Books by this author (1)
Medicine
Эффективность средств активной профилактики ящура Республике Армения
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կենդանիների դաբաղի ակտիվ կանխարգելման միջոցների արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը 2016 թվականին պաշտպանված է որպես անասնաբուժական գիտությունների թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Անասնաբուժություն» մասնագիտությամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել դաբաղի դեմ կիրառվող ակտիվ կանխարգելման միջոցների արդյունավետությունը Հայաստանի պայմաններում և բացահայտել այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել կենդանիների պաշտպանվածության մակարդակի վրա։ Դաբաղը բարձր վարակելիությամբ կենդանիների հիվանդություն է, ուստի դրա կանխարգելումը կարևոր նշանակություն ունի անասնապահության, կենդանիների առողջության և գյուղատնտեսական տնտեսությունների տնտեսական կայունության համար։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդության տարածման առանձնահատկությունները, վիրուսի տարբեր տիպերի շրջանառությունը, կենդանիների իմունային արձագանքը և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման արդյունավետությունը։ Հայաստանի համար թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև տարածաշրջանային համաճարակաբանական իրավիճակի պատճառով․ հարևան տարածքներից վարակների ներթափանցման վտանգը կարող է պահանջել շարունակական անասնաբուժական վերահսկողություն և կանխարգելիչ միջոցառումների համակարգված իրականացում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է հակադաբաղային պատվաստանյութերի իմունոգեն հատկությունների գնահատումը։ Հայաստանի պայմաններում կիրառված բազմավալենտ պատվաստանյութի վերաբերյալ ուսումնասիրություններում գնահատվել է դրա իմունոգենությունը՝ հաշվի առնելով վիրուսի տարբեր տիպերի նկատմամբ կենդանիների պաշտպանվածության ձևավորումը։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել պատվաստումից հետո ձևավորվող իմունային պատասխանի մակարդակը, դրա պահպանման տևողությունը և տարբեր պայմաններում կանխարգելիչ միջոցների արդյունքները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել պատվաստանյութի և շրջանառվող վիրուսային շտամների համապատասխանությանը, քանի որ վիրուսի հակագենային առանձնահատկությունները կարող են ազդել կանխարգելիչ միջոցի արդյունավետության վրա։ Հայաստանի տարածքում նախկինում արձանագրված դեպքերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել նման համապատասխանության կարևորությունը, մասնավորապես՝ 1998 թվականին շրջանառված A տիպի վիրուսի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել նաև կենդանիների տեղաշարժի, սեզոնայնության, անասնապահության կազմակերպման և հարակից տարածքների համաճարակաբանական իրավիճակի ազդեցությունը դաբաղի կանխարգելման համակարգի վրա։ Կարևոր նշանակություն ունի կանխարգելիչ միջոցառումների համալիր բնույթը, քանի որ պատվաստումը պետք է դիտարկվի անասնաբուժական հսկողության, հիվանդության վաղ հայտնաբերման և այլ հակահամաճարակային միջոցների հետ փոխկապակցված։ ՀՀ-ում գյուղատնտեսական կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման պետական համակարգում դաբաղի դեմ պատվաստումները ներառվել են կանխարգելիչ միջոցառումների շարքում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտագործվել դաբաղի դեմ կանխարգելիչ ծրագրերի կատարելագործման, պատվաստումների արդյունավետության գնահատման, կենդանիների իմունային պաշտպանության բարձրացման և հիվանդության տնտեսական վնասների նվազեցման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է Հայաստանի Հանրապետությունում դաբաղի նկատմամբ կայուն անասնաբուժական կանխարգելման համակարգի ձևավորման և կենդանիների առողջության պահպանման տեսանկյունից՝ համադրելով պատվաստման արդյունավետության, համաճարակաբանական վերահսկողության և տարածաշրջանային ռիսկերի գնահատման խնդիրները։
Updated: 2026-09-09