Сехниашвили, Натна Джемаловна

Сехниашвили, Натна Джемаловна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Linguistics

Թուրքերենում -DIK- և -(y)AcAK- ածանցներով կազմված բայանունները

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից թուրքերենի բայանունների ուսումնասիրությանը՝ մասնավորապես -DIK- և -(y)AcAK- ածանցներով կազմվող բայական ձևերին, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում թուրքերենի ձևաբանության և շարահյուսության համակարգում։ Այս լեզվաբանական ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է ներկայացնել նշված ածանցների միջոցով բայերից գոյականական և անվանական նշանակություն ունեցող ձևերի կազմության օրինաչափությունները, դրանց քերականական բնույթը, կիրառության առանձնահատկություններն ու իմաստային հնարավորությունները։ Թուրքերենում բայանունները կարևոր դեր ունեն գործողությունը, գործընթացը, վիճակը կամ գործողության հետ կապված տարբեր հարաբերություններն արտահայտելու գործում՝ միաժամանակ պահպանելով իրենց կապը սկզբնական բայական հիմքի հետ։ -DIK- ածանցով կազմվող ձևերը հատկապես նշանակալի են նրանով, որ կարող են արտահայտել գործողության կամ իրողության անվանականացում, մասնակցել բարդ քերականական կառույցների ձևավորմանը և տարբեր համատեքստերում հանդես գալ որպես նախադասության անվանական բաղադրիչներ։ Դրանք սերտորեն կապված են նաև պատկանելության, ժամանակային հարաբերությունների և ենթակա ու լրացում արտահայտող կառույցների հետ, ինչի շնորհիվ առանձնահատուկ նշանակություն ունեն թուրքերենի բարդ նախադասությունների կառուցվածքի ուսումնասիրության համար։ Մյուս կողմից՝ -(y)AcAK- ածանցով կազմվող ձևերը կապված են ապառնի ժամանակի և դեռևս տեղի չունեցած, սակայն սպասվող կամ նախատեսվող գործողությունների արտահայտության հետ։ Դրանց անվանական կիրառությունը հնարավորություն է տալիս ապագային վերաբերող գործողությունները ներկայացնել ոչ միայն որպես բայական ժամանակային ձևեր, այլև որպես անվանականացված միավորներ, որոնք կարող են ներառվել տարբեր շարահյուսական կառույցներում։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է այս երկու ածանցների քերականական գործառույթների և իմաստային առանձնահատկությունների դիտարկումը, քանի որ դրանց միջև տարբերությունները վերաբերում են ոչ միայն գործողության ժամանակային բնութագրին, այլև նախադասության մեջ ունեցած դիրքին, շարահյուսական կապերին և արտահայտվող հարաբերություններին։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի թուրքերենի բառակազմական և ձևաբանական համակարգի ավելի խորքային ըմբռնման համար՝ բացահայտելով, թե ինչպես են բայական հիմքերը համապատասխան ածանցների միջոցով ձեռք բերում անվանական գործառույթներ և ինչպես են այդ ձևերը մասնակցում լեզվի քերականական կառուցվածքի կազմակերպմանը։ Թեման առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում թյուրքագիտության, համեմատական լեզվաբանության և ընդհանուր լեզվաբանական հետազոտությունների տեսանկյունից, քանի որ բայանունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու թուրքերենի յուրահատուկ կառուցվածքային առանձնահատկությունները և համադրելու դրանք այլ լեզուների բայական անվանականացման միջոցների հետ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել թուրքերեն ուսումնասիրող ուսանողների, լեզվաբանների, թարգմանիչների, թյուրքագետների և քերականական համակարգերի համեմատական վերլուծությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով թուրքերենի ձևաբանության, բառակազմության և շարահյուսության փոխկապակցված երևույթների ընկալմանը։

Updated: 2026-11-21
Թուրքերենում -DIK- և -(y)AcAK- ածանցներով կազմված բայանունները

Free

Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more