Манасерян, Рубен Левонович

Манасерян, Рубен Левонович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Տիգրան Բ-ի տերությունը և նրա պայքարը Հռոմի ու Պարթևաստանի ծավալապաշտական քաղաքականության դեմ

Աշխատությունը նվիրված է հայոց պատմության ամենանշանավոր պետական գործիչներից մեկի՝ Արտաշեսյան արքայատոհմի ներկայացուցիչ Տիգրան Բ Մեծի օրոք ստեղծված հայկական հզոր տերությանը, նրա քաղաքական, ռազմական և տարածքային ընդարձակմանը, ինչպես նաև Հին Արևելքի երկու ազդեցիկ ուժերի՝ Հռոմեական Հանրապետության և Պարթևական թագավորության հետ ունեցած բարդ հարաբերություններին։ Այն անդրադառնում է մ.թ.ա. I դարի միջազգային քաղաքական իրադրությանը, երբ Առաջավոր Ասիան դարձել էր խոշոր պետությունների շահերի բախման կարևորագույն կենտրոն, իսկ Հայաստանը, օգտվելով տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության փոփոխություններից, կարողացել էր վերածվել նշանակալի ռազմաքաղաքական կենտրոնի։ Տիգրան Բ Մեծի կառավարման ժամանակաշրջանը ներկայացվում է որպես հայկական պետականության վերելքի, տարածքային ընդարձակման և միջազգային հեղինակության ամրապնդման կարևոր փուլ։ Աշխատության առանցքային թեմաներից է հայկական տերության ձևավորման և հզորացման գործընթացը, որի հիմքում ընկած էին պետական կառավարման կենտրոնացումը, ռազմական ներուժի զարգացումը, դիվանագիտական հարաբերությունների ընդլայնումը և տարածաշրջանային քաղաքականության մեջ Հայաստանի ինքնուրույն դերակատարության հաստատումը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի Հայաստանի հարաբերությունների ուսումնասիրությունը Պարթևաստանի հետ, որը երկար ժամանակ համարվում էր Առաջավոր Ասիայի գլխավոր քաղաքական ու ռազմական ուժերից մեկը և ձգտում էր պահպանել իր ազդեցությունը հարակից տարածքներում։ Ներկայացվում է նաև Հռոմի արևելյան քաղաքականության ընդլայնման համատեքստը, երբ հռոմեական իշխանությունները, աստիճանաբար ներգրավվելով Փոքր Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի գործերին, ձգտում էին ամրապնդել իրենց դիրքերը և սահմանափակել տարածաշրջանային ինքնուրույն ուժերի ազդեցությունը։ Այս պայմաններում Տիգրան Բ-ի արտաքին քաղաքականությունը դիտարկվում է որպես բարդ ռազմավարական գործընթաց, որի ընթացքում հայկական պետությունը ստիպված էր հավասարակշռել հարևան գերտերությունների շահերը, պաշտպանել սեփական տարածքային ամբողջականությունը և պահպանել ձեռք բերած քաղաքական դիրքերը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև Հռոմի և Պարթևաստանի ծավալապաշտական ձգտումների ազդեցության բացահայտումը հայկական պետության հետագա զարգացման վրա։ Ներկայացվում են այն քաղաքական ու ռազմական հակասությունները, որոնք աստիճանաբար հանգեցրին Հայաստանի ներգրավմանը տարածաշրջանային լայնածավալ հակամարտությունների մեջ և փոխեցին ուժերի հարաբերակցությունը Առաջավոր Ասիայում։ Տիգրան Մեծի տերության պատմությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն առանձին ռազմական բախումներն ու դիվանագիտական իրադարձությունները, այլև հելլենիստական աշխարհի քաղաքական համակարգում Հայաստանի ունեցած նշանակությունը, նրա տնտեսական ու մշակութային կապերը և տարբեր քաղաքակրթական ազդեցությունների փոխազդեցությունը։ Կարևորվում է նաև այն հանգամանքը, որ հայկական տերությունը հանդես էր գալիս ոչ միայն որպես հարևան գերտերությունների միջև մրցակցության տարածք, այլև որպես սեփական շահերը հետապնդող ինքնուրույն քաղաքական ուժ, որն իր ռազմական և դիվանագիտական հնարավորություններով կարողանում էր ազդել տարածաշրջանի իրադարձությունների ընթացքի վրա։ Այս առումով աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Տիգրան Բ Մեծի ժամանակաշրջանի պատմական գործընթացները, Հայաստանի միջազգային դիրքը և հին հայկական պետականության զարգացման առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Այն արժեքավոր է հատկապես հայոց պատմությամբ, հին աշխարհի միջազգային հարաբերություններով, հռոմեական և պարթևական պատմությամբ ու Առաջավոր Ասիայի ռազմաքաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի պատմության այն ժամանակաշրջանի մասին, երբ երկիրը հասել էր իր քաղաքական և տարածքային հզորության բարձրակետին և դարձել Հին աշխարհի կարևորագույն պետություններից մեկը։

Updated: 2026-11-21
Տիգրան Բ-ի տերությունը և նրա պայքարը Հռոմի ու Պարթևաստանի ծավալապաշտական քաղաքականության դեմ

Free

Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more