Հովհաննիսյան, Նիկոլայ

Հովհաննիսյան, Նիկոլայ

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հայոց ցեղասպանությունը ցեղասպանագիտության հայեցակարգային համակարգում

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրությանը ցեղասպանագիտության՝ որպես ինքնուրույն գիտական ուղղության հայեցակարգային, տեսական և մեթոդաբանական համակարգի շրջանակներում։ Այն անդրադառնում է հայ ժողովրդի դեմ Օսմանյան կայսրությունում իրականացված զանգվածային բնաջնջման պատմական իրողությանը՝ դիտարկելով այն ոչ միայն որպես հայ ժողովրդի պատմության ողբերգական և ճակատագրական էջ, այլև որպես ցեղասպանության երևույթի գիտական ճանաչման, սահմանման և վերլուծության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկը։ Աշխատության առանցքում ցեղասպանության հասկացության բովանդակության, դրա բնորոշիչ հատկանիշների, պատմական դրսևորումների և գիտական մեկնաբանությունների ուսումնասիրությունն է, որի միջոցով Հայոց ցեղասպանությունը ներառվում է ցեղասպանագիտության ընդհանուր տեսական համակարգում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի պատմական իրադարձությունների և գիտական հասկացությունների փոխկապակցված դիտարկումը, քանի որ ցեղասպանության ուսումնասիրությունը պահանջում է ոչ միայն փաստերի արձանագրում, այլև դրանց պատճառահետևանքային կապերի, քաղաքական նպատակների, կազմակերպված բնույթի, իրականացման մեխանիզմների և հետևանքների համակողմանի քննություն։ Հայոց ցեղասպանության օրինակը կարևոր նշանակություն ունի ցեղասպանության երևույթի սահմանման և դրա առանձնահատկությունների բացահայտման համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու պետական քաղաքականության, ազգային ու կրոնական ինքնության, խտրական գաղափարախոսության, բռնության համակարգված կիրառման և մարդկային խմբերի ոչնչացման միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը կարևոր է նաև ցեղասպանության պատմական և իրավաքաղաքական գնահատման տեսանկյունից, քանի որ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը, դատապարտումը և պատմական հիշողության պահպանումը սերտորեն կապված են մարդկության դեմ կատարված հանցագործությունների ուսումնասիրության ու կանխարգելման միջազգային գիտական և հասարակական գործընթացների հետ։ Ցեղասպանագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս Հայոց ցեղասպանությունը դիտարկել համաշխարհային պատմության ավելի լայն համատեքստում՝ համեմատական ուսումնասիրության ենթարկելով ցեղասպանության ընդհանուր օրինաչափությունները, միաժամանակ պահպանելով յուրաքանչյուր պատմական դեպքի առանձնահատկությունների նկատմամբ գիտական զգուշավորությունը։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչներից է նաև պատմական հիշողության, ազգային ինքնագիտակցության, կոլեկտիվ տրավմայի և ցեղասպանության հետևանքների ուսումնասիրությունը, որոնք շարունակաբար ազդեցություն են թողել հայ ժողովրդի հասարակական, քաղաքական և մշակութային կյանքի վրա։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է Հայոց ցեղասպանության՝ ցեղասպանագիտության հասկացութային համակարգում ունեցած նշանակության ընդգծմամբ և այդ պատմական իրադարձության ուսումնասիրությունը զուտ ազգային պատմության սահմաններից դուրս՝ համամարդկային գիտական ու քաղաքակրթական խնդիրների շրջանակում դիտարկելու կարևորությամբ։ Այն առնչվում է հայագիտության, պատմագիտության, քաղաքագիտության, միջազգային իրավունքի և ցեղասպանագիտության փոխհատվող ոլորտներին՝ նպաստելով Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, պատմական փաստերի և տեսական մոտեցումների համադրմանը։ Գիրքը կարևոր ընթերցողական արժեք ունի Հայոց ցեղասպանությամբ, դրա գիտական ուսումնասիրության մեթոդաբանությամբ, ցեղասպանության տեսությամբ և պատմական հիշողության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և ընթերցողների համար՝ խթանելով պատմական իրողությունների գիտական ընկալումը, մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննադատական գնահատումը և ցեղասպանությունների կանխարգելման անհրաժեշտության գիտակցումը։

Updated: 2026-11-21
Հայոց ցեղասպանությունը ցեղասպանագիտության հայեցակարգային համակարգում

Free

Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more