Հովհաննիսյան, Նիկոլայ

Հովհաննիսյան, Նիկոլայ

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Հայոց ցեղասպանությունը ցեղասպանագիտության հայեցակարգային համակարգում

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրությանը ցեղասպանագիտության՝ որպես ինքնուրույն գիտական ուղղության հայեցակարգային, տեսական և մեթոդաբանական համակարգի շրջանակներում։ Այն անդրադառնում է հայ ժողովրդի դեմ Օսմանյան կայսրությունում իրականացված զանգվածային բնաջնջման պատմական իրողությանը՝ դիտարկելով այն ոչ միայն որպես հայ ժողովրդի պատմության ողբերգական և ճակատագրական էջ, այլև որպես ցեղասպանության երևույթի գիտական ճանաչման, սահմանման և վերլուծության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկը։ Աշխատության առանցքում ցեղասպանության հասկացության բովանդակության, դրա բնորոշիչ հատկանիշների, պատմական դրսևորումների և գիտական մեկնաբանությունների ուսումնասիրությունն է, որի միջոցով Հայոց ցեղասպանությունը ներառվում է ցեղասպանագիտության ընդհանուր տեսական համակարգում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի պատմական իրադարձությունների և գիտական հասկացությունների փոխկապակցված դիտարկումը, քանի որ ցեղասպանության ուսումնասիրությունը պահանջում է ոչ միայն փաստերի արձանագրում, այլև դրանց պատճառահետևանքային կապերի, քաղաքական նպատակների, կազմակերպված բնույթի, իրականացման մեխանիզմների և հետևանքների համակողմանի քննություն։ Հայոց ցեղասպանության օրինակը կարևոր նշանակություն ունի ցեղասպանության երևույթի սահմանման և դրա առանձնահատկությունների բացահայտման համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու պետական քաղաքականության, ազգային ու կրոնական ինքնության, խտրական գաղափարախոսության, բռնության համակարգված կիրառման և մարդկային խմբերի ոչնչացման միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը կարևոր է նաև ցեղասպանության պատմական և իրավաքաղաքական գնահատման տեսանկյունից, քանի որ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը, դատապարտումը և պատմական հիշողության պահպանումը սերտորեն կապված են մարդկության դեմ կատարված հանցագործությունների ուսումնասիրության ու կանխարգելման միջազգային գիտական և հասարակական գործընթացների հետ։ Ցեղասպանագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս Հայոց ցեղասպանությունը դիտարկել համաշխարհային պատմության ավելի լայն համատեքստում՝ համեմատական ուսումնասիրության ենթարկելով ցեղասպանության ընդհանուր օրինաչափությունները, միաժամանակ պահպանելով յուրաքանչյուր պատմական դեպքի առանձնահատկությունների նկատմամբ գիտական զգուշավորությունը։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչներից է նաև պատմական հիշողության, ազգային ինքնագիտակցության, կոլեկտիվ տրավմայի և ցեղասպանության հետևանքների ուսումնասիրությունը, որոնք շարունակաբար ազդեցություն են թողել հայ ժողովրդի հասարակական, քաղաքական և մշակութային կյանքի վրա։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է Հայոց ցեղասպանության՝ ցեղասպանագիտության հասկացութային համակարգում ունեցած նշանակության ընդգծմամբ և այդ պատմական իրադարձության ուսումնասիրությունը զուտ ազգային պատմության սահմաններից դուրս՝ համամարդկային գիտական ու քաղաքակրթական խնդիրների շրջանակում դիտարկելու կարևորությամբ։ Այն առնչվում է հայագիտության, պատմագիտության, քաղաքագիտության, միջազգային իրավունքի և ցեղասպանագիտության փոխհատվող ոլորտներին՝ նպաստելով Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, պատմական փաստերի և տեսական մոտեցումների համադրմանը։ Գիրքը կարևոր ընթերցողական արժեք ունի Հայոց ցեղասպանությամբ, դրա գիտական ուսումնասիրության մեթոդաբանությամբ, ցեղասպանության տեսությամբ և պատմական հիշողության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և ընթերցողների համար՝ խթանելով պատմական իրողությունների գիտական ընկալումը, մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննադատական գնահատումը և ցեղասպանությունների կանխարգելման անհրաժեշտության գիտակցումը։

Обновлено. 2026-11-21
Հայոց ցեղասպանությունը ցեղասպանագիտության հայեցակարգային համակարգում

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее