Կիրակոսյան, Գայանե Վլադիմիրի

Կիրակոսյան, Գայանե Վլադիմիրի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Medicine

Տուբերկուլոզի համաճարակաբանական առանձնահատկությունները և դրա կանխարգելման միջոցառումները Հայաստանում արդի սոցիալ-տնտեսական պայմաններում

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում տուբերկուլոզի համաճարակաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և ժամանակակից սոցիալ-տնտեսական պայմաններում հիվանդության կանխարգելման միջոցառումների արդյունավետության գնահատմանը։ Քննության են առնվում հիվանդության տարածվածության ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները, բնակչության տարբեր խմբերի շրջանում հիվանդացության վրա ազդող գործոնները և համաճարակաբանական իրավիճակի փոփոխությունների հնարավոր պատճառները։ Վերլուծվում են սոցիալական, տնտեսական, ժողովրդագրական և առողջապահական պայմանների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև բնակչության կենսապայմանների, բժշկական օգնության մատչելիության և կանխարգելիչ ծառայությունների կազմակերպման նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տուբերկուլոզի վաղ հայտնաբերմանը, ախտորոշման կազմակերպմանը, հիվանդների բժշկական հսկողությանը և վարակի տարածման կանխարգելմանը։ Դիտարկվում են ռիսկի բարձր մակարդակ ունեցող բնակչության խմբերի հայտնաբերման և նպատակային կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են համաճարակաբանական վերահսկողության, բնակչության իրազեկման, բուժհաստատությունների աշխատանքի համակարգման և հանրային առողջապահական ծրագրերի դերը հիվանդության տարածման սահմանափակման գործում։ Կարևորվում է սոցիալ-տնտեսական պայմանների հաշվառումը կանխարգելման ռազմավարությունների մշակման ժամանակ, քանի որ հիվանդության տարածման վրա կարող են ազդեցություն ունենալ բնակչության սոցիալական վիճակը, կենսապայմանները և առողջապահական ծառայությունների հասանելիությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կանխարգելիչ ծրագրերի արդյունքների գնահատման և համաճարակաբանական տվյալների շարունակական դիտարկման նշանակությանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու Հայաստանում տուբերկուլոզի դեմ պայքարի համաճարակաբանական և կազմակերպական խնդիրները և դիտարկելու կանխարգելման համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել համաճարակաբանության, ֆթիզիատրիայի, հանրային առողջության և առողջապահության կազմակերպման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-10-02
Տուբերկուլոզի համաճարակաբանական առանձնահատկությունները և դրա կանխարգելման միջոցառումները Հայաստանում արդի սոցիալ-տնտեսական պայմաններում

Free

Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book19 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book5 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book2 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more