Books by this author (1)
Literature
Ֆիրդուսու «Շահնամեի» առնչությունները Հոմերոսի «Իլիականի» և «Ոդիսականի» հետ
Աշխատությունը նվիրված է պարսկական և հին հունական էպիկական ավանդույթների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով տարբեր մշակութային միջավայրերում ձևավորված խոշորածավալ հերոսական պատումների գաղափարական, կառուցվածքային, կերպարային և գեղարվեստական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության առանցքում էպիկական աշխարհի կառուցման սկզբունքներն են՝ հերոսի և հասարակության հարաբերությունը, պատերազմի ու խաղաղության պատկերումը, պատվի, փառքի, ճակատագրի, հայրենիքի, իշխանության, ընտանիքի և մահկանացու մարդու սահմանափակ հնարավորությունների թեմաները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել հերոսական կերպարների տիպաբանությանը՝ ուսումնասիրելով ռազմիկի ուժի, քաջության, պատասխանատվության, բարոյական ընտրության և ողբերգական ճակատագրի արտահայտման տարբեր եղանակները։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև պատերազմի նկարագրության առանձնահատկությունները, մենամարտերի նշանակությունը, հերոսի վերադարձի կամ երկարատև ճանապարհորդության մոտիվները, ընտանեկան կապերի դերը և անհատի գործողությունների ազդեցությունը ավելի լայն հասարակական ու քաղաքական միջավայրի վրա։ Կարևոր ուղղություն է գերբնական աշխարհի և մարդկային գործողությունների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը․ տարբեր ավանդույթներում աստվածային կամ գերբնական ուժերի ներկայությունը կարող է տարբեր ձևերով պայմանավորել հերոսների ճակատագիրը և պատմողական գործողության զարգացումը։ Միաժամանակ քննության առարկա կարող են դառնալ մարգարեությունների, երազների, ճակատագրական նախանշանների և խորհրդանշական դրվագների գործառույթները։ Գեղարվեստական մակարդակում հետաքրքրություն են ներկայացնում էպիկական համեմատությունները, կրկնությունները, նկարագրական բանաձևերը, երկխոսությունները, մարտական տեսարանների կառուցումը և հերոսների բնութագրման միջոցները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև բանավոր էպիկական ավանդույթի և գրավոր մշակույթի փոխհարաբերությանը՝ պարզաբանելով, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջանների պատմական հիշողությունը, առասպելաբանական պատկերացումները և ազգային ինքնընկալումը վերածվել գրական պատումի։ Առնչությունների քննությունը պարտադիր չէ մեկնաբանել որպես անմիջական փոխառությունների ապացույց․ նմանությունները կարող են դիտարկվել նաև համեմատական գրականագիտության տեսանկյունից՝ որպես հերոսական էպոսին բնորոշ ընդհանուր տիպաբանական երևույթներ։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ ընդգծելու յուրաքանչյուր ավանդույթի ինքնատիպությունը և բացահայտելու համաշխարհային էպիկական մտածողության ընդհանուր օրինաչափությունները։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը նպաստում է պարսկական և հին հունական գրականությունների միջև համեմատական կապերի խորքային ընկալմանը՝ էպիկական ժառանգությունը դիտարկելով որպես տարբեր քաղաքակրթությունների պատմական հիշողության, արժեքային համակարգերի և գեղարվեստական մտածողության արտահայտություն։
Updated: 2026-09-27