Ընտանեկան փոքր օրացույց՝ Քրիստոսի մեծ տոների վերաբերյալ, 1879 թվականի հավելվածով

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի հանքային աղբյուրներից առանձնացված Rhodobacter sphaeroides տեսակի ֆոտոտրոֆ բակտերիաների կենսաէներգետիկական առանձնահատկությունների, նյութափոխանակային գործընթացների և կենսաբանական ջրածնի արտադրության հնարավորությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են ֆոտոտրոֆ միկրոօրգանիզմների էներգետիկական փոխանակության մեխանիզմները, լուսային էներգիայի յուրացման առանձնահատկությունները, բակտերիաների ֆիզիոլոգիական ակտիվության վրա միջավայրի տարբեր գործոնների ազդեցությունը և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ստացման նպատակով դրանց կենսատեխնոլոգիական ներուժի գնահատումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի հանքային աղբյուրների մանրէաբանական բազմազանությանը, դրանց ֆիզիկաքիմիական պայմաններին և յուրահատուկ բնական միջավայրերում բնակվող ֆոտոտրոֆ բակտերիաների կենսաբանական հարմարվողականությանը։ Ուսումնասիրվում են բակտերիաների աճի և զարգացման պայմանները, լուսավորության ինտենսիվության, ջերմաստիճանի, միջավայրի թթվայնության, հանքային աղերի պարունակության և սննդանյութերի հասանելիության ազդեցությունները դրանց նյութափոխանակության ու կենսաէներգետիկական ցուցանիշների վրա։ Կարևորվում է ֆոտոսինթետիկ բակտերիաների առանձնահատկությունը՝ լուսային էներգիան օգտագործելու օրգանական միացությունների փոխակերպման և բջջային կենսագործունեության համար անհրաժեշտ էներգիայի ստացման գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում ֆոտոսինթետիկ էլեկտրոնափոխադրական շղթայի, թաղանթային էներգետիկական համակարգերի, պրոտոնային էլեկտրաքիմիական գրադիենտի ձևավորման և ադենոզինեռֆոսֆատի սինթեզի հետ կապված կենսաքիմիական մեխանիզմներին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում բակտերիաների ֆոտոսինթետիկ ապարատի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, լուսակլանող գունանյութերի դերը, ինչպես նաև տարբեր միջավայրային պայմաններում էներգետիկական փոխանակության փոփոխությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են մանրէաբանական ջրածնի առաջացման կենսաքիմիական նախադրյալները, հատկապես ազոտֆիքսման գործընթացների հետ կապված նիտրոգենազային համակարգերի մասնակցությունը և դրանց ակտիվության վրա ազդող գործոնները։ Քննարկվում են ֆոտոֆերմենտացիայի ընթացքում օրգանական նյութերի օգտագործման հնարավորությունները, ածխածնային և ազոտային սննդանյութերի հարաբերակցության նշանակությունը, ինչպես նաև նյութափոխանակային ուղիների ազդեցությունը ջրածնի առաջացման արդյունավետության վրա։ Կարևորվում է բակտերիաների կենսազանգվածի աճի, էներգետիկական ակտիվության և ջրածնի արտադրության միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կենսաբանական գործընթացների արդյունավետությունը տարբեր մշակման պայմաններում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում թթվածնի առկայության, լուսավորության ռեժիմների և սննդային միջավայրի բաղադրության ազդեցությանը ջրածին արտադրող ֆերմենտային համակարգերի գործունեության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի բնական հանքային աղբյուրներից առանձնացված մանրէային շտամների ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական հատկությունների համեմատական գնահատումը՝ պարզելու դրանց հնարավոր առավելությունները կենսաջրածնի արտադրության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում միկրոօրգանիզմների նույնականացման, մաքուր կուլտուրաների ստացման, աճի դինամիկայի ուսումնասիրության, կենսաքիմիական ակտիվության չափման և արտադրված գազերի բաղադրության գնահատման հետազոտական մոտեցումներին։ Կարևորվում է փորձարարական տվյալների վերլուծությունը, որը կարող է նպաստել ջրածնի արտադրության վրա ազդող հիմնական գործոնների բացահայտմանը և ֆոտոտրոֆ բակտերիաների կենսատեխնոլոգիական կիրառության հեռանկարների որոշմանը։ Աշխատության շրջանակներում դիտարկվում է նաև մանրէաբանական ջրածնի արտադրության նշանակությունը վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման, հանածո վառելիքներից կախվածության նվազեցման և էկոլոգիապես առավել կայուն էներգետիկական համակարգերի ձևավորման տեսանկյունից։ Քննարկվում են կենսաջրածնի ստացման առավելությունները և տեխնոլոգիական սահմանափակումները, մասնավորապես՝ լուսային էներգիայի օգտագործման արդյունավետությունը, կենսաբանական համակարգերի արտադրողականությունը, միջավայրային պայմանների վերահսկման անհրաժեշտությունը և լաբորատոր հետազոտություններից դեպի կիրառական կենսատեխնոլոգիական համակարգեր անցնելու դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի ֆոտոտրոֆ բակտերիաների օգտագործման հնարավորությունը օրգանական մնացորդների կենսաբանական վերամշակման և էներգակիրների ստացման համակցված գործընթացներում։ Հետազոտությունը կարևորում է Հայաստանի բնական մանրէային ռեսուրսների գիտական ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելով տեղական էկոհամակարգերում հանդիպող միկրոօրգանիզմների կենսատեխնոլոգիական ներուժը և դրանց հնարավոր կիրառությունը ժամանակակից կենսաէներգետիկայում։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով մանրէների ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, ֆոտոկենսաբանության, մանրէաբանական էկոլոգիայի և կենսաջրածնի արտադրության տեխնոլոգիաների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, կենսաքիմիկոսների, կենսատեխնոլոգների, կենսաֆիզիկոսների, բնապահպանների, վերականգնվող էներգետիկայի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ֆոտոտրոֆ միկրոօրգանիզմների կենսաէներգետիկական հատկություններով ու կենսաբանական ջրածնի արտադրությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Մաթեմատիկա

Մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բազմաչափ կոմպլեքս անալիզում ինտեգրալային ներկայացումների տեսական հիմքերի և դրանց որոշ կիրառությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մի քանի կոմպլեքս փոփոխականներից կախված ֆունկցիաների հատկությունները, դրանց ինտեգրալային ներկայացման եղանակները և համապատասխան բանաձևերի կառուցման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հոլոմորֆ ֆունկցիաների հետազոտմանը, բազմաչափ տիրույթների երկրաչափական առանձնահատկություններին և ինտեգրալային միջուկների կիրառմանը տարբեր մաթեմատիկական խնդիրների լուծման ընթացքում։ Վերլուծվում են ինտեգրալային բանաձևերի ստացման պայմանները, դրանց ընդհանրացման հնարավորությունները և ֆունկցիաների վարքի ու կանոնավորության վերաբերյալ գնահատումների ստացման մեթոդները։ Քննարկվում են նաև բազմաչափ կոմպլեքս անալիզի գործիքների կիրառությունները մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների, սահմանային խնդիրների և հարակից վերլուծական խնդիրների ուսումնասիրության մեջ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու ինտեգրալային մեթոդների դերի մասին մի քանի կոմպլեքս փոփոխականների ֆունկցիաների տեսության զարգացման մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կոմպլեքս անալիզի, ֆունկցիաների տեսության, մաթեմատիկական անալիզի և դիֆերենցիալ հավասարումների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատությունը նվիրված է աստիճանային օրենքով անհամասեռ առաձգական կիսատարածության համար խառը եզրային խնդիրների որոշակի դասի ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության հիմքում առաձգական միջավայրերի մաթեմատիկական մոդելավորումն է, երբ նյութի հատկությունները տարածության մեջ հաստատուն չեն և փոփոխվում են ըստ նախապես սահմանված աստիճանային կախվածության։ Նման միջավայրերի հետ կապված խնդիրները զգալիորեն բարդ են դասական համասեռ առաձգական մարմինների խնդիրների համեմատ, քանի որ նյութի ֆիզիկական պարամետրերի փոփոխականությունը անմիջականորեն ազդում է լարվածությունների, դեֆորմացիաների և տեղաշարժերի բաշխման վրա։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են խառը եզրային պայմաններով խնդիրներ, որոնց դեպքում կիսատարածության սահմանային մակերևույթի տարբեր հատվածներում կարող են տրվել տարբեր տիպի պայմաններ՝ կապված տեղաշարժերի, լարումների կամ դրանց համակցությունների հետ։ Նման խնդիրների լուծումը պահանջում է առաձգականության տեսության հավասարումների, սահմանային պայմանների և անհամասեռ միջավայրի հատկությունների համատեղ վերլուծություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է մաթեմատիկական լուծումների կառուցումը և դրանց հատկությունների հետազոտությունը՝ հաշվի առնելով նյութի անհամասեռության աստիճանային բնույթը։ Աշխատանքը կարող է ներառել հատուկ մաթեմատիկական մեթոդների և փոխակերպումների կիրառում, որոնք հնարավորություն են տալիս բարդ եզրային խնդիրը բերել ավելի հարմար վերլուծական ձևի։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել տարբեր մեխանիկական համակարգերում անհամասեռ առաձգական մարմինների վարքագիծը նկարագրելու, լարվածադեֆորմացիոն վիճակը գնահատելու և կիրառական խնդիրների լուծման համար։ Թեման առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այնպիսի ոլորտների համար, որտեղ անհրաժեշտ է հաշվի առնել նյութի հատկությունների տարածական փոփոխությունը, օրինակ՝ ինժեներական կառուցվածքների, կոմպոզիտային նյութերի, երկրամեխանիկայի և առաձգական միջավայրերի մոդելավորման ժամանակ։ Աշխատությունը հիմնականում ունի տեսական և մաթեմատիկական բնույթ և կարող է հետաքրքրել առաձգականության տեսությամբ, դիֆերենցիալ հավասարումներով, եզրային խնդիրներով և կիրառական մեխանիկայով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին ու բարձր կուրսերի ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես անհամասեռ միջավայրերի մաթեմատիկական նկարագրման և խառը եզրային խնդիրների լուծման տեսական մեթոդների զարգացման տեսանկյունից։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է գլոբալացման պայմաններում գրական արաբերենի զարգացման, գործառութային փոփոխությունների և լեզվական քաղաքականության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տիպաբանական տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում արաբերենի ժամանակակից գործածության բազմաշերտ համակարգն է, որտեղ գրական կամ ստանդարտ արաբերենը գոյակցում է տարբեր խոսակցական բարբառների և լեզվական այլ ձևերի հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է գլոբալացման ազդեցությունը լեզվի զարգացման վրա՝ հաշվի առնելով միջազգային հաղորդակցության, զանգվածային լրատվության, կրթության, գիտության, թվային տեխնոլոգիաների և սոցիալական ցանցերի արագ տարածումը։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել ժամանակակից գրական արաբերենի կառուցվածքային և գործառութային առանձնահատկությունները, դրա կիրառության ոլորտները և տարբեր հասարակական միջավայրերում ունեցած դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական քաղաքականությանը՝ պետական կառույցների, կրթական համակարգերի և հասարակական հաստատությունների կողմից լեզվի կարգավորման, պահպանման և զարգացման մեխանիզմներին։ Տիպաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գրական արաբերենի առանձնահատկությունները դիտարկել այլ լեզուների և լեզվական համակարգերի համեմատությամբ՝ բացահայտելով լեզվական ստանդարտացման, նորմավորման, երկլեզվության և բազմալեզվության ընդհանուր օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև արաբական աշխարհի լեզվական իրավիճակի բազմազանության վերլուծությունը, քանի որ տարբեր երկրներում ստանդարտ լեզվի և տեղական բարբառների հարաբերակցությունը կարող է էապես տարբեր լինել։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև այսպես կոչված լեզվական երկշերտությանը, երբ պաշտոնական, կրթական և գրավոր հաղորդակցության մեջ գերակայում է ստանդարտ ձևը, իսկ առօրյա բանավոր շփման մեջ լայնորեն կիրառվում են տարածաշրջանային խոսվածքները։ Գլոբալացման պայմաններում այդ հարաբերությունները ենթարկվում են նոր փոփոխությունների՝ հատկապես մեդիայի, համացանցի և թվային հաղորդակցության ազդեցությամբ, որտեղ գրական ու խոսակցական լեզվական ձևերը կարող են փոխազդել և արագորեն տարածվել ազգային սահմաններից դուրս։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օտար լեզուների, հատկապես անգլերենի ազդեցությանը, նոր բառապաշարի ներթափանցմանը, տերմինաբանական համակարգերի զարգացմանը և լեզվի արդիականացման խնդիրներին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են լեզվական ինքնության պահպանման, ազգային լեզվական ժառանգության պաշտպանության և գլոբալ հաղորդակցության պահանջներին համապատասխանելու միջև հավասարակշռության հարցերը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ լեզվական քաղաքականության արդյունավետությունը կարևոր դեր ունի կրթության, մշակույթի, պետական կառավարման և տեղեկատվական միջավայրի զարգացման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, արաբագետներին, արևելագետներին, լեզվական քաղաքականության մասնագետներին, թարգմանիչներին, կրթության ոլորտի մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս գրական արաբերենի ժամանակակից վիճակը դիտարկել գլոբալացման, լեզվական բազմազանության և հասարակական փոփոխությունների համատեքստում՝ բացահայտելով ստանդարտացման, լեզվական քաղաքականության, բարբառային բազմազանության և միջազգային ազդեցությունների փոխհարաբերությունները։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հանցագործություն կատարած անձի բռնման ընթացքում վնաս պատճառելու քրեաիրավական կարգավորման ուսումնասիրությանը, դրա ժամանակակից վիճակի գնահատմանը և հետագա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում տվյալ իրավական ինստիտուտը դիտարկվում է քրեական իրավունքի այն կառուցակարգերի համատեքստում, որոնք որոշակի պայմանների առկայության դեպքում կարող են բացառել արարքի հանցավորությունը կամ ազդել դրա իրավական գնահատման վրա։ Վերլուծվում են անձին բռնելու իրավաչափ նպատակը, անհրաժեշտության և համաչափության պահանջները, ինչպես նաև այն իրավական սահմանները, որոնց շրջանակում հնարավոր է հարկադրանքի կիրառում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բռնման անհրաժեշտության և պատճառված վնասի բնույթի միջև հարաբերակցությանը, քանի որ իրավական գնահատման համար կարևոր է տարբերակել իրավաչափ գործողությունը սահմանազանցումից։ Քննության են առնվում այն հանգամանքները, որոնք կարող են նշանակություն ունենալ կիրառված միջոցների իրավաչափությունը որոշելիս՝ ստեղծված իրավիճակը, վտանգի բնույթը, անձի վարքագիծը և այլ փաստական պայմաններ։ Ուսումնասիրվում են նաև անհրաժեշտ պաշտպանության և հանցանք կատարած անձի բռնման ընթացքում վնաս պատճառելու ինստիտուտների տարբերություններն ու փոխհարաբերությունները, քանի որ դրանց նպատակները և կիրառման իրավական հիմքերը կարող են տարբերվել։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գործող քրեական օրենսդրության համապատասխան դրույթների, իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող մեկնաբանման խնդիրների և տեսական մոտեցումների համադրումը։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքացու և իրավապահ մարմինների գործողությունների իրավական գնահատման առանձնահատկություններին, մարդու իրավունքների պաշտպանության պահանջներին և պետական հարկադրանքի սահմաններին։ Համեմատական իրավական ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև այլ երկրների համապատասխան կարգավորումները՝ տարբեր մոդելների առավելություններն ու խնդիրները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատության արդյունքում առանձնացվում են օրենսդրական ձևակերպումների հստակեցման, իրավակիրառ պրակտիկայի միասնականության ապահովման և իրավաչափ ու անհամաչափ գործողությունների տարբերակման չափանիշների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի քրեական իրավունքի տեսության և իրավակիրառ գործունեության համար՝ նպաստելով անձի բռնման իրավական հիմքերի, թույլատրելի սահմանների և պատասխանատվության պայմանների առավել հստակ ու համակարգված ընկալմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս գիրքը ներկայացնում է թվային ֆիրմայի կառավարման հիմնական սկզբունքներն ու մոդելները՝ բացատրելով, թե ինչպես են ժամանակակից կազմակերպությունները օգտագործում թվային տեխնոլոգիաները բիզնես գործընթացների արդյունավետության, մրցունակության և նորարարության բարձրացման համար։ Գրքում քննարկվում են թվային փոխակերպման ռազմավարությունները, կազմակերպության թվային ենթակառուցվածքների ձևավորումը, տվյալահեն որոշումների ընդունումը և բիզնես գործընթացների ավտոմատացումը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև թվային հարթակների (platforms) դերին, էլեկտրոնային առևտրի զարգացմանը, կիբեռանվտանգության կարևորությանը և հաճախորդակենտրոն կառավարման մոտեցումներին։ Նյութը ներկայացնում է, թե ինչպես են տվյալները դառնում ռազմավարական ռեսուրս, և ինչպես կարող են ընկերությունները կիրառել վերլուծական գործիքներ՝ շուկայի փոփոխություններին արագ արձագանքելու համար։ Գիրքը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական օրինակները՝ օգնելով ընթերցողին հասկանալ թվային տնտեսության պայմաններում ֆիրմայի արդյունավետ կառավարման ժամանակակից մոտեցումները։