Հարությունյան, Անուշ

Հարությունյան, Անուշ

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ադրբեջանի ժողովրդական և խորհրդային հանրապետությունների ստեղծումը և ադրբեջանական էթնոսի ձևավորման գործընթացը (1920–1930 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Ադրբեջանի ժողովրդական և խորհրդային հանրապետությունների ձևավորման պատմությանը, ինչպես նաև 1920–1930 թվականներին ադրբեջանական էթնոսի կազմավորման, ազգային ինքնության ձևավորման և խորհրդային իշխանության պայմաններում ընթացող հասարակական ու քաղաքական վերափոխումների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է Հարավային Կովկասի բարդ քաղաքական իրադրությանը, Ռուսական կայսրության փլուզումից հետո տարածաշրջանում առաջացած պետական կազմավորումներին, ազգային շարժումների ակտիվացմանը և նոր պետական համակարգերի հաստատման գործընթացներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ադրբեջանի ժողովրդական հանրապետության ստեղծման պատմական նախադրյալներին, պետականության ձևավորման առանձնահատկություններին, ազգային գաղափարախոսության զարգացմանը և այն քաղաքական հանգամանքներին, որոնք պայմանավորեցին հանրապետության հետագա ճակատագիրը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև խորհրդային իշխանության հաստատման և Ադրբեջանի խորհրդային հանրապետության ձևավորման ուսումնասիրությունը՝ դիտարկելով իշխանական կառույցների վերակազմավորումը, ազգային քաղաքականության փոփոխությունները, վարչատարածքային կազմակերպման առանձնահատկությունները և խորհրդային գաղափարախոսության ազդեցությունը հասարակական կյանքի վրա։ Էթնոսի կազմավորման խնդիրը ներկայացվում է պատմական, քաղաքական, սոցիալական և մշակութային գործոնների փոխազդեցության համատեքստում՝ անդրադառնալով ազգային ինքնագիտակցության զարգացմանը, էթնիկական ինքնանվանման տարածմանը, լեզվական ու մշակութային ընդհանրությունների նշանակությանը և բնակչության տարբեր խմբերի աստիճանական միավորմանը մեկ ազգային ինքնության շրջանակում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում 1920–1930 թվականներին իրականացված խորհրդային ազգային քաղաքականությանը, լեզվական և մշակութային գործընթացներին, կրթական համակարգի փոփոխություններին, ազգային կադրերի ձևավորմանը և պետական կառավարման միջոցով ազգային ինքնության կառուցարկմանը։ Քննարկման առարկա են դառնում նաև պատմական հիշողության, ազգային պատկանելության և պետականության գաղափարների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, թե ինչպես կարող են քաղաքական որոշումները, վարչական սահմանները և գաղափարախոսական մոտեցումները ներգործել էթնիկական ինքնության ձևավորման ու ամրապնդման վրա։ Թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հարավային Կովկասի ժողովուրդների նորագույն պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածաշրջանում ազգային պետականությունների ձևավորման, խորհրդային կարգերի հաստատման և ազգային ինքնությունների վերափոխման փոխկապակցված գործընթացները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև ադրբեջանական էթնոսի պատմական ձևավորման հարցերի, ազգային ինքնության զարգացման մեխանիզմների և խորհրդային ժամանակաշրջանի ազգաշինական քաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, ազգագրագետների, տարածաշրջանային ուսումնասիրություններով զբաղվող մասնագետների, ուսանողների և Հարավային Կովկասի քաղաքական ու էթնիկական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով 1920–1930 թվականների պատմական իրադարձությունների և դրանց երկարաժամկետ հետևանքների համակողմանի ընկալմանը։

Updated: 2026-11-18
Ադրբեջանի ժողովրդական և խորհրդային հանրապետությունների ստեղծումը և ադրբեջանական էթնոսի ձևավորման գործընթացը (1920–1930 թթ.)

Free

Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more