Маматюк, Юрий Дмитриевич

Маматюк, Юрий Дмитриевич

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Linguistics

Բայական և անվանական համալիրները չինարենում (մակարդակային սահմանազատման խնդրի տեսանկյունից)

Աշխատությունը նվիրված է չինարենի բայական և անվանական համալիրների ուսումնասիրությանը՝ լեզվական կառուցվածքի տարբեր մակարդակների միջև սահմանների որոշման և դրանց փոխհարաբերությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության առանցքում լեզվի քերականական համակարգում բայական և անվանական բաղադրիչների միավորման, փոխազդեցության և գործառութային առանձնահատկությունների քննությունն է, ինչպես նաև այն հարցը, թե ինչպես կարելի է սահմանել այդ միավորների տեղը լեզվի կառուցվածքային մակարդակների ընդհանուր համակարգում։ Չինարենը, որպես տիպաբանորեն առանձնահատուկ լեզու, հետաքրքիր նյութ է ներկայացնում նման խնդիրների ուսումնասիրության համար, քանի որ նրա քերականական կառուցվածքում կարևոր դեր ունեն բառերի դիրքը, շարահյուսական հարաբերությունները, իմաստային կապերը և համատեքստով պայմանավորված գործառույթները։ Բայական և անվանական համալիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնելու, թե ինչպես են տարբեր խոսքի մասերի հատկանիշները համադրվում մեկ լեզվական միավորի ներսում, ինչպես են ձևավորվում դրանց կառուցվածքային և իմաստային կապերը, և ինչ սկզբունքներով կարելի է տարբերակել բառային, ձևաբանական ու շարահյուսական մակարդակներին պատկանող երևույթները։ Հատուկ կարևորություն է ստանում մակարդակային սահմանազատման խնդիրը, քանի որ լեզվական միավորների դասակարգումը միշտ չէ, որ հնարավոր է իրականացնել միայն դրանց արտաքին կառուցվածքի կամ առանձին քերականական հատկանիշների հիման վրա։ Անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև դրանց գործառույթը խոսքում, բաղադրիչների միջև հարաբերությունների բնույթը և ամբողջական միավորի իմաստային ինքնուրույնությունը։ Այս համատեքստում բայական և անվանական համալիրների քննությունը նպաստում է չինարենի քերականական կազմակերպվածության առավել խորքային ընկալմանը և լեզվական երևույթների համակարգային մեկնաբանությանը։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև ընդհանուր լեզվաբանական խնդիրների և չինարենի առանձնահատկությունների համադրմամբ, քանի որ մակարդակային սահմանների որոշման հարցը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն չինագիտության, այլև ժամանակակից լեզվաբանության տեսական ուսումնասիրությունների համար։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու լեզվական միավորների դասակարգման սկզբունքներին, խոսքի մասերի փոխհարաբերություններին, քերականական կառուցվածքների ներքին կազմակերպմանը և լեզվական համակարգի տարբեր մակարդակների փոխկապակցվածությանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում չինարենի քերականությամբ, կառուցվածքային լեզվաբանությամբ, լեզվաբանական տիպաբանությամբ և արևելագիտությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ առաջարկելով գիտական դիտանկյուն չինարենի բայական և անվանական կառուցվածքների ուսումնասիրության և լեզվի քերականական համակարգի առավել ամբողջական ըմբռնման համար։

Updated: 2026-11-21
Բայական և անվանական համալիրները չինարենում (մակարդակային սահմանազատման խնդրի տեսանկյունից)

Free

Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more