Книги автора (1)

Онлайн

История

Առաջին համաշխարհային պատերազմը և արևմտահայությունը (1914–1916 թթ.)

Գիրքը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին արևմտահայության պատմական ճակատագրին՝ ներկայացնելով 1914–1916 թվականներին Օսմանյան կայսրության տարածքում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված քաղաքականության, ռազմական իրադարձությունների և զանգվածային բռնությունների պատմական ու քաղաքական հանգամանքները։ Աշխատության առանցքում արևմտահայության դրությունն է պատերազմի պայմաններում, երբ միջազգային ռազմաքաղաքական իրադրության կտրուկ փոփոխությունները, Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականությունը և երիտթուրքական իշխանությունների ազգայնամոլական նպատակները հանգեցրին հայ ժողովրդի գոյության համար ճակատագրական հետևանքների։ Ներկայացվում են պատերազմի նախօրեին և դրա ընթացքում արևմտահայության հասարակական, քաղաքական ու ժողովրդագրական վիճակի փոփոխությունները, հայ բնակչության նկատմամբ պետական քաղաքականության սաստկացումը, բռնությունների կազմակերպման և իրականացման գործընթացները, ինչպես նաև հայերի զանգվածային տեղահանությունների ու կոտորածների պատմական ընթացքը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի 1915 թվականի իրադարձությունների դիտարկումը՝ որպես հայ ժողովրդի պատմության ամենաողբերգական շրջանի առանցքային փուլ, երբ արևմտահայությունը ենթարկվեց համակարգված ոչնչացման, բռնի տեղահանության, ունեցվածքի զավթման և իր պատմական հայրենիքից արմատախիլ արվելու քաղաքականության։ Աշխատության ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել պատերազմի առաջին տարիներին տեղի ունեցած իրադարձությունների հաջորդականությունը, բացահայտել դրանց փոխկապակցվածությունը և հասկանալ, թե ինչպես ռազմական դրությունը դարձավ հայ բնակչության նկատմամբ պետականորեն կազմակերպված հալածանքների իրականացման նպաստավոր պայման։ Թեմայի ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից են նաև միջազգային քաղաքական իրադրության ազդեցությունը, մեծ տերությունների դիրքորոշումները, Օսմանյան կայսրության ռազմական ու վարչական կառույցների դերը և հայ ժողովրդի ինքնապաշտպանության ու գոյատևման խնդիրները։ Պատմական իրադարձությունների ներկայացումը կարևոր է ոչ միայն որպես առանձին ժամանակաշրջանի ուսումնասիրություն, այլև որպես հայ ժողովրդի նորագույն պատմության, ազգային ինքնության և պատմական հիշողության ձևավորման ու պահպանման հիմնարար նյութ։ Գրքի թեմատիկ ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ ըմբռնելու Առաջին համաշխարհային պատերազմի և Հայոց ցեղասպանության միջև առկա պատմաքաղաքական կապը, պատերազմի համատեքստում հայ ժողովրդի կրած մարդկային, նյութական և մշակութային կորուստների ծավալն ու հետևանքները։ Այն արժեքավոր է Հայոց ցեղասպանության պատմությամբ, արևմտահայության անցյալով, Օսմանյան կայսրության պատմությամբ և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարածաշրջանային զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով պատմական իրադարձությունների պատճառների, ընթացքի և հետևանքների համակողմանի ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-21
Առաջին համաշխարհային պատերազմը և արևմտահայությունը (1914–1916 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее