Киракосян, Арман Джонович

Киракосян, Арман Джонович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Անգլիայի քաղաքականությունը Արևմտյան Հայաստանի նկատմամբ և Մեծ Բրիտանիայի հասարակական կարծիքը (XIX դարի 90-ական թվականներ)

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի վերջին տասնամյակում Մեծ Բրիտանիայի արտաքին քաղաքականության, դիվանագիտական գործունեության և հասարակական դիրքորոշման ուսումնասիրությանը՝ Արևմտյան Հայաստանի ու Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության ճակատագրի վերաբերյալ։ Այն անդրադառնում է Հայկական հարցի միջազգային քաղաքական օրակարգում ունեցած նշանակությանը, բրիտանական կառավարության վերաբերմունքին արևմտահայության քաղաքական, ազգային և սոցիալական խնդիրներին, ինչպես նաև Մեծ Բրիտանիայի՝ Օսմանյան կայսրության հետ ունեցած հարաբերությունների ազդեցությանը տարածաշրջանում ծավալվող իրադարձությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բրիտանական դիվանագիտության քաղաքական նպատակներին, եվրոպական մեծ տերությունների միջև շահերի բախմանը և այն հանգամանքներին, որոնք պայմանավորում էին Անգլիայի դիրքորոշման փոփոխությունները Հայկական հարցի տարբեր փուլերում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է 1890-ական թվականների կեսերին սրված մերձավորարևելյան ճգնաժամի քաղաքական զարգացումների և դրանց նկատմամբ բրիտանական կառավարության արձագանքի քննությունը՝ ներառյալ Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության դեմ իրականացված զանգվածային բռնությունները, արևմտահայության ծանր կացությունը և հայկական բարենորոգումների խնդիրը միջազգային դիվանագիտական բանակցություններում։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Մեծ Բրիտանիայի հասարակական կարծիքի ձևավորման և Հայկական հարցի նկատմամբ հանրային հետաքրքրության ուսումնասիրությունը։ Քննության են առնվում բրիտանական մամուլի արձագանքները, հասարակական ու քաղաքական շրջանակների գործունեությունը, հայանպաստ նախաձեռնությունները և այն կազմակերպությունների ձևավորումն ու դերակատարությունը, որոնք փորձում էին հասարակական ճնշման միջոցով ազդել կառավարության քաղաքականության վրա։ Կարևորվում է նաև հասարակական կարծիքի և պետական քաղաքականության փոխադարձ կապը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին հայ ժողովրդի դրության վերաբերյալ հրապարակումները, քննարկումներն ու հանրային ելույթները նպաստում Հայկական հարցի միջազգային ճանաչելիության ընդլայնմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բրիտանական քաղաքական վերնախավի պաշտոնական դիրքորոշման և հասարակական տարբեր շրջանակների բարոյական ու քաղաքական վերաբերմունքի միջև եղած տարբերությունները, ինչպես նաև հասկանալու, թե որքանով էին մարդասիրական մտահոգությունները համադրվում Մեծ Բրիտանիայի ռազմավարական և աշխարհաքաղաքական շահերի հետ։ Պատմագիտական տեսանկյունից կարևոր է նաև այն, որ ուսումնասիրությունը Հայկական հարցը ներկայացնում է ոչ թե որպես առանձին տեղային խնդիր, այլ որպես միջազգային հարաբերությունների, մեծ տերությունների մրցակցության, Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության և հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական ձգտումների փոխկապակցված հանգույց։ Այն արժեքավոր նշանակություն ունի XIX դարի վերջի հայոց պատմության, բրիտանա-հայկական հարաբերությունների, եվրոպական դիվանագիտության և արևմտահայության պատմական ճակատագրի ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը նպաստում է նաև այդ ժամանակաշրջանի հասարակական-քաղաքական գործընթացների առավել ամբողջական ընկալմանը՝ ներկայացնելով, թե ինչպես կարող էին մամուլը, հասարակական կազմակերպությունները և հանրային կարծիքը մասնակցել միջազգային քաղաքական խնդիրների քննարկմանը և ազդել դրանց շուրջ ձևավորվող վերաբերմունքի վրա։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, արևելագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, Հայկական հարցի և հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական շարժման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև XIX դարի վերջին տասնամյակի եվրոպական քաղաքական ու հասարակական կյանքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-21
Անգլիայի քաղաքականությունը Արևմտյան Հայաստանի նկատմամբ և Մեծ Բրիտանիայի հասարակական կարծիքը (XIX դարի 90-ական թվականներ)

Free

Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more