Փիլիփոսյան, Աշոտ Սուրենի

Փիլիփոսյան, Աշոտ Սուրենի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հայկական լեռնաշխարհի կնիքները Հին Արևելքի կնքագործության համակարգում

Աշոտ Սուրենի Փիլիփոսյանի ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում ստեղծված և գործածված կնիքների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով Հին Արևելքի կնքագործության ընդհանուր պատմական, մշակութային և գեղարվեստական համակարգի համատեքստում։ Աշխատության առանցքում կնիքն է՝ որպես հին հասարակությունների նյութական մշակույթի կարևորագույն բաղադրիչ, որը միաժամանակ կատարել է գործնական, վարչական, տնտեսական, իրավական և խորհրդանշական նշանակություն ունեցող գործառույթներ։ Կնիքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հին բնակչության հասարակական հարաբերությունները, սեփականության և տնօրինման սկզբունքները, կառավարման ու կազմակերպման ձևերը, ինչպես նաև տարբեր մշակութային կենտրոնների միջև գոյություն ունեցած կապերն ու փոխազդեցությունները։ Հեղինակը Հայկական լեռնաշխարհի կնիքները դիտարկում է Հին Արևելքի կնքագործության զարգացման ընդհանուր գործընթացների շրջանակում՝ կարևորելով դրանց ձևաբանական, պատկերագրական, տեխնոլոգիական և ոճական առանձնահատկությունները։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տեղական ավանդույթների ձևավորումը, դրանց զարգացման առանձնահատկությունները և հարևան քաղաքակրթությունների հետ ունեցած ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կնիքների պատկերագրական նյութը, քանի որ դրանց վրա արտահայտված զարդանախշերը, խորհրդանշանները, պատկերային հորինվածքներն ու գեղարվեստական լուծումները կարող են արժեքավոր տեղեկություններ հաղորդել տվյալ ժամանակաշրջանի աշխարհընկալման, կրոնական պատկերացումների, հասարակական արժեքների և գեղարվեստական մտածողության մասին։ Կնքագործությունը, լինելով կիրառական արվեստի և նյութական մշակույթի յուրահատուկ բնագավառ, արտացոլում է նաև տեխնիկական հմտությունների, գեղարվեստական ճաշակի և արհեստագործական ավանդույթների զարգացումը։ Հայկական լեռնաշխարհի կնիքների համադրական դիտարկումը Հին Արևելքի համապատասխան հուշարձանների հետ կարևոր է տարածաշրջանի պատմամշակութային տեղը պարզաբանելու, մշակութային ազդեցությունների ուղղությունները բացահայտելու և պատմական ընդհանրությունների ու տեղական առանձնահատկությունների հարաբերակցությունը գնահատելու տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունն արժեքավոր է նաև նրանով, որ կնիքները ներկայացնում է ոչ միայն որպես առանձին հնագիտական գտածոներ, այլև որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնց միջոցով հնարավոր է լրացնել գրավոր վկայությունների սահմանափակ կամ բացակայող տեղեկությունները և առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հին հասարակությունների կյանքի տարբեր կողմերի մասին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայկական լեռնաշխարհի հնագիտական ժառանգության, Հին Արևելքի կիրառական արվեստի և տարածաշրջանի մշակութային փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով հայկական հնագույն մշակույթի տեղն ու դերը քաղաքակրթական լայն գործընթացների շրջանակում գնահատելուն։ Այն կարող է հետաքրքրել հնագիտության, հին պատմության, արվեստաբանության, արևելագիտության և մշակութաբանության մասնագետներին, ինչպես նաև Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն մշակույթով և Հին Արևելքի քաղաքակրթությունների նյութական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Updated: 2026-11-19
Հայկական լեռնաշխարհի կնիքները Հին Արևելքի կնքագործության համակարգում

Free

Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more