Нерсес Шнорали, 1102-1173

Нерсес Шнорали, 1102-1173

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Religion

Молитва Св. патриарха Нерсеса

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայոց եկեղեցու հոգևոր-աղոթական ժառանգության կարևոր նմուշներից մեկը, որը կապված է Սուրբ Ներսես հայրապետի անվան և հայկական քրիստոնեական մատենագրության ավանդույթների հետ։ Աղոթական բնույթի նյութի առանցքում մարդու հոգևոր ինքնաքննությունը, Աստծու նկատմամբ հավատը, ապաշխարությունը, ողորմության հայցումը և քրիստոնեական առաքինությունների հաստատումն են։ Բովանդակությունը կառուցված է հավատացյալի և Աստծու միջև անձնական հոգևոր հաղորդակցության սկզբունքի վրա՝ միաժամանակ պահպանելով եկեղեցական աղոթքին բնորոշ ընդհանրական նշանակությունը։ Հոգևոր խոսքում կարևորվում են մարդու բարոյական կատարելագործման, ներքին մաքրության, խոնարհության, սիրո, ներողամտության և աստվածային առաջնորդության գաղափարները։ Աղոթքը ներկայանում է ոչ միայն որպես խնդրանքների արտահայտություն, այլև որպես հավատքի գիտակցման, սեփական վարքի գնահատման և հոգևոր պատասխանատվության ձևավորման միջոց։ Առանձին նշանակություն ունի մեղքերի գիտակցման և ապաշխարության թեման, որը միջնադարյան քրիստոնեական հոգևոր գրականության առանցքային գաղափարներից է։ Միաժամանակ արտահայտվում է աստվածային ողորմության և փրկության նկատմամբ վստահությունը՝ աղոթական խոսքին հաղորդելով հույսի և հոգևոր զորացման բնույթ։ Կարևորվում են նաև մտքի, խոսքի և գործի բարոյական կարգավորման գաղափարները, որոնց միջոցով քրիստոնեական հավատքը կապվում է մարդու առօրյա վարքի հետ։ Աղոթական կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս հոգևոր կյանքի տարբեր կողմերը ներկայացնել փոխկապակցված ձևով՝ անդրադառնալով հավատքին, բարոյականությանը, մարդկային հարաբերություններին և անհատի ներքին աշխարհին։ Գրականագիտական տեսանկյունից նյութը հետաքրքրություն է ներկայացնում իր հակիրճ, խտացված և խորհրդանշական լեզվով, որտեղ աստվածաբանական գաղափարները միավորվում են հոգևոր-քնարական արտահայտչականության հետ։ Դրա լեզվական և ոճական առանձնահատկությունները կարևոր նյութ են տալիս հայ եկեղեցական գրականության զարգացման, աղոթական ժանրի և միջնադարյան հոգևոր խոսքի ուսումնասիրության համար։ Պատմամշակութային տեսանկյունից այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այն արժեքների և բարոյական սկզբունքների մասին, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայկական քրիստոնեական մշակույթում և դարերի ընթացքում փոխանցվել են եկեղեցական ու ձեռագրական ավանդույթի միջոցով։ Նման հոգևոր ստեղծագործությունների տարածումն ու տարբեր լեզուներով հրատարակումը նպաստել են նաև հայկական եկեղեցական ժառանգության ճանաչմանը այլ մշակութային միջավայրերում։ Աղոթական նյութի շարունակական գործածությունը ցույց է տալիս դրա նշանակությունը ոչ միայն որպես պատմական մատենագրական հուշարձան, այլև որպես կենդանի հոգևոր ժառանգություն։ Հրատարակությունը կարող է կարևոր աղբյուր հանդիսանալ Հայոց եկեղեցու հոգևոր մշակույթի, միջնադարյան հայ մատենագրության, աստվածաբանության, աղոթագրության և քրիստոնեական բարոյագիտության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետների, աստվածաբանների, եկեղեցու պատմության մասնագետների, գրականագետների, հոգևորականների, դասախոսների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։

Updated: 2026-09-17
Молитва Св. патриарха Нерсеса

Free

Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more