Раджабли, А. М.

Раджабли, А. М.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Սեֆյան պետության դրամական գործը (XVI դար – XVIII դարի սկիզբ)

Աշխատությունը նվիրված է Սեֆյան պետության դրամական գործի պատմությանը՝ ընդգրկելով XVI դարից մինչև XVIII դարի սկիզբն ընկած ժամանակաշրջանը։ Այն ներկայացնում է Իրանի պատմության կարևորագույն պետական կազմավորումներից մեկի տնտեսական և ֆինանսական համակարգի ձևավորման, զարգացման ու գործառնական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ դրամահատությունը դիտարկելով որպես պետական կառավարման, առևտրատնտեսական հարաբերությունների և քաղաքական իշխանության ամրապնդման կարևոր գործիք։ Դրամական գործը Սեֆյան պետությունում սերտորեն կապված էր կենտրոնական իշխանության քաղաքականության, պետական տնտեսության կազմակերպման, հարկահավաքության, ներքին շուկայի զարգացման և միջազգային առևտրային կապերի հետ։ Դրամահատության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու պետության տնտեսական կյանքի կառուցվածքի, շրջանառության մեջ գտնվող դրամական միավորների, դրանց արժեքային հարաբերությունների և դրամական համակարգի կարգավորման սկզբունքների մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դրամների՝ որպես պատմական սկզբնաղբյուրների դիտարկումը, քանի որ դրանց վրա առկա գրությունները, տիտղոսները, խորհրդանշանները, պատկերագրական տարրերը և դրամահատության վայրերի մասին տեղեկությունները կարող են բացահայտել իշխանական գաղափարախոսության, արքայական ինքնաներկայացման, կրոնական պատկերացումների և վարչատարածքային կազմակերպման տարբեր կողմեր։ Սեֆյանների իշխանության հաստատումից հետո դրամական համակարգը դարձավ նաև նոր պետական ինքնության արտահայտման միջոց՝ արտացոլելով դինաստիական իշխանության օրինականացման, շիական կրոնական գաղափարախոսության տարածման և կենտրոնացված կառավարման հաստատման գործընթացները։ XVI–XVIII դարերի սկզբի ժամանակաշրջանը հատկապես կարևոր է Սեֆյան պետության պատմության տեսանկյունից, քանի որ այն ներառում է պետության կազմավորման, քաղաքական և տնտեսական հզորացման, վարչական համակարգի զարգացման, առևտրային հարաբերությունների ընդլայնման, ինչպես նաև հետագա ներքին դժվարությունների ու քաղաքական փոփոխությունների փուլերը։ Այս պատմական պայմաններում դրամահատության կազմակերպումն ու դրամական շրջանառությունը անմիջականորեն արտացոլում էին պետության տնտեսական հնարավորությունները, քաղաքական առաջնահերթությունները և տարածաշրջանային առևտրում ունեցած դիրքը։ Դրամների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հարևան երկրների և ժողովուրդների հետ Սեֆյան պետության տնտեսական հարաբերությունները հասկանալու համար, քանի որ դրամական միավորների շրջանառությունը նպաստում էր առևտրային կապերի զարգացմանը, ապրանքափոխանակությանը և տարածաշրջանային տնտեսական փոխազդեցություններին։ Աշխատանքի թեմատիկ նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ դրամագիտությունը պատմագիտական հետազոտության մեջ հնարավորություն է տալիս համադրելու դրամական նյութերը գրավոր պատմական աղբյուրների և տնտեսական տվյալների հետ՝ առավել ամբողջական պատկերացում կազմելով անցյալի հասարակական ու քաղաքական կյանքի մասին։ Այն արժեքավոր է Սեֆյան Իրանի պատմությամբ, միջնադարյան և վաղ նոր շրջանի Մերձավոր Արևելքի տնտեսական հարաբերություններով, իրանական պետականության զարգացմամբ ու արևելյան դրամագիտությամբ հետաքրքրվողների համար։ Ուսումնասիրության գիտական և ճանաչողական նշանակությունը դրսևորվում է դրամական գործի միջոցով պատմական գործընթացների բացահայտման, պետական տնտեսության առանձնահատկությունների ընկալման և դրամի՝ որպես ոչ միայն վճարման միջոցի, այլև քաղաքական, մշակութային ու պատմական տեղեկատվության կրողի կարևորության ներկայացման մեջ։

Updated: 2026-11-21
Սեֆյան պետության դրամական գործը (XVI դար – XVIII դարի սկիզբ)

Free

Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more