Николаевская, Маргарита Юрьевна

Николаевская, Маргарита Юрьевна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Իրանում նոր պոեզիայի ձևավորումը (1920–1970-ական թվականներ)

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի նոր պոեզիայի ձևավորման, զարգացման և գրական-գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով պարսկական գրականության համար նշանակալի մի ժամանակաշրջան, երբ ավանդական բանաստեղծական մտածողությունը աստիճանաբար սկսեց վերափոխվել՝ արձագանքելով հասարակական, քաղաքական, մշակութային և մտավոր կյանքի փոփոխություններին։ Գրքում դիտարկվում են իրանական պոեզիայի արդիականացման գործընթացները, նոր գրական ուղղությունների առաջացումը, բանաստեղծական արտահայտչամիջոցների վերանայումը և դասական պոետիկ ավանդույթների նկատմամբ նոր վերաբերմունքի ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրության կենտրոնում է պարսկական չափածո խոսքի անցումը ավանդական կառուցվածքային և ձևական սկզբունքներից դեպի ավելի ազատ, ճկուն ու ժամանակակից բանաստեղծական արտահայտություն, որի շնորհիվ պոեզիան ձեռք բերեց նոր թեմատիկ ընդգրկում, լեզվական հնարավորություններ և գեղարվեստական ինքնուրույնություն։ Իրանական նոր պոեզիայի ձևավորման պատմությունը սերտորեն կապված է երկրի հասարակական կյանքի վերափոխումների, ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման, քաղաքական իրադարձությունների, կրթական համակարգի զարգացման և արևմտյան գրական ու փիլիսոփայական գաղափարների ներթափանցման հետ։ Այս փոփոխությունները նպաստեցին բանաստեղծի դերի և ստեղծագործական առաքելության վերաիմաստավորմանը․ պոեզիան աստիճանաբար դարձավ ոչ միայն անձնական զգացմունքների, սիրո, բնության և մարդկային ապրումների արտահայտման միջոց, այլև հասարակական իրականության, ազգային խնդիրների, ազատության, արդարության, անհատի ներաշխարհի և ժամանակակից մարդու հակասությունների գեղարվեստական մեկնաբանության հարթակ։ Աշխատության ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նոր բանաստեղծական լեզվի և ոճի ձևավորումը, ավանդական չափերի ու հանգավորման համակարգերի վերափոխումը, պատկերային մտածողության ընդլայնումը և բանաստեղծական խոսքի բովանդակային ու կառուցվածքային նոր հնարավորությունների բացահայտումը։ Քննության է առնվում նաև իրանական գրականության մեջ նորարարական միտումների տարածման նշանակությունը, դրանց փոխհարաբերությունը դասական պարսկական պոեզիայի հարուստ ժառանգության հետ և այն ստեղծագործական որոնումները, որոնց արդյունքում ձևավորվեց ժամանակակից իրանական բանաստեղծական մտածողությունը։ 1920–1970-ական թվականներն առանձնահատուկ նշանակություն ունեն այս գործընթացի տեսանկյունից, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում նոր պոեզիան աստիճանաբար ձեռք բերեց ինքնուրույն գրական դիմագիծ, ընդլայնեց իր թեմատիկ և գեղագիտական սահմանները և դարձավ իրանական մշակութային կյանքի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Աշխատանքը կարևոր է պարսկական գրականության պատմության, արևելագիտության և համեմատական գրականագիտության ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու իրանական բանաստեղծական ավանդույթի արդիականացման, գրական նորարարության պատմական նախադրյալների և ազգային գրականության զարգացման օրինաչափությունների մասին։ Այն արժեքավոր է հատկապես իրանական մշակույթով, պարսկերեն գրականությամբ, Մերձավոր Արևելքի մտավոր պատմությամբ և XX դարի գրական շարժումներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով ավանդույթի ու նորարարության փոխհարաբերության, գրականության հասարակական դերի և պոեզիայի զարգացման համաշխարհային գործընթացներում Իրանի ունեցած տեղի առավել խորքային ըմբռնմանը։

Updated: 2026-11-21
Իրանում նոր պոեզիայի ձևավորումը (1920–1970-ական թվականներ)

Free

Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more