Киракосян, Дж. С.

Киракосян, Дж. С.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Առաջին համաշխարհային պատերազմը և արևմտահայությունը (1914–1916 թթ.)

Գիրքը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին արևմտահայության պատմական ճակատագրին՝ ներկայացնելով 1914–1916 թվականներին Օսմանյան կայսրության տարածքում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված քաղաքականության, ռազմական իրադարձությունների և զանգվածային բռնությունների պատմական ու քաղաքական հանգամանքները։ Աշխատության առանցքում արևմտահայության դրությունն է պատերազմի պայմաններում, երբ միջազգային ռազմաքաղաքական իրադրության կտրուկ փոփոխությունները, Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականությունը և երիտթուրքական իշխանությունների ազգայնամոլական նպատակները հանգեցրին հայ ժողովրդի գոյության համար ճակատագրական հետևանքների։ Ներկայացվում են պատերազմի նախօրեին և դրա ընթացքում արևմտահայության հասարակական, քաղաքական ու ժողովրդագրական վիճակի փոփոխությունները, հայ բնակչության նկատմամբ պետական քաղաքականության սաստկացումը, բռնությունների կազմակերպման և իրականացման գործընթացները, ինչպես նաև հայերի զանգվածային տեղահանությունների ու կոտորածների պատմական ընթացքը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի 1915 թվականի իրադարձությունների դիտարկումը՝ որպես հայ ժողովրդի պատմության ամենաողբերգական շրջանի առանցքային փուլ, երբ արևմտահայությունը ենթարկվեց համակարգված ոչնչացման, բռնի տեղահանության, ունեցվածքի զավթման և իր պատմական հայրենիքից արմատախիլ արվելու քաղաքականության։ Աշխատության ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել պատերազմի առաջին տարիներին տեղի ունեցած իրադարձությունների հաջորդականությունը, բացահայտել դրանց փոխկապակցվածությունը և հասկանալ, թե ինչպես ռազմական դրությունը դարձավ հայ բնակչության նկատմամբ պետականորեն կազմակերպված հալածանքների իրականացման նպաստավոր պայման։ Թեմայի ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից են նաև միջազգային քաղաքական իրադրության ազդեցությունը, մեծ տերությունների դիրքորոշումները, Օսմանյան կայսրության ռազմական ու վարչական կառույցների դերը և հայ ժողովրդի ինքնապաշտպանության ու գոյատևման խնդիրները։ Պատմական իրադարձությունների ներկայացումը կարևոր է ոչ միայն որպես առանձին ժամանակաշրջանի ուսումնասիրություն, այլև որպես հայ ժողովրդի նորագույն պատմության, ազգային ինքնության և պատմական հիշողության ձևավորման ու պահպանման հիմնարար նյութ։ Գրքի թեմատիկ ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ ըմբռնելու Առաջին համաշխարհային պատերազմի և Հայոց ցեղասպանության միջև առկա պատմաքաղաքական կապը, պատերազմի համատեքստում հայ ժողովրդի կրած մարդկային, նյութական և մշակութային կորուստների ծավալն ու հետևանքները։ Այն արժեքավոր է Հայոց ցեղասպանության պատմությամբ, արևմտահայության անցյալով, Օսմանյան կայսրության պատմությամբ և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարածաշրջանային զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով պատմական իրադարձությունների պատճառների, ընթացքի և հետևանքների համակողմանի ընկալմանը։

Updated: 2026-11-21
Առաջին համաշխարհային պատերազմը և արևմտահայությունը (1914–1916 թթ.)

Free

Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more