Խաչիկ քահանա

Խաչիկ քահանա

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Religion

Ընտանեկան փոքր օրացույց՝ Քրիստոսի մեծ տոների վերաբերյալ, 1879 թվականի հավելվածով

Այս հրատարակությունը պատկանում է կրոնական և օրացուցային գրականության այն տեսակին, որը նախատեսված է ընտանիքի առօրյա կյանքում ժամանակի կազմակերպման և քրիստոնեական տոնացույցին հետևելու համար։ Ընտանեկան օրացույցները պատմականորեն ծառայել են որպես գործնական տեղեկատուներ՝ օգնելով ընթերցողներին կողմնորոշվել տարվա օրերի, եկեղեցական տոների և կրոնական հիշատակի օրերի հաջորդականության մեջ։ Քրիստոնեական ավանդության մեջ տոնացույցը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ եկեղեցական տարին կառուցվում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, փրկագործության և քրիստոնեական հավատքի առանցքային իրադարձությունների հիշատակման շուրջ։ Մեծ տոների առանձնացումը հնարավորություն է տալիս ընդգծելու այն օրերի հոգևոր և ծիսական նշանակությունը, որոնք հատուկ տեղ են զբաղեցնում եկեղեցական կյանքում և հավատացյալների ընտանեկան սովորույթներում։ Նման օրացույցները կարող են ներառել տոնական օրերի նշումներ, եկեղեցական հիշատակությունների վերաբերյալ տեղեկություններ և ժամանակի հաշվարկման համար անհրաժեշտ գործնական տվյալներ՝ նպաստելով կրոնական կյանքի կազմակերպվածությանը։ Ընտանեկան օգտագործման համար նախատեսված լինելը մատնանշում է հրատարակության գործնական ուղղվածությունը և դրա հնարավոր նշանակությունը տարբեր սերունդների համար հասկանալի ու հասանելի կրոնական տեղեկությունների փոխանցման գործում։ Ընտանիքում օրացույցի կիրառումը կարող էր նպաստել եկեղեցական տոների պահպանմանը, կրոնական սովորույթների շարունակականությանը և քրիստոնեական ավանդույթների փոխանցմանը երեխաներին ու երիտասարդներին։ Այս տեսակի հրատարակությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև տպագիր մշակույթի պատմության մեջ, քանի որ համադրում են առօրյա կիրառական նշանակությունը և հոգևոր-մշակութային բովանդակությունը։ XIX դարում հայերեն օրացույցների հրատարակումը նպաստել է ժամանակի հաշվարկման, եկեղեցական կյանքի և ընտանեկան ընթերցանության հետ կապված տեղեկությունների տարածմանը հայախոս համայնքներում։ Վիեննայի հայ տպագրական միջավայրում լույս տեսած նման գրքերը հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև հայկական սփյուռքի մշակութային կյանքի, տպագրական գործունեության և կրոնական գրականության շրջանառության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հայ գրքի պատմությամբ, եկեղեցական տոնացույցով, պատմական օրացույցներով և XIX դարի հայ համայնքների առօրյա մշակույթով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին փոքրածավալ տպագիր նյութերը ծառայում ոչ միայն տեղեկություն փոխանցելու, այլև կրոնական ինքնության ու ավանդույթների պահպանման նպատակին։ Միաժամանակ, առանց ամբողջական բնագրի ուսումնասիրության հնարավոր չէ հստակ նշել օրացույցում ընդգրկված տոների ցանկը, ամսաթվերի համակարգը, հավելվածի բովանդակությունը կամ լրացուցիչ տեղեկությունների առկայությունը։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը կարելի է բնութագրել որպես ընտանեկան կիրառության համար նախատեսված կրոնական օրացույց, որն արտացոլում է քրիստոնեական տոնացույցի կարևորությունը հայերեն տպագիր մշակույթի և ընտանեկան հոգևոր կյանքի համատեքստում։

Updated: 2026-10-24
Ընտանեկան փոքր օրացույց՝ Քրիստոսի մեծ տոների վերաբերյալ, 1879 թվականի հավելվածով

Free

Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book9 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book13 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book16 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more