Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Agriculture

    Հողի ջրային դեֆիցիտի ազդեցությունը սիսեռի մորֆոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների վրա

    Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է հողի ջրային դեֆիցիտի ազդեցության բացահայտմանը սիսեռի մորֆոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների, աճի և զարգացման գործընթացների վրա։ Հետազոտության հիմքում բույսի ջրային սթրեսի նկատմամբ արձագանքի ուսումնասիրությունն է՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե խոնավության անբավարարությունն ինչպես է անդրադառնում սիսեռի արտաքին կառուցվածքային հատկանիշների, ֆիզիոլոգիական գործընթացների և արտադրողականության ձևավորման վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բույսերի աճի դինամիկան, ցողունի և արմատային համակարգի զարգացումը, տերևային մակերեսի ձևավորումը, բույսի ընդհանուր կենսազանգվածը և այլ մորֆոլոգիական ցուցանիշներ՝ ջրի տարբեր ապահովվածության պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ջրային դեֆիցիտի ազդեցությանը ֆոտոսինթեզի, տրանսպիրացիայի, ջրի պահպանման և բույսի ջրային ռեժիմի կարգավորման գործընթացների վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել նաև տերևների ջրային վիճակի, պիգմենտների պարունակության, բջջային նյութափոխանակության և սթրեսային պայմաններին բույսի հարմարվողական արձագանքի փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու սիսեռի այն մորֆոֆիզիոլոգիական հատկանիշները, որոնք առավել զգայուն են խոնավության պակասի նկատմամբ, ինչպես նաև այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով բույսը հարմարվում է ջրային անբարենպաստ պայմաններին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ջրային դեֆիցիտի տարբեր աստիճանների ազդեցության համեմատական գնահատումը, ինչը թույլ է տալիս որոշել բույսի դիմադրողականության սահմանները և զարգացման առավել խոցելի փուլերը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել երաշտի նկատմամբ ավելի դիմացկուն սիսեռի սորտերի ընտրության և գնահատման, ոռոգման ռեժիմների կատարելագործման, ջրային ռեսուրսների խնայող օգտագործման և չորային պայմաններում գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման նպատակներով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նաև կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում սիսեռի մշակության կայուն տեխնոլոգիաների մշակմանը և ջրային սթրեսի նկատմամբ մշակաբույսերի հարմարվողականության ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ագրոնոմներին, բուսաբաններին, բուսաֆիզիոլոգներին, սելեկցիոներներին, գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

    Updated: 2026-09-08
    Հողի ջրային դեֆիցիտի ազդեցությունը սիսեռի մորֆոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների վրա
    Online

    History

    Հայկական ԽՍՀ-ում 1981–1982 թվականների դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջանի նյութեր

    Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ տարածքում 1981–1982 թվականներին իրականացված դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջանի նյութերը։ Այն արտացոլում է տվյալ ժամանակահատվածում Հայաստանի հնագիտական հուշարձանների ուսումնասիրման ընթացքը, հետազոտական ուղղություններն ու պեղումների արդյունքում ձեռք բերված գիտական դիտարկումները։ Դաշտային հնագիտական աշխատանքները կարևոր նշանակություն ունեն Հայաստանի հնագույն և միջնադարյան պատմության վերակազմության, բնակավայրերի զարգացման, մշակութային փոխազդեցությունների և հասարակական կյանքի առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Հնավայրերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տեղեկություններ ստանալու տարբեր ժամանակաշրջաններում բնակչության զբաղմունքների, բնակարանաշինության, արհեստագործության, առևտրի, թաղման սովորույթների և հոգևոր պատկերացումների մասին։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերված խեցեղենը, մետաղե ու քարե առարկաները, զարդերը, շինարարական մնացորդներն ու այլ նյութական վկայությունները կարևոր հիմք են պատմական իրողությունների գիտական մեկնաբանության համար։ Գիտական նստաշրջանի նյութերը միավորում են հետազոտողների դիտարկումները և ներկայացնում հնագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքները մասնագիտական քննարկման ու հետագա հետազոտությունների համար։ Ժողովածուն արժեքավոր է Հայաստանի հնագիտական ժառանգության, դաշտային պեղումների պատմության և նյութական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, հայագետներին, ուսանողներին և Հայաստանի անցյալով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Updated: 2026-11-03
    Հայկական ԽՍՀ-ում 1981–1982 թվականների դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջանի նյութեր
    Online

    Literature

    Բամելայի առաքինությունը

    Ստեղծագործությունը կապված է Սեմյուել Ռիչարդսոնի «Պամելա, կամ պարգևատրված առաքինություն» վեպի գրական ավանդության հետ, որի կենտրոնում երիտասարդ կնոջ բարոյական սկզբունքների, արժանապատվության և անձնական ընտրության խնդիրներն են։ Պամելայի կերպարը ներկայացնում է առաքինության, ազնվության և ինքնահարգանքի գաղափարները՝ ընդգծելով անհատի ներքին համոզմունքների կարևորությունը հասարակական ու անձնական հարաբերություններում։ Ստեղծագործության բարոյախոսական առանցքը կապված է այն մտքի հետ, որ մարդու արժեքը պայմանավորված է ոչ թե նրա սոցիալական դիրքով կամ նյութական հնարավորություններով, այլ վարքով, սկզբունքներով և բարոյական հաստատակամությամբ։ Վեպի գրական աշխարհում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև հասարակական անհավասարության, կնոջ դիրքի, պատվի, սիրո և մարդկային հարաբերություններում վստահության հարցերը։ Պամելայի կերպարի միջոցով ներկայացվում է անհատի՝ սեփական արժանապատվությունը պահպանելու և ճնշումների պայմաններում իր համոզմունքներին հավատարիմ մնալու ձգտումը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում եվրոպական վիպական գրականության հայերեն թարգմանությունների, բարոյական դաստիարակության և 19-րդ դարի հայ ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին եվրոպական գրականության բարոյախոսական գաղափարները ներկայացվում հայ ընթերցողին։

    Updated: 2026-11-03
    Բամելայի առաքինությունը
    Online

    History

    Բանբեր Արևելագիտության ինստիտուտի, հատոր 2, համար 2

    Գիտական պարբերականի այս համարն ընդգրկում է Հարավային Կովկասի, Մերձավոր և Միջին Արևելքի, ինչպես նաև Հարավարևմտյան Ասիայի երկրների ու ժողովուրդների պատմության, քաղաքականության, միջազգային հարաբերությունների, աշխարհաքաղաքական գործընթացների և բանասիրության վերաբերյալ բազմաբնույթ հետազոտություններ։ Ժողովածուի հիմնական նպատակն է գիտական շրջանառության մեջ դնել տարածաշրջանի պատմական զարգացման, քաղաքական իրադարձությունների, միջպետական հարաբերությունների, հասարակական փոխակերպումների և մշակութային առնչությունների վերաբերյալ նոր դիտարկումներ ու ուսումնասիրություններ՝ համադրելով պատմագիտական, արևելագիտական, քաղաքագիտական, աղբյուրագիտական և լեզվաբանական մոտեցումները։ Նյութերում անդրադարձ է կատարվում ինչպես հին և միջնադարյան պատմական իրողություններին, այնպես էլ նոր ու նորագույն ժամանակաշրջանների կարևոր իրադարձություններին՝ հնարավորություն ընձեռելով բացահայտելու տարածաշրջանի ժողովուրդների պատմական ճակատագրերի, քաղաքական զարգացումների և մշակութային փոխազդեցությունների շարունակականությունն ու առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացներին, պետությունների միջև հարաբերություններին, պատմական հակամարտություններին, դիվանագիտական կապերին և աշխարհաքաղաքական շահերի բախմանը, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես անցյալի իրադարձությունների, այնպես էլ ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների ընկալման համար։ Պարբերականում տեղ են գտնում նաև պատմական սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրությանը, դրանց վերլուծությանն ու մեկնաբանությանը, լեզուների, բարբառների, գրավոր ժառանգության և բանասիրական խնդիրների քննությանը վերաբերող գիտական աշխատանքներ։ Այս բազմակողմանի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարածաշրջանի պատմությունն ու մշակույթը դիտարկել ոչ միայն առանձին երկրների կամ ժողովուրդների շրջանակում, այլև ավելի լայն՝ պատմական, քաղաքական և քաղաքակրթական փոխկապակցվածությունների համատեքստում։ Հրապարակված ուսումնասիրությունները կարևոր են նաև հայագիտության տեսանկյունից, քանի որ Հարավային Կովկասի և հարակից տարածաշրջանների պատմական գործընթացների ուսումնասիրությունը նպաստում է Հայաստանի պատմական միջավայրի, հարևան ժողովուրդների հետ ունեցած կապերի և տարածաշրջանային զարգացումներում հայկական գործոնի դերի առավել ամբողջական ընկալմանը։ Պարբերականը գիտական նշանակություն ունի նաև ժամանակակից արևելագիտության զարգացման համար՝ նպաստելով տարբեր գիտակարգերի միջև երկխոսությանը, հետազոտական նոր մոտեցումների տարածմանը և տարածաշրջանային խնդիրների համակողմանի լուսաբանմանը։ Այն արժեքավոր մասնագիտական աղբյուր է արևելագետների, պատմաբանների, հայագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, լեզվաբանների, աղբյուրագետների, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի, Հարավային Կովկասի և հարակից տարածաշրջանների պատմությամբ, քաղաքականությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-11-18
    Բանբեր Արևելագիտության ինստիտուտի, հատոր 2, համար 2
    Online

    Geography

    Քաղաքական աշխարհագրության դասընթաց

    Աշխատությունը ներկայացնում է քաղաքական աշխարհագրության գիտակարգի հիմնական դրույթներն ու ուսումնասիրության առարկան՝ ուշադրություն դարձնելով պետությունների տարածքային կազմակերպմանը, աշխարհագրական դիրքին, սահմաններին և քաղաքական գործընթացների տարածական առանձնահատկություններին։ Քաղաքական աշխարհագրությունը դիտարկում է պետությունների, ժողովուրդների և տարածքների փոխհարաբերությունները՝ բացահայտելով, թե ինչպես են բնական պայմանները, աշխարհագրական միջավայրը և տարածքային գործոնները ներգործում քաղաքական կյանքի ու պետական կառավարման վրա։ Նման դասընթացի շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում պետությունների տարածքային կառուցվածքը, սահմանների նշանակությունը, բնակչության տեղաբաշխումը, վարչական բաժանումը և տարբեր տարածաշրջանների քաղաքական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես աշխարհագրական և հասարակական գիտելիքների համակարգմանն ուղղված ուսումնական հրատարակություն, որը նպաստում է աշխարհագրական երևույթների և քաղաքական իրողությունների փոխկապակցված ընկալմանը։ Այն նաև արժեքավոր է 19-րդ դարի վերջի հայերեն գիտական ու կրթական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար՝ արտացոլելով աշխարհագրական գիտելիքների տարածման և մասնագիտական տերմինաբանության ձևավորման ընթացքը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել աշխարհագրության, քաղաքագիտության և հասարակական գիտությունների պատմությամբ զբաղվող ընթերցողներին։

    Updated: 2026-11-02
    Քաղաքական աշխարհագրության դասընթաց
    Online

    Culture

    Հայաստանի գեղարվեստական կյանքը 1920-1932 թվականներին (կերպարվեստ)

    Արվեստագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1920–1932 թվականների Հայաստանի գեղարվեստական կյանքի ուսումնասիրությանը՝ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացնելով կերպարվեստի զարգացման գործընթացների վրա։ Քննության են առնվում ժամանակաշրջանի գեղարվեստական միջավայրի ձևավորման առանձնահատկությունները, ստեղծագործական կազմակերպությունների և արվեստի հաստատությունների գործունեությունը, ինչպես նաև նկարիչների մասնակցությունը մշակութային կյանքին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գեղանկարչության, գրաֆիկայի, քանդակագործության և կերպարվեստի այլ ուղղությունների զարգացմանը, գեղարվեստական նոր մոտեցումների ձևավորմանն ու ստեղծագործական որոնումներին։ Վերլուծվում են արվեստագետների գործունեության, ցուցահանդեսային կյանքի, մասնագիտական կրթության և գեղարվեստական ժառանգության պահպանման հետ կապված գործընթացները։ Քննարկվում են նաև հասարակական ու մշակութային փոփոխությունների ազդեցությունը կերպարվեստի թեմատիկայի, արտահայտչամիջոցների և գեղագիտական սկզբունքների ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գեղարվեստական միջավայրի, ստեղծագործական շարժումների և կերպարվեստի զարգացման հիմնական միտումների մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, հայ արվեստի պատմության մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-05
    Հայաստանի գեղարվեստական կյանքը 1920-1932 թվականներին (կերպարվեստ)