Ле, Тхи Куи

Ле, Тхи Куи

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Աշխատավորական շարժումը և դեղին արհմիությունները Հարավային Վիետնամում

Աշխատանքը նվիրված է Հարավային Վիետնամում աշխատավորական շարժման ձևավորման, զարգացման և քաղաքական պայքարի պատմությանը, ինչպես նաև այս գործընթացում այսպես կոչված դեղին արհմիությունների առաջացմանը, գործունեությանը և ազդեցությանը։ Ուսումնասիրության հիմնական առանցքը վիետնամական բանվոր դասակարգի հասարակական ու քաղաքական դիրքորոշումների, արհմիութենական կազմակերպությունների գործունեության և ազգային-ազատագրական պայքարի հետ դրանց փոխկապակցվածության բացահայտումն է։ Հեղինակը դիտարկում է աշխատավորական շարժման պատմական ակունքները՝ անդրադառնալով Վիետնամում ֆրանսիական գաղութային տիրապետության հաստատմանը, գաղութային տնտեսության զարգացմանը, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ձևավորմանը և բանվոր դասակարգի աստիճանական կայացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի առաջին կեսն ընկած ժամանակաշրջանում վիետնամական արդյունաբերական պրոլետարիատի առաջացմանը, աշխատավորների ծանր սոցիալ-տնտեսական պայմաններին, կապիտալիստական շահագործման դեմ առաջին ինքնաբուխ բողոքներին և կազմակերպված պայքարի նախադրյալներին։ Ներկայացվում է նաև աշխատավորական շարժման քաղաքական գիտակցության զարգացումը, մարքսիստական գաղափարների տարածումը, կոմունիստական շարժման ձևավորումը և արհմիությունների՝ ազգային-ազատագրական պայքարի կարևոր գործիքի վերածվելը։ Հետազոտության կենտրոնական հատվածը վերաբերում է 1954 թվականին Ժնևի համաձայնագրերի ստորագրումից հետո Հարավային Վիետնամում ստեղծված քաղաքական և տնտեսական իրադրությանը, երբ երկրի ժամանակավոր բաժանումը և ամերիկյան ազդեցության ուժեղացումը նոր պայմաններ ստեղծեցին աշխատավորական կազմակերպությունների գործունեության համար։ Քննության են առնվում ամերիկյան նեոգաղութատիրական քաղաքականության պայմաններում արդյունաբերության զարգացումը, օտարերկրյա կապիտալի գերիշխող դիրքը, աշխատավորների շահագործումը, գործազրկությունը, սոցիալական անհավասարությունը և բանվոր դասակարգի առջև ծառացած բազմաթիվ դժվարությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում դեղին արհմիությունների ծագմանն ու տարածմանը, դրանց գաղափարական ուղղվածությանը, կազմակերպական կառուցվածքին և քաղաքական դերակատարությանը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես էին ամերիկյան իշխանությունները, Սայգոնի վարչակարգը և արևմտյան տարբեր արհմիութենական կենտրոններ աջակցում բարեփոխական ուղղվածություն ունեցող կազմակերպությունների ստեղծմանն ու ամրապնդմանը՝ նպատակ ունենալով սահմանափակել աշխատավորական շարժման հեղափոխական ներուժը, թուլացնել բանվոր դասակարգի միասնականությունը և նրա պայքարը սահմանափակել հիմնականում տնտեսական պահանջներով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում քրիստոնեական արհմիությունների համադաշնության և այլ արհմիութենական միավորումների գործունեությանը, ինչպես նաև դրանց ղեկավարների գաղափարախոսությանը, հակակոմունիստական դիրքորոշումներին և կապերին արտաքին քաղաքական ուժերի հետ։ Ուսումնասիրության մեջ բացահայտվում են բարեփոխականության հիմնական սկզբունքները, մասնավորապես՝ դասակարգային պայքարի փոխարեն կապիտալիստների և աշխատավորների համագործակցության գաղափարի առաջադրումը, գործադուլային պայքարի սահմանափակումը, աշխատավորների քաղաքական պահանջների նեղացումը և նրանց կազմակերպական անկախության թուլացումը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես էին այդ կազմակերպությունները ձգտում արհմիությունները վերածել գործող քաղաքական ու տնտեսական համակարգի պահպանման միջոցի՝ միաժամանակ սահմանափակելով աշխատավորների մասնակցությունը ազգային-ազատագրական շարժմանը։ Մյուս կողմից, զգալի տեղ է հատկացվում Հարավային Վիետնամի բանվոր դասակարգի դիմադրությանը, կոմունիստական ընդհատակյա կազմակերպությունների գործունեությանը և առաջադեմ արհմիութենական գործիչների մասնակցությանը միասնական աշխատավորական շարժման ձևավորման գործընթացին։ Ներկայացվում են աշխատավորների գործադուլները, բողոքի գործողությունները, կազմակերպական պայքարը և արհմիությունների ներսում գաղափարական հակասությունները։ Բացահայտվում է, թե ինչպես էին աշխատավորները փորձում պաշտպանել իրենց սոցիալական ու տնտեսական իրավունքները, դիմակայել գործատուների և իշխանությունների ճնշումներին, ինչպես նաև պահպանել իրենց կազմակերպությունների ինքնուրույնությունն ու ազգային-ազատագրական պայքարի հետ կապը։ Ուսումնասիրության կարևոր գաղափարներից է այն, որ աշխատավորական շարժման զարգացումը հնարավոր չէ դիտարկել միայն տնտեսական շահերի պաշտպանության տեսանկյունից, քանի որ Հարավային Վիետնամի պատմական պայմաններում այն սերտորեն կապված էր երկրի քաղաքական ապագայի, ազգային անկախության, պետական միասնության և հասարակական վերափոխումների խնդիրների հետ։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում 1954-1975 թվականներին տեղի ունեցած գործընթացներին՝ ներկայացնելով, թե ինչպես էին արտաքին քաղաքական միջամտությունը, ներքին իշխանական համակարգը և արհմիութենական տարբեր ուղղությունների մրցակցությունը ձևավորում աշխատավորական շարժման զարգացման պայմանները։ Աշխատանքի եզրափակիչ հատվածում ամփոփվում են դեղին արհմիությունների գործունեության արդյունքները, դրանց քաղաքական ազդեցության սահմանափակումները և Հարավային Վիետնամի աշխատավորական շարժման պատմական փորձը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունն առանձնանում է սոցիալ-տնտեսական պատմության, քաղաքական գաղափարախոսության և կազմակերպված հասարակական պայքարի համադրմամբ՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Վիետնամի նորագույն պատմության կարևորագույն գործընթացներից մեկի մասին։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն վիետնամական բանվոր դասակարգի և արհմիութենական շարժման պատմությամբ հետաքրքրվողների, այլև գաղութատիրության, նեոգաղութատիրության, միջազգային արհմիութենական հարաբերությունների, բարեփոխականության և ազգային-ազատագրական շարժումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։ Ստեղծագործությունը նաև հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են արհմիութենական կազմակերպությունները տարբեր քաղաքական պայմաններում դառնալ ինչպես աշխատավորների իրավունքների պաշտպանության, այնպես էլ արտաքին ու ներքին քաղաքական շահերի սպասարկման միջոցներ։ Իր պատմական ընդգրկմամբ և թեմատիկ ուղղվածությամբ այն կարևոր ներդրում է Հարավարևելյան Ասիայի հասարակական-քաղաքական պատմության ուսումնասիրության մեջ՝ ներկայացնելով աշխատավորական պայքարի, կազմակերպական համերաշխության և ազգային ինքնորոշման փոխկապակցվածությունը Վիետնամի պատմական փորձի օրինակով։

Updated: 2026-11-21
Աշխատավորական շարժումը և դեղին արհմիությունները Հարավային Վիետնամում

Free

Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more