Каргулян, Григор Акопович

Каргулян, Григор Акопович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Լիբանանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին

Աշխատությունը նվիրված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Լիբանանի քաղաքական, տնտեսական և հասարակական կյանքի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այդ ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունները, միջազգային ռազմաքաղաքական զարգացումների ազդեցությունը երկրի վրա և Լիբանանի դիրքը Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանային հարաբերությունների համակարգում։ Նկարագրության կենտրոնում պատմական այն բարդ ժամանակաշրջանն է, երբ համաշխարհային պատերազմի ընդլայնումը, եվրոպական տերությունների շահերի բախումը և տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունները անմիջական ազդեցություն ունեցան Լիբանանի ներքին իրավիճակի և արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Լիբանանի առանձնահատուկ աշխարհաքաղաքական նշանակությունը՝ հաշվի առնելով նրա ռազմավարական դիրքը Միջերկրական ծովի արևելյան հատվածում, պատմականորեն ձևավորված քաղաքական կապերը և Ֆրանսիայի ազդեցությունը երկրի պետական ու հասարակական կյանքում։ Առանձնահատուկ պատմական նշանակություն ունի պատերազմի տարիներին ֆրանսիական մանդատային կառավարման պայմաններում Լիբանանի դրությունը, քանի որ Ֆրանսիայի պարտությունը, Վիշիի վարչակարգի հաստատումը և Դաշնակիցների ռազմական ներկայության ընդլայնումը նոր իրավիճակ ստեղծեցին երկրում՝ խորացնելով քաղաքական հակասությունները և նպաստելով անկախության ձգտումների ակտիվացմանը։ Այս ժամանակաշրջանը կարևոր էր նաև լիբանանյան քաղաքական ինքնագիտակցության ամրապնդման, ազգային ուժերի գործունեության աշխուժացման և պետական ինքնուրույնության հարցի առաջմղման տեսանկյունից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիները Լիբանանի պատմության մեջ դարձան անցումային նշանակության ժամանակաշրջան, երբ միջազգային հակամարտության հետևանքները սերտորեն միահյուսվեցին տեղական քաղաքական գործընթացներին, ազգային շահերի ձևավորմանն ու անկախ պետականության կայացման նախադրյալներին։ Աշխատության պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է ոչ միայն համաշխարհային պատերազմի տարածաշրջանային հետևանքներին, այլև Լիբանանի պատմական զարգացման առանձնահատկություններին՝ հնարավորություն տալով հասկանալու, թե ինչպես կարող են միջազգային քաղաքական իրադարձությունները փոխել փոքր պետությունների ներքին կյանքը, պետական կարգավիճակը և ապագա զարգացման ուղղությունները։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմությամբ, արաբական երկրների ազգային-ազատագրական շարժումներով, գաղութային և մանդատային համակարգերի պատմությամբ, ինչպես նաև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարածաշրջանային ազդեցությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով Լիբանանի անկախության պատմական նախադրյալների և տարածաշրջանի քաղաքական վերափոխումների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-11-21
Լիբանանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին

Free

Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more