Խաչատրյան, Աղավարդ Խաչատուրի

Խաչատրյան, Աղավարդ Խաչատուրի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Mathematics

Некоторые линейные нелинейные задачи физической кинетики

Աշխատությունը նվիրված է ֆիզիկական կինետիկայի մի շարք գծային և ոչ գծային խնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը՝ նյութական համակարգերում հավասարակշռությունից դուրս ընթացող գործընթացների նկարագրման և դրանց հիմնական օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են մասնիկների բաշխման, տեղափոխման, բախումների, դիֆուզիայի, էներգիայի և իմպուլսի փոխանցման հետ կապված երևույթներ, որոնց մաթեմատիկական նկարագրության համար կիրառվում են կինետիկական հավասարումներ և համապատասխան սահմանային ու սկզբնական պայմաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գծային խնդիրներին, որոնց դեպքում համակարգի արձագանքը հնարավոր է ուսումնասիրել փոքր շեղումների կամ գծայնացված հավասարումների միջոցով՝ բացահայտելով տարբեր ֆիզիկական պարամետրերի ազդեցությունը կինետիկական գործընթացների զարգացման վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են ոչ գծային խնդիրներ, որտեղ համակարգի տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունը կարող է հանգեցնել ավելի բարդ վարքի, փոխկապակցված գործընթացների և ժամանակատարածական կառուցվածքների ձևավորման։ Վերլուծվում են հավասարակշռության վիճակից շեղված համակարգերի էվոլյուցիան, ռելաքսացիոն գործընթացները և այն պայմանները, որոնց դեպքում համակարգը մոտենում է կայուն կամ քվազիկայուն վիճակի։ Կարևորվում է կինետիկական հավասարումների լուծման վերլուծական և մոտավոր մեթոդների կիրառումը, ինչպես նաև տարբեր մաթեմատիկական մոտեցումների համադրումը՝ բարդ ֆիզիկական համակարգերի վարքը նկարագրելու համար։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել գազային, պլազմային, պինդմարմնային կամ այլ բազմամասնիկ համակարգերին բնորոշ կինետիկական երևույթներ՝ կախված ընտրված մոդելից և փոխազդեցությունների բնույթից։ Առանձին նշանակություն ունի գծային և ոչ գծային մոդելների արդյունքների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու պարզեցումների կիրառելիության սահմանները և պարզելու, թե երբ են ոչ գծային ազդեցությունները դառնում որոշիչ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև փոխադրման գործակիցների, բաշխման ֆունկցիաների և համակարգի մակրոսկոպական բնութագրերի միջև կապերի բացահայտումը։ Տեսական արդյունքները կարևոր են անհավասարակշիռ վիճակներում գտնվող ֆիզիկական համակարգերի հատկությունների ավելի խոր ըմբռնման և դրանց վարքի կանխատեսման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել տեսական ֆիզիկայի, վիճակագրական ֆիզիկայի, ֆիզիկական կինետիկայի, պլազմայի ֆիզիկայի և մաթեմատիկական ֆիզիկայի խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Updated: 2026-09-17
Некоторые линейные нелинейные задачи физической кинетики

Free

Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book4 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more