Խաչիկյան, Մարգարիտ Լևոնի

Խաչիկյան, Մարգարիտ Լևոնի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Linguistics

Առաջավոր Ասիայի հին լեզուների՝ խուռիերենի, ուրարտերենի և էլամերենի տիպաբանական ուսումնասիրության հիմնախնդիրները

Աշխատությունը նվիրված է Առաջավոր Ասիայի հին լեզվական աշխարհի երեք կարևոր ներկայացուցիչների՝ խուռիերենի, ուրարտերենի և էլամերենի տիպաբանական ուսումնասիրության հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում նշված լեզուների կառուցվածքային առանձնահատկությունների, քերականական համակարգերի, լեզվական ընդհանրությունների և տարբերությունների բացահայտումն է՝ պատմական և համեմատական լեզվաբանության տեսանկյունից։ Հեղինակը դիտարկում է հին լեզուների տիպաբանական դասակարգման հետ կապված գիտական հարցերը՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց հնչյունական, ձևաբանական և շարահյուսական կառուցվածքների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև լեզվական համակարգերի համադրության մեթոդաբանական սկզբունքներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի խուռիերենի և ուրարտերենի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք կարևոր տեղ են զբաղեցնում Հայկական լեռնաշխարհի և հարակից տարածքների հին պատմության, մշակույթի ու լեզվական ժառանգության հետազոտության մեջ։ Էլամերենի ընդգրկումը համեմատական ուսումնասիրության շրջանակում հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու Առաջավոր Ասիայի հնագույն լեզուների կառուցվածքային բնութագրերի վերաբերյալ պատկերացումները և անդրադառնալու տարբեր լեզվական համակարգերի տիպաբանական զուգադրության խնդիրներին։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է հին լեզուների հետազոտության կարևոր մեթոդաբանական հարցերի՝ լեզվական ընդհանրությունների և առանձնահատկությունների տարբերակման, կառուցվածքային նմանությունների մեկնաբանման, լեզվական կապերի և տիպաբանական համընկնումների գնահատման խնդիրներին։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն հատկապես այն լեզուների դեպքում, որոնց մասին պահպանված գրավոր նյութերը սահմանափակ են, իսկ լեզվական համակարգերի վերակազմությունն ու մեկնաբանությունը պահանջում են համադրական և միջգիտակարգային մոտեցումներ։ Հետազոտությունը նպաստում է Առաջավոր Ասիայի հնագույն լեզվական միջավայրի վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը, տարածաշրջանի պատմական լեզվաբանության զարգացմանը և խուռիերենի, ուրարտերենի ու էլամերենի գիտական ուսումնասիրության մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմական լեզվաբանության, հին արևելագիտության, ուրարտագիտության, խուռագիտության և լեզուների տիպաբանության մասնագետների, ինչպես նաև Առաջավոր Ասիայի հնագույն պատմությամբ ու մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես մասնագիտական հետազոտություն, որը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու տարածաշրջանի հին լեզուների կառուցվածքային առանձնահատկություններին և դրանց համեմատական ուսումնասիրության գիտական նշանակությանը։

Updated: 2026-11-19
Առաջավոր Ասիայի հին լեզուների՝ խուռիերենի, ուրարտերենի և էլամերենի տիպաբանական ուսումնասիրության հիմնախնդիրները

Free

Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more