Икрамова, Мавлюда Шарифхановна

Икрамова, Мавлюда Шарифхановна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Աֆղանստանում բացարձակ միապետության և լուսավորականության ձևավորման ու զարգացման հիմնահարցերը (1870–1919 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Աֆղանստանի պատմության կարևորագույն ժամանակաշրջաններից մեկում՝ 1870–1919 թվականներին, բացարձակ միապետության ձևավորման և զարգացման, ինչպես նաև լուսավորական գաղափարների առաջացման ու տարածման պատմական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է աֆղանական պետականության ամրապնդման, կենտրոնացված իշխանության հաստատման, միապետական կառավարման համակարգի առանձնահատկությունների և երկրի քաղաքական ու հասարակական կյանքի վերափոխումների հիմնահարցերին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ներքին և արտաքին պատմական պայմաններին, որոնք ազդեցություն են ունեցել Աֆղանստանի պետական կառավարման կառուցվածքի, քաղաքական ինստիտուտների և հասարակական հարաբերությունների ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է լուսավորականության գաղափարական շարժման զարգացումը, որը կապված էր հասարակության արդիականացման, կրթության տարածման, գիտելիքի արժևորման, պետական կառավարման բարեփոխումների և ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման ձգտումների հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ավանդական հասարակական կառուցվածքի և նոր քաղաքական ու մտավոր գաղափարների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև բացահայտելու այն հակասություններն ու դժվարությունները, որոնք ուղեկցել են Աֆղանստանի արդիականացման գործընթացին։ Կարևորվում է միապետական իշխանության և բարեփոխական մտածողության հարաբերակցությունը, քանի որ կենտրոնացված պետական իշխանության ամրապնդումը և լուսավորական գաղափարների տարածումը դարձել են երկրի հետագա քաղաքական զարգացման կարևոր նախադրյալներ։ Քննարկվող ժամանակաշրջանը նշանակալի էր նաև Աֆղանստանի միջազգային դիրքի ձևավորման տեսանկյունից, քանի որ տարածաշրջանային և աշխարհաքաղաքական զարգացումները, արտաքին տերությունների ազդեցությունը և անկախ պետականության պահպանման ձգտումը անմիջականորեն առնչվում էին երկրի ներքին քաղաքական գործընթացներին։ 1870–1919 թվականների պատմական զարգացումների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Աֆղանստանի պետական կառավարման առանձնահատկությունների, հասարակական վերափոխումների, ազգային քաղաքական մտածողության ձևավորման և արդիականացման առաջին գաղափարական հիմքերի մասին։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի Աֆղանստանի նոր շրջանի պատմության, արևելյան միապետությունների զարգացման օրինաչափությունների, լուսավորական շարժումների և հասարակական-քաղաքական մտքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Կենտրոնական և Հարավային Ասիայի պատմությամբ, Աֆղանստանի պետականության ձևավորման գործընթացներով, քաղաքական համակարգերի զարգացմամբ և արևելյան հասարակությունների արդիականացման պատմական փորձով։

Updated: 2026-11-20
Աֆղանստանում բացարձակ միապետության և լուսավորականության ձևավորման ու զարգացման հիմնահարցերը (1870–1919 թթ.)

Free

Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more