Николаевская, Маргарита Юрьевна

Николаевская, Маргарита Юрьевна

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Գրականություն

Իրանում նոր պոեզիայի ձևավորումը (1920–1970-ական թվականներ)

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի նոր պոեզիայի ձևավորման, զարգացման և գրական-գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով պարսկական գրականության համար նշանակալի մի ժամանակաշրջան, երբ ավանդական բանաստեղծական մտածողությունը աստիճանաբար սկսեց վերափոխվել՝ արձագանքելով հասարակական, քաղաքական, մշակութային և մտավոր կյանքի փոփոխություններին։ Գրքում դիտարկվում են իրանական պոեզիայի արդիականացման գործընթացները, նոր գրական ուղղությունների առաջացումը, բանաստեղծական արտահայտչամիջոցների վերանայումը և դասական պոետիկ ավանդույթների նկատմամբ նոր վերաբերմունքի ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրության կենտրոնում է պարսկական չափածո խոսքի անցումը ավանդական կառուցվածքային և ձևական սկզբունքներից դեպի ավելի ազատ, ճկուն ու ժամանակակից բանաստեղծական արտահայտություն, որի շնորհիվ պոեզիան ձեռք բերեց նոր թեմատիկ ընդգրկում, լեզվական հնարավորություններ և գեղարվեստական ինքնուրույնություն։ Իրանական նոր պոեզիայի ձևավորման պատմությունը սերտորեն կապված է երկրի հասարակական կյանքի վերափոխումների, ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման, քաղաքական իրադարձությունների, կրթական համակարգի զարգացման և արևմտյան գրական ու փիլիսոփայական գաղափարների ներթափանցման հետ։ Այս փոփոխությունները նպաստեցին բանաստեղծի դերի և ստեղծագործական առաքելության վերաիմաստավորմանը․ պոեզիան աստիճանաբար դարձավ ոչ միայն անձնական զգացմունքների, սիրո, բնության և մարդկային ապրումների արտահայտման միջոց, այլև հասարակական իրականության, ազգային խնդիրների, ազատության, արդարության, անհատի ներաշխարհի և ժամանակակից մարդու հակասությունների գեղարվեստական մեկնաբանության հարթակ։ Աշխատության ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նոր բանաստեղծական լեզվի և ոճի ձևավորումը, ավանդական չափերի ու հանգավորման համակարգերի վերափոխումը, պատկերային մտածողության ընդլայնումը և բանաստեղծական խոսքի բովանդակային ու կառուցվածքային նոր հնարավորությունների բացահայտումը։ Քննության է առնվում նաև իրանական գրականության մեջ նորարարական միտումների տարածման նշանակությունը, դրանց փոխհարաբերությունը դասական պարսկական պոեզիայի հարուստ ժառանգության հետ և այն ստեղծագործական որոնումները, որոնց արդյունքում ձևավորվեց ժամանակակից իրանական բանաստեղծական մտածողությունը։ 1920–1970-ական թվականներն առանձնահատուկ նշանակություն ունեն այս գործընթացի տեսանկյունից, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում նոր պոեզիան աստիճանաբար ձեռք բերեց ինքնուրույն գրական դիմագիծ, ընդլայնեց իր թեմատիկ և գեղագիտական սահմանները և դարձավ իրանական մշակութային կյանքի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Աշխատանքը կարևոր է պարսկական գրականության պատմության, արևելագիտության և համեմատական գրականագիտության ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու իրանական բանաստեղծական ավանդույթի արդիականացման, գրական նորարարության պատմական նախադրյալների և ազգային գրականության զարգացման օրինաչափությունների մասին։ Այն արժեքավոր է հատկապես իրանական մշակույթով, պարսկերեն գրականությամբ, Մերձավոր Արևելքի մտավոր պատմությամբ և XX դարի գրական շարժումներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով ավանդույթի ու նորարարության փոխհարաբերության, գրականության հասարակական դերի և պոեզիայի զարգացման համաշխարհային գործընթացներում Իրանի ունեցած տեղի առավել խորքային ըմբռնմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Իրանում նոր պոեզիայի ձևավորումը (1920–1970-ական թվականներ)

Անվճար

Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Տեսնել ավելին Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին