Հովսեպոս Փլավիոս

Հովսեպոս Փլավիոս

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ հին հունական աղբյուրներ, հատոր Ա․ Հովսեպոս Փլավիոս և Դիոն Կասսիոս

Գիրքը հայ ժողովրդի և Հայաստանի պատմության ուսումնասիրության համար կարևոր նշանակություն ունեցող պատմագիտական ժողովածու է, որն ընդգրկում է անտիկ աշխարհի նշանավոր պատմագիրներ Հովսեպոս Փլավիոսի և Դիոն Կասսիոսի աշխատություններում պահպանված տեղեկությունները Հայաստանի, հայ ժողովրդի, նրա քաղաքական կյանքի, պետական կազմավորումների և հին աշխարհի պատմական զարգացումներում ունեցած դերի մասին։ Ժողովածուն պատկանում է օտարալեզու սկզբնաղբյուրների այն կարևոր շարքին, որի նպատակն է ներկայացնել Հայաստանի անցյալը ոչ միայն հայկական պատմագրական ավանդույթի, այլև հարևան ու հեռավոր ժողովուրդների հեղինակների հաղորդած տեղեկությունների միջոցով՝ հնարավորություն տալով համադրելու տարբեր պատմական տեսակետներ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայոց պատմության վաղ շրջանի մասին։ Հովսեպոս Փլավիոսի պատմագիտական երկերը կարևոր տեղեկություններ են պարունակում Հին Արևելքի, հելլենիստական աշխարհի, Հռոմեական կայսրության և տարածաշրջանի ժողովուրդների քաղաքական ու հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Նրա հաղորդումները հնարավորություն են տալիս դիտարկելու Հայաստանը այն լայն պատմաքաղաքական միջավայրում, որտեղ ձևավորվել և զարգացել են տարածաշրջանային պետությունների հարաբերությունները, տեղի ունեցել ռազմական բախումներ, դիվանագիտական փոխհարաբերություններ և իշխանական փոփոխություններ։ Դիոն Կասսիոսի պատմական երկերը, որոնք ընդգրկում են Հռոմի պատմությունը՝ հնագույն ժամանակներից մինչև նրա ժամանակաշրջանը, առանձնահատուկ արժեք ունեն Հայաստանի և Հռոմի միջև հարաբերությունների, հայոց թագավորների քաղաքական գործունեության, հռոմեական արտաքին քաղաքականության, արևելյան արշավանքների և տարածաշրջանի ռազմավարական նշանակության ուսումնասիրության համար։ Նրա հաղորդումների միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել այն պատմական իրադարձությունների ու գործընթացների մասին, որոնց շրջանակում Հայաստանը հանդես է եկել որպես կարևոր քաղաքական ուժ և Հռոմեական կայսրության արևելյան քաղաքականության նշանակալի գործոն։ Երկու հեղինակների աշխատություններում պահպանված տեղեկությունները արժեքավոր են հատկապես այն պատճառով, որ ներկայացնում են Հայաստանի պատմության այնպիսի կողմեր, որոնք հաճախ ամբողջական արտացոլում չեն գտել հայկական գրավոր աղբյուրներում կամ պահպանվել են այլ հեղինակների երկերում։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայոց պետականության զարգացումը, թագավորական իշխանության դիրքն ու հեղինակությունը, արտաքին քաղաքական կապերը, ռազմական իրադարձությունները, Հայաստանի հարաբերությունները Պարթևաստանի, Հռոմի և տարածաշրջանի մյուս քաղաքական կենտրոնների հետ, ինչպես նաև հայ ժողովրդի ներգրավվածությունը անտիկ աշխարհի պատմական գործընթացներում։ Ժողովածուի կարևոր առանձնահատկություններից է պատմական սկզբնաղբյուրների ներկայացումը հայագիտության համար անհրաժեշտ գիտական շրջանակում՝ դրանք դարձնելով հասանելի Հայաստանի պատմությամբ, անտիկ պատմագրությամբ և միջազգային քաղաքական հարաբերություններով զբաղվող ընթերցողներին։ Աշխատության բովանդակային արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ օտար հեղինակների վկայությունները հնարավորություն են տալիս համեմատելու տարբեր պատմական ավանդույթներում պահպանված տեղեկությունները, բացահայտելու իրադարձությունների տարբեր մեկնաբանությունները և քննադատական մոտեցմամբ գնահատելու անտիկ պատմագրության հաղորդած տվյալները։ Այս տեսանկյունից գիրքը ոչ միայն պատմական տեղեկությունների հավաքածու է, այլև հետազոտական նշանակություն ունեցող սկզբնաղբյուրային հրատարակություն, որն աջակցում է հայոց հին պատմության ժամանակագրական, քաղաքական, դիվանագիտական և մշակութային խնդիրների ուսումնասիրմանը։ Այն կարևոր տեղ ունի հայագիտության և անտիկ պատմության ուսումնասիրության մեջ, քանի որ նպաստում է Հայաստանի՝ որպես հին աշխարհի պատմական ու աշխարհաքաղաքական տարածքի, միջազգային գիտական ընկալման ընդլայնմանը։ Գիրքը արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, բանասերների, հնագույն պատմության մասնագետների, ուսանողների և հայ ժողովրդի անցյալի նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար՝ միաժամանակ ծառայելով որպես գիտական հետազոտությունների, սկզբնաղբյուրների համեմատական քննության և Հայաստանի հին պատմության վերաբերյալ խորացված գիտելիքների ձեռքբերման կարևոր նյութ։

Updated: 2026-11-17
Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ հին հունական աղբյուրներ, հատոր Ա․ Հովսեպոս Փլավիոս և Դիոն Կասսիոս

Free

Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more