Севортян, Э. В.

Севортян, Э. В.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Linguistics

Ածանցները՝ որպես բայակազմության միջոցներ ադրբեջաներենում

Աշխատությունը նվիրված է ադրբեջաներենի բայակազմության համակարգի համակողմանի լեզվաբանական ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բայեր կազմող ածանցներին, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկություններին, իմաստային գործառույթներին և լեզվի բառակազմական համակարգում ունեցած դերին։ Հեղինակը մանրամասնորեն քննում է այն ձևաբանական միջոցները, որոնց օգնությամբ ադրբեջաներենում գոյականներից, ածականներից և խոսքի այլ մասերից կազմվում են բայեր՝ բացահայտելով ածանցների մասնակցությամբ իրականացվող բառակազմական գործընթացների օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության առանցքում բայակազմական ածանցների ծագումնաբանական, կառուցվածքային և գործառական բնութագրումն է, դրանց իմաստային տարբերակվածությունը, կիրառության առանձնահատկությունները և բառակազմական հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ածանցների և հիմքերի փոխհարաբերությանը, ածանցման արդյունքում առաջացող իմաստային փոփոխություններին, ինչպես նաև տարբեր ձևաբանական միավորների միջոցով նոր բայական նշանակությունների ձևավորմանը։ Նյութի լեզվաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ադրբեջաներենի բայակազմության ներքին կառուցվածքի, բառային կազմի հարստացման մեխանիզմների և բայական բառապաշարի զարգացման օրինաչափությունների մասին։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ բայակազմական ածանցները դիտարկվում են ոչ թե որպես բառերին պարզապես միացող ձևական տարրեր, այլ որպես լեզվական ինքնուրույն գործառույթ ունեցող միավորներ, որոնք մասնակցում են նոր բառերի ստեղծմանը, արտահայտում են որոշակի իմաստային հարաբերություններ և ապահովում բառապաշարի կառուցվածքային ու իմաստային բազմազանությունը։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև ածանցների դասակարգման և դրանց գործառույթների բացահայտման խնդիրը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս տարբերակելու բառակազմական և քերականական երևույթները, հասկանալու բայական հիմքերի ձևավորման սկզբունքները և ուսումնասիրելու ածանցների տեղն ու նշանակությունը լեզվի ձևաբանական համակարգում։ Աշխատությունը կարևոր է թյուրքագիտության և մասնավորապես ադրբեջաներենի պատմահամեմատական ու նկարագրական ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ բայակազմական համակարգի քննությունը նպաստում է թյուրքական լեզուներին բնորոշ ընդհանուր կառուցվածքային օրինաչափությունների և առանձին լեզվին հատուկ առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում լեզվաբաններին, թյուրքագետներին, ադրբեջաներենի մասնագետներին, բառակազմության և ձևաբանության հարցերով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև լեզվաբանական կրթություն ստացող ուսանողներին։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի ադրբեջաներենի բառապաշարի կառուցվածքը, բայերի կազմության սկզբունքները և ածանցման միջոցով լեզվական նոր միավորների առաջացման գործընթացները խորությամբ ուսումնասիրելու համար՝ միաժամանակ նպաստելով թյուրքական լեզուների բառակազմական համակարգերի համեմատական հետազոտությանը։

Updated: 2026-11-18
Ածանցները՝ որպես բայակազմության միջոցներ ադրբեջաներենում

Free

Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more