Парашар, Джоти

Парашар, Джоти

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Environmental Science

Հնդկաստանում բնապահպանական գործընթացների կառավարումը

Աշխատությունը նվիրված է Հնդկաստանի բնապահպանական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը, շրջակա միջավայրի պահպանության պետական քաղաքականությանը և էկոլոգիական գործընթացների կառավարման տնտեսական, իրավական, վարչական ու հասարակական մեխանիզմներին։ Հեղինակը բնապահպանական խնդիրները դիտարկում է երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման համատեքստում՝ ընդգծելով, որ տնտեսական առաջընթացը, արդյունաբերության զարգացումը, գյուղատնտեսության արդիականացումը և բնակչության կենսապայմանների բարելավումը չեն կարող ապահովվել բնության պահպանության ու բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հաշվին։ Հետազոտության առանցքում Հնդկաստանի բնապահպանական իրավիճակի առանձնահատկություններն են, բնական միջավայրի աղտոտման պատճառները, դրանց ազդեցությունը երկրի տնտեսության, բնակչության առողջության և սոցիալական կյանքի վրա, ինչպես նաև պետական կառավարման համակարգի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողային ռեսուրսների վատթարացմանը, հողերի էրոզիային, անտառահատումներին, անապատացմանը, ջրային պաշարների աղտոտմանը և մաքուր խմելու ջրի հասանելիության խնդիրներին։ Քննարկվում է նաև արդյունաբերական գործունեության, բնակչության աճի, բնական պաշարների անկանոն շահագործման և տնտեսական անհավասարության ազդեցությունը էկոլոգիական հավասարակշռության վրա։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ Հնդկաստանի բնապահպանական հիմնախնդիրները պայմանավորված են ոչ միայն ժողովրդագրական և տնտեսական գործոններով, այլև զարգացման այնպիսի ծրագրերի իրականացմամբ, որոնց ընթացքում բավարար չափով հաշվի չեն առնվում բնապահպանական հետևանքները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է բնապահպանական կառավարման պետական և իրավական համակարգի ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրությունը։ Ներկայացվում են կենտրոնական կառավարության և նահանգային իշխանությունների լիազորությունները, շրջակա միջավայրի պահպանությամբ զբաղվող պետական մարմինների գործունեությունը, աղտոտման վերահսկման խորհուրդների դերը, ինչպես նաև բնապահպանական օրենսդրության և վարչական վերահսկողության մեխանիզմները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում 1972 թվականին, որը Հնդկաստանի բնապահպանական քաղաքականության զարգացման կարևոր շրջադարձային փուլ էր՝ կապված Ստոկհոլմում ՄԱԿ-ի՝ շրջակա միջավայրին նվիրված համաժողովի ազդեցության և բնապահպանական խնդիրների պետական մակարդակով համակարգման անհրաժեշտության գիտակցման հետ։ Քննարկվում է բնապահպանական հարցերի ներառումը երկրի հնգամյա տնտեսական զարգացման ծրագրերում, համապատասխան պետական կառույցների ստեղծումը, շրջակա միջավայրի պահպանության նախարարության ձևավորումը և ջրի, օդի, անտառների ու բնական պաշարների պաշտպանությանն ուղղված օրենսդրական միջոցառումները։ Հետազոտության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև արդյունաբերական ձեռնարկությունների գործունեության վերահսկմանը, արտադրական աղտոտումների սահմանափակմանը, բնապահպանական չափանիշների սահմանմանը, ջրային և օդային միջավայրի որակի մշտադիտարկմանը, ինչպես նաև տնտեսական զարգացման ծրագրերի բնապահպանական գնահատման անհրաժեշտությանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գետերի, մասնավորապես Գանգեսի աղտոտման նվազեցման ծրագրերին, կեղտաջրերի մաքրմանը, անտառային տարածքների պահպանությանը, հողերի վերականգնմանը, ոռոգման համակարգերի կատարելագործմանը և բնական աղետների կանխարգելման միջոցառումներին։ Հեղինակը կարևորում է նաև այլընտրանքային էներգիայի աղբյուրների կիրառումը, գիտական հետազոտությունների զարգացումը և բնապահպանական կրթության տարածումը՝ որպես բնական միջավայրի վրա մարդկային գործունեության բացասական ազդեցությունը նվազեցնելու անհրաժեշտ պայմաններ։ Աշխատության առանձին բաժին է նվիրված բնապահպանական խնդիրների նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքին, հասարակական կարծիքի ձևավորմանը և քաղաքացիների մասնակցությանը շրջակա միջավայրի պահպանության գործընթացներին։ Ընդգծվում է, որ պետական օրենքներն ու վարչական միջոցառումները չեն կարող ապահովել երկարաժամկետ արդյունք, եթե դրանց իրականացմանը չեն մասնակցում հասարակությունը, գիտական հաստատությունները, մամուլը և հասարակական կազմակերպությունները։ Հեղինակը կարևորում է բնապահպանական պատասխանատվության բարձրացումը, բնակչության իրազեկվածության ընդլայնումը և քաղաքացիների իրավական հնարավորությունների ամրապնդումը՝ որպես էկոլոգիական կառավարման արդյունավետության կարևոր նախապայմաններ։ Ստեղծագործության հիմնական գաղափարն այն է, որ տնտեսական զարգացումն ու շրջակա միջավայրի պահպանությունը պետք է դիտարկվեն որպես փոխկապակցված և փոխլրացնող նպատակներ, իսկ բնապահպանական քաղաքականությունը պետք է դառնա երկրի ընդհանուր զարգացման ռազմավարության անբաժանելի մասը։ Հետազոտության գրական և գիտական առանձնահատկությունն այն է, որ բնապահպանական հիմնախնդիրները ներկայացվում են ոչ միայն բնագիտական, այլև տնտեսագիտական, սոցիալական, քաղաքական և ինստիտուցիոնալ տեսանկյուններից՝ հնարավորություն տալով հասկանալու դրանց առաջացման բազմաշերտ պատճառներն ու կառավարման բարդությունները։ Հեղինակը հիմնավորում է պետական կառույցների, արտադրական կազմակերպությունների, գիտական հաստատությունների և հասարակական ուժերի համագործակցության անհրաժեշտությունը՝ շեշտելով նաև միջազգային համագործակցության նշանակությունը, քանի որ շրջակա միջավայրի աղտոտումն ու բնական պաշարների պահպանության խնդիրները չեն սահմանափակվում առանձին պետությունների սահմաններով։ Աշխատությունն արժեքավոր է Հնդկաստանի բնապահպանական քաղաքականության, զարգացող երկրների տնտեսական արդիականացման և բնապահպանական կառավարման պատմական փորձի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու բնապահպանական օրենսդրության ձևավորման, պետական կառավարման համակարգերի զարգացման, հասարակական պատասխանատվության և կայուն զարգացման գաղափարների նշանակության մասին՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ բնական միջավայրի պաշտպանությունը ոչ միայն բնապահպանական, այլև տնտեսական, առողջապահական և հասարակական բարեկեցության հիմնարար պայման է։

Updated: 2026-11-20
Հնդկաստանում բնապահպանական գործընթացների կառավարումը

Free

Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more