Сехниашвили, Натна Джемаловна

Сехниашвили, Натна Джемаловна

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Лингвистика

Թուրքերենում -DIK- և -(y)AcAK- ածանցներով կազմված բայանունները

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից թուրքերենի բայանունների ուսումնասիրությանը՝ մասնավորապես -DIK- և -(y)AcAK- ածանցներով կազմվող բայական ձևերին, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում թուրքերենի ձևաբանության և շարահյուսության համակարգում։ Այս լեզվաբանական ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է ներկայացնել նշված ածանցների միջոցով բայերից գոյականական և անվանական նշանակություն ունեցող ձևերի կազմության օրինաչափությունները, դրանց քերականական բնույթը, կիրառության առանձնահատկություններն ու իմաստային հնարավորությունները։ Թուրքերենում բայանունները կարևոր դեր ունեն գործողությունը, գործընթացը, վիճակը կամ գործողության հետ կապված տարբեր հարաբերություններն արտահայտելու գործում՝ միաժամանակ պահպանելով իրենց կապը սկզբնական բայական հիմքի հետ։ -DIK- ածանցով կազմվող ձևերը հատկապես նշանակալի են նրանով, որ կարող են արտահայտել գործողության կամ իրողության անվանականացում, մասնակցել բարդ քերականական կառույցների ձևավորմանը և տարբեր համատեքստերում հանդես գալ որպես նախադասության անվանական բաղադրիչներ։ Դրանք սերտորեն կապված են նաև պատկանելության, ժամանակային հարաբերությունների և ենթակա ու լրացում արտահայտող կառույցների հետ, ինչի շնորհիվ առանձնահատուկ նշանակություն ունեն թուրքերենի բարդ նախադասությունների կառուցվածքի ուսումնասիրության համար։ Մյուս կողմից՝ -(y)AcAK- ածանցով կազմվող ձևերը կապված են ապառնի ժամանակի և դեռևս տեղի չունեցած, սակայն սպասվող կամ նախատեսվող գործողությունների արտահայտության հետ։ Դրանց անվանական կիրառությունը հնարավորություն է տալիս ապագային վերաբերող գործողությունները ներկայացնել ոչ միայն որպես բայական ժամանակային ձևեր, այլև որպես անվանականացված միավորներ, որոնք կարող են ներառվել տարբեր շարահյուսական կառույցներում։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է այս երկու ածանցների քերականական գործառույթների և իմաստային առանձնահատկությունների դիտարկումը, քանի որ դրանց միջև տարբերությունները վերաբերում են ոչ միայն գործողության ժամանակային բնութագրին, այլև նախադասության մեջ ունեցած դիրքին, շարահյուսական կապերին և արտահայտվող հարաբերություններին։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի թուրքերենի բառակազմական և ձևաբանական համակարգի ավելի խորքային ըմբռնման համար՝ բացահայտելով, թե ինչպես են բայական հիմքերը համապատասխան ածանցների միջոցով ձեռք բերում անվանական գործառույթներ և ինչպես են այդ ձևերը մասնակցում լեզվի քերականական կառուցվածքի կազմակերպմանը։ Թեման առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում թյուրքագիտության, համեմատական լեզվաբանության և ընդհանուր լեզվաբանական հետազոտությունների տեսանկյունից, քանի որ բայանունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու թուրքերենի յուրահատուկ կառուցվածքային առանձնահատկությունները և համադրելու դրանք այլ լեզուների բայական անվանականացման միջոցների հետ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել թուրքերեն ուսումնասիրող ուսանողների, լեզվաբանների, թարգմանիչների, թյուրքագետների և քերականական համակարգերի համեմատական վերլուծությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով թուրքերենի ձևաբանության, բառակազմության և շարահյուսության փոխկապակցված երևույթների ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-21
Թուրքերենում -DIK- և -(y)AcAK- ածանցներով կազմված բայանունները

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Подробнее