Куцай, Татьяна Васильевна

Куцай, Татьяна Васильевна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Linguistics

Ժամանակակից չինարենում «վերցնել» բայի բառային-իմաստային խումբը

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից չինարենում «վերցնել» իմաստն արտահայտող բայերի բառային-իմաստային խմբի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց իմաստային առանձնահատկությունները, գործառութային տարբերությունները և լեզվական համակարգում ունեցած տեղը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում չինարենի այն բայական միավորներն են, որոնք տարբեր համատեքստերում արտահայտում են որևէ առարկա վերցնելու, ձեռք բերելու, ընդունելու, ընտրելու, տիրանալու կամ գործողության միջոցով ինչ-որ բան տնօրինելու գաղափարները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ տարբեր լեզուներում ընդհանուր «վերցնել» հասկացությունն արտահայտող բայերը հաճախ չեն համընկնում իրենց իմաստային ծավալով և կիրառության պայմաններով, իսկ չինարենում այդ տարբերությունները դրսևորվում են ինչպես առանձին բառերի նշանակություններում, այնպես էլ դրանց համատեղելիության, շարահյուսական կառուցվածքների և խոսքային գործածության մեջ։ Բառային-իմաստային խմբի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բայերի միջև գոյություն ունեցող իմաստային ընդհանրություններն ու տարբերությունները, սահմանելու դրանց նշանակությունների սահմանները, առանձնացնելու հիմնական և փոխաբերական իմաստները, ինչպես նաև պարզելու, թե ինչպիսի լեզվական միջոցներով են արտահայտվում վերցնելու, ստանալու, ընդունելու և ձեռք բերելու հետ կապված գործողությունները։ Աշխատանքի լեզվաբանական արժեքը պայմանավորված է բառային իմաստի և քերականական գործառույթի փոխհարաբերությունների քննությամբ, քանի որ բայի նշանակությունը հաճախ պայմանավորվում է ոչ միայն նրա բառարանային իմաստով, այլև նախադասության կառուցվածքով, լրացումներով և հաղորդակցական համատեքստով։ Նման մոտեցումը կարևոր է ժամանակակից չինարենի բայական համակարգի ներքին կազմակերպվածությունը հասկանալու, իմաստային խմբերի դասակարգման սկզբունքները բացահայտելու և բառապաշարի կառուցվածքային առանձնահատկությունները վերլուծելու համար։ Թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև չինարենի և հայերենի կամ այլ լեզուների համեմատական ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս նկատելու նույն գործողության անվանման և իմաստային տարբերակման լեզվական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կանխելու թարգմանության ընթացքում առաջացող բառային և իմաստային անհամապատասխանությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել չինարենը մասնագիտորեն ուսումնասիրող ուսանողների, արևելագետների, լեզվաբանների, թարգմանիչների և բառագիտությամբ հետաքրքրվողների համար՝ նպաստելով ժամանակակից չինարենի բառային համակարգի, բայական իմաստաբանության և խոսքային կիրառության ավելի խորքային ընկալմանը։

Updated: 2026-11-21
Ժամանակակից չինարենում «վերցնել» բայի բառային-իմաստային խումբը

Free

Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more