Սամսոնյան, Հայկ Խաչիկի

Սամսոնյան, Հայկ Խաչիկի

menu_book View materials

Books by this author (2)

Online

History

Բանակի դերը Սիրիայի քաղաքական կյանքում (1946-1970 թթ.)

Պատմագիտական և քաղաքագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1946–1970 թվականներին Սիրիայի քաղաքական գործընթացներում զինված ուժերի ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անկախ պետականության ձևավորման պայմաններում բանակի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերությունները, զինվորական կառույցների ներգրավվածությունը պետական կառավարման գործընթացներում և դրանց ազդեցությունը քաղաքական համակարգի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զինվորական վերնախավի ձևավորմանը, բանակի ներսում տարբեր քաղաքական ու գաղափարական հոսանքների ազդեցությանը և քաղաքացիական ու ռազմական հաստատությունների հարաբերություններին։ Վերլուծվում են քաղաքական անկայունության պայմաններում զինված ուժերի մասնակցության ձևերը, պետական իշխանության կառուցվածքային փոփոխությունները և բանակի ազդեցությունը ներքաղաքական զարգացումների վրա։ Քննարկվում են նաև տարածաշրջանային գործընթացների, արտաքին քաղաքական միջավայրի և հասարակական փոփոխությունների փոխազդեցությունները ռազմական հաստատությունների քաղաքական դերակատարության հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում Սիրիայի պետական և քաղաքական համակարգի ձևավորման առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Մերձավոր Արևելքի պատմության, քաղաքագիտության, արաբագիտության և ռազմաքաղաքական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-10-07
Բանակի դերը Սիրիայի քաղաքական կյանքում (1946-1970 թթ.)

Free

Online

Political Science

Բանակի դերը Սիրիայի քաղաքական կյանքում․ ռազմական հեղաշրջումների երևույթը

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի քաղաքական համակարգի ձևավորման և զարգացման գործընթացում բանակի ունեցած դերի, զինվորական վերնախավի քաղաքական ազդեցության և ռազմական հեղաշրջումների՝ որպես իշխանության փոփոխության ու պետական կառավարման վերաձևավորման միջոցի ուսումնասիրությանը։ Գրքի հիմնական թեմատիկ առանցքը Սիրիայի նորագույն քաղաքական պատմության մեջ զինված ուժերի աստիճանական վերածումն է ոչ միայն երկրի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման կառույցի, այլև քաղաքական գործընթացների վրա անմիջական ազդեցություն ունեցող կարևոր ինստիտուտի։ Հեղինակը քննարկում է այն պատմական, քաղաքական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ պայմանները, որոնց ազդեցությամբ սիրիական բանակը ներգրավվել է երկրի ներքաղաքական կյանքում և որոշիչ դեր ունեցել իշխանության ձևավորման, քաղաքական ուժերի հարաբերակցության փոփոխության ու պետական կառավարման համակարգի վերակազմավորման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական հեղաշրջումների երևույթին՝ որպես արաբական աշխարհի մի շարք պետություններին բնորոշ քաղաքական գործընթացի, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու զինվորականության և քաղաքացիական իշխանության հարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Սիրիայի պարագայում ռազմական հեղաշրջումների պատմությունը սերտորեն կապված է երկրի անկախացումից հետո ձևավորված քաղաքական անկայունության, պետական հաստատությունների զարգացման դժվարությունների, կուսակցական պայքարի, գաղափարական հակասությունների և իշխանության համար մրցակցության հետ։ Բանակը, աստիճանաբար ձեռք բերելով քաղաքական ինքնուրույնություն և ազդեցություն, դարձել է այնպիսի ուժ, որի ներգրավվածությունը պետական կառավարման գործընթացներում էականորեն փոխել է երկրի քաղաքական կյանքի ընթացքը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ռազմական հեղաշրջումների պատճառների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ քաղաքական ինստիտուտների անկայունությունը, հասարակական և տնտեսական հակասությունները, իշխանական խմբավորումների մրցակցությունը, գաղափարական շարժումների ազդեցությունը և զինվորական վերնախավի ներսում ձևավորված շահերի բախումը։ Քննարկման շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև բանակի ներքին կառուցվածքի, հրամանատարական կազմի, սպայական վերնախավի սոցիալական և քաղաքական առանձնահատկությունների ու զինվորականության գաղափարական կողմնորոշումների ազդեցությունը երկրի քաղաքական գործընթացների վրա։ Ռազմական միջամտությունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես իշխանության բռնի փոփոխության առանձին դեպքեր, այլև որպես ավելի լայն քաղաքական և հասարակական գործընթացների արտահայտություն, որոնք կարող են հանգեցնել պետական կառավարման ինստիտուտների վերափոխման, քաղաքական ուժերի վերադասավորման և իշխանության կենտրոնացման։ Աշխատության ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից է Սիրիայի քաղաքական պատմության տարբեր փուլերում բանակի և կուսակցական համակարգի փոխհարաբերությունների բացահայտումը։ Մասնավորապես, ուշադրության կենտրոնում է Բաաս կուսակցության քաղաքական ազդեցության ամրապնդման, զինվորականության և կուսակցական կառույցների փոխկապակցման, ինչպես նաև ռազմական ու քաղաքական վերնախավերի միջև իշխանական հարաբերությունների ձևավորման գործընթացը։ Այս համատեքստում բանակի դերը դիտարկվում է որպես Սիրիայի քաղաքական համակարգի առանձնահատկությունները պայմանավորող գործոններից մեկը, որի ազդեցությունը տարածվել է պետական կառավարման, անվտանգության քաղաքականության, հասարակական կյանքի և արտաքին հարաբերությունների վրա։ Գրքի թեմատիկ ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս նաև ուսումնասիրելու զինվորականության քաղաքականացման հետևանքները՝ քաղաքացիական կառավարման ինստիտուտների զարգացման, քաղաքական մասնակցության, իշխանության լեգիտիմության և պետություն-հասարակություն հարաբերությունների տեսանկյունից։ Սիրիայի օրինակը դիտարկվում է ավելի լայն մերձավորարևելյան քաղաքական միջավայրում, որտեղ 20-րդ դարի ընթացքում ռազմական հեղաշրջումները, զինվորական վերնախավերի իշխանության գալը և բանակի քաղաքական ազդեցության մեծացումը դարձել են մի շարք պետությունների պատմական զարգացման բնորոշ առանձնահատկություններ։ Այս առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու Սիրիայի քաղաքական զարգացումները տարածաշրջանային գործընթացների հետ և բացահայտելու այն ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները, որոնք պայմանավորել են զինվորականության դերը արաբական երկրների քաղաքական համակարգերում։ Գիտական և մեթոդաբանական առումով գիրքը պատկանում է քաղաքական պատմության, ինստիտուցիոնալ վերլուծության և արևելագիտական ուսումնասիրությունների շրջանակին՝ համադրելով պատմական իրադարձությունների քննությունը քաղաքական գործընթացների, իշխանական հարաբերությունների և պետական կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրության հետ։ Այն կարևոր է Սիրիայի ժամանակակից պետության ձևավորման պատմությունը, ռազմական հեղաշրջումների քաղաքական ու հասարակական նախադրյալները և բանակի՝ որպես քաղաքական ինստիտուտի գործառույթները հասկանալու համար։ Աշխատության արդիականությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ զինված ուժերի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերությունները շարունակում են մնալ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական համակարգերի ուսումնասիրության առանցքային հարցերից մեկը։ Գիրքը արժեքավոր գիտական և ճանաչողական նշանակություն ունի Սիրիայի պատմությամբ, արաբական երկրների քաղաքական զարգացումներով, ռազմական հեղաշրջումների տեսությամբ, պետական կառավարման համակարգերով և Մերձավոր Արևելքի միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագետներին, պատմաբաններին, արևելագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին և ուսանողներին՝ նպաստելով Սիրիայի քաղաքական կյանքի պատմական առանձնահատկությունների, բանակի ինստիտուցիոնալ ազդեցության և ռազմական միջամտությունների հետևանքների համակողմանի ընկալմանը։

Updated: 2026-11-17
Բանակի դերը Սիրիայի քաղաքական կյանքում․ ռազմական հեղաշրջումների երևույթը

Free

Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more