Մկրտչյան, Ներսես

Մկրտչյան, Ներսես

menu_book View materials

Books by this author (3)

Online

Linguistics

Բուրդուրի բարբառը

Աշխատությունը նվիրված է պատմական Հայաստանի և հայոց լեզվի բարբառային տարածքի կարևոր բաղադրիչներից մեկի՝ Բուրդուրի հայերեն բարբառի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է տվյալ բարբառի լեզվական առանձնահատկությունները՝ անդրադառնալով նրա հնչյունական համակարգին, բառապաշարին, քերականական կառուցվածքին և խոսքային յուրահատկություններին։ Բարբառագիտական նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայերենի տարածքային տարբերակների բազմազանությունը բացահայտելու, դրանց ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները հասկանալու և տարբեր բարբառների միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները համեմատելու համար։ Բուրդուրի բարբառի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնելու տեղի հայ բնակչության լեզվական ժառանգությանը, խոսակցական լեզվի առանձնահատկություններին և այն պատմամշակութային միջավայրին, որի ազդեցությամբ ձևավորվել ու պահպանվել են տվյալ լեզվական տարբերակի բնորոշ գծերը։ Աշխատանքը արժեքավոր նյութ է հայ բարբառների դասակարգման, հայերենի պատմական զարգացման, լեզվական փոփոխությունների և տարածաշրջանային լեզվական կապերի ուսումնասիրման համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում լեզվաբանների, բարբառագետների, հայագետների, ինչպես նաև հայոց լեզվի պատմությամբ, արևմտահայության լեզվական ժառանգությամբ և հայկական բնակավայրերի մշակութային անցյալով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով հայերենի բարբառային հարստության ճանաչմանն ու պահպանմանը։

Updated: 2026-11-16
Բուրդուրի բարբառը

Free

Online

Linguistics

Բառերի կենսագրությունից

Գիրքը նվիրված է բառերի ծագման, պատմական զարգացման և իմաստային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով լեզվի բառապաշարի ձևավորման ու հարստացման բարդ ու հետաքրքիր ընթացքը։ Այն ներկայացնում է բառը ոչ միայն որպես հաղորդակցման միջոց, այլև որպես պատմական հիշողություն կրող լեզվական միավոր, որի կառուցվածքի, հնչյունական ձևի և իմաստի մեջ կարող են պահպանվել տարբեր ժամանակաշրջանների հասարակական կյանքի, մշակույթի, կենցաղի և մարդկային մտածողության հետքերը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու բառերի ծագումնաբանական առանձնահատկություններին, դրանց իմաստային զարգացմանը, լեզվական փոխազդեցություններին և ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխություններին։ Ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ բառերի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել ոչ միայն լեզվի ներքին օրինաչափությունները, այլև ժողովրդի պատմության, աշխարհայացքի, մշակութային կապերի ու հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ կարևոր տեղեկություններ։ Աշխատությունը նպաստում է լեզվի նկատմամբ հետազոտական հետաքրքրության ձևավորմանը՝ խրախուսելով բառերի իմաստային շերտերի, ծագման և գործածության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է հայոց լեզվով հետաքրքրվողների, ուսանողների, ուսուցիչների և լեզվաբանության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար՝ օգնելով ավելի խորությամբ ընկալել բառապաշարի հարստությունը, լեզվի պատմական շարունակականությունն ու բառերի մեջ ամփոփված մշակութային ժառանգությունը։

Updated: 2026-11-16
Բառերի կենսագրությունից

Free

Online

Linguistics

Հայերենից փոխառված բառերը թուրքերենի բարբառներում

Աշխատությունը նվիրված է հայերենից թուրքերենի տարբեր բարբառներ անցած բառերի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով հայերենի և թուրքերենի միջև ձևավորված լեզվական փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները։ Այն անդրադառնում է հայերեն բառերի փոխառության գործընթացին, դրանց տարածմանը թուրքերենի բարբառային խոսքում, հնչյունական և ձևաբանական փոփոխություններին, ինչպես նաև նոր լեզվական միջավայրում դրանց իմաստային ու գործառական առանձնահատկություններին։ Նման փոխառությունները վկայում են հայ և թուրքախոս ժողովուրդների երկարատև հարևանության, առօրյա շփումների, տնտեսական ու հասարակական հարաբերությունների և մշակութային փոխազդեցությունների մասին։ Լեզվական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են տարբեր լեզուների բառապաշարները փոխադարձաբար ազդել միմյանց վրա, ինչպես են բառերը հարմարվել նոր հնչյունական համակարգին և պահպանել կամ փոխել իրենց սկզբնական իմաստները։ Առանձնահատուկ արժեք ունի բարբառային բառապաշարի դիտարկումը, քանի որ այն պահպանում է լեզվական շփումների բազմաթիվ հետքեր, որոնք հաճախ դուրս են մնում գրական լեզվի ուսումնասիրության շրջանակներից։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի պատմական բառապաշարի, փոխառությունների, բարբառների և հայ-թուրքական լեզվական առնչությունների հետազոտության համար։ Այն օգտակար նյութ է տրամադրում լեզվաբաններին, բարբառագետներին, արևելագետներին, հայագետներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են տարածաշրջանի լեզուների պատմությամբ, բառային փոխազդեցություններով ու ժողովուրդների պատմամշակութային կապերով։

Updated: 2026-11-16
Հայերենից փոխառված բառերը թուրքերենի բարբառներում

Free

Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more