Փիլիփոսյան, Աշոտ Սուրենի

Փիլիփոսյան, Աշոտ Սուրենի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հայկական լեռնաշխարհի կնիքները Հին Արևելքի կնքագործության համակարգում

Աշոտ Սուրենի Փիլիփոսյանի ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում ստեղծված և գործածված կնիքների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով Հին Արևելքի կնքագործության ընդհանուր պատմական, մշակութային և գեղարվեստական համակարգի համատեքստում։ Աշխատության առանցքում կնիքն է՝ որպես հին հասարակությունների նյութական մշակույթի կարևորագույն բաղադրիչ, որը միաժամանակ կատարել է գործնական, վարչական, տնտեսական, իրավական և խորհրդանշական նշանակություն ունեցող գործառույթներ։ Կնիքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հին բնակչության հասարակական հարաբերությունները, սեփականության և տնօրինման սկզբունքները, կառավարման ու կազմակերպման ձևերը, ինչպես նաև տարբեր մշակութային կենտրոնների միջև գոյություն ունեցած կապերն ու փոխազդեցությունները։ Հեղինակը Հայկական լեռնաշխարհի կնիքները դիտարկում է Հին Արևելքի կնքագործության զարգացման ընդհանուր գործընթացների շրջանակում՝ կարևորելով դրանց ձևաբանական, պատկերագրական, տեխնոլոգիական և ոճական առանձնահատկությունները։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տեղական ավանդույթների ձևավորումը, դրանց զարգացման առանձնահատկությունները և հարևան քաղաքակրթությունների հետ ունեցած ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կնիքների պատկերագրական նյութը, քանի որ դրանց վրա արտահայտված զարդանախշերը, խորհրդանշանները, պատկերային հորինվածքներն ու գեղարվեստական լուծումները կարող են արժեքավոր տեղեկություններ հաղորդել տվյալ ժամանակաշրջանի աշխարհընկալման, կրոնական պատկերացումների, հասարակական արժեքների և գեղարվեստական մտածողության մասին։ Կնքագործությունը, լինելով կիրառական արվեստի և նյութական մշակույթի յուրահատուկ բնագավառ, արտացոլում է նաև տեխնիկական հմտությունների, գեղարվեստական ճաշակի և արհեստագործական ավանդույթների զարգացումը։ Հայկական լեռնաշխարհի կնիքների համադրական դիտարկումը Հին Արևելքի համապատասխան հուշարձանների հետ կարևոր է տարածաշրջանի պատմամշակութային տեղը պարզաբանելու, մշակութային ազդեցությունների ուղղությունները բացահայտելու և պատմական ընդհանրությունների ու տեղական առանձնահատկությունների հարաբերակցությունը գնահատելու տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունն արժեքավոր է նաև նրանով, որ կնիքները ներկայացնում է ոչ միայն որպես առանձին հնագիտական գտածոներ, այլև որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնց միջոցով հնարավոր է լրացնել գրավոր վկայությունների սահմանափակ կամ բացակայող տեղեկությունները և առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հին հասարակությունների կյանքի տարբեր կողմերի մասին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայկական լեռնաշխարհի հնագիտական ժառանգության, Հին Արևելքի կիրառական արվեստի և տարածաշրջանի մշակութային փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով հայկական հնագույն մշակույթի տեղն ու դերը քաղաքակրթական լայն գործընթացների շրջանակում գնահատելուն։ Այն կարող է հետաքրքրել հնագիտության, հին պատմության, արվեստաբանության, արևելագիտության և մշակութաբանության մասնագետներին, ինչպես նաև Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն մշակույթով և Հին Արևելքի քաղաքակրթությունների նյութական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Updated: 2026-11-19
Հայկական լեռնաշխարհի կնիքները Հին Արևելքի կնքագործության համակարգում

Free

Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more