Книги автора (1)

Онлайн

Лингвистика

Ածանցները՝ որպես բայակազմության միջոցներ ադրբեջաներենում

Աշխատությունը նվիրված է ադրբեջաներենի բայակազմության համակարգի համակողմանի լեզվաբանական ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բայեր կազմող ածանցներին, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկություններին, իմաստային գործառույթներին և լեզվի բառակազմական համակարգում ունեցած դերին։ Հեղինակը մանրամասնորեն քննում է այն ձևաբանական միջոցները, որոնց օգնությամբ ադրբեջաներենում գոյականներից, ածականներից և խոսքի այլ մասերից կազմվում են բայեր՝ բացահայտելով ածանցների մասնակցությամբ իրականացվող բառակազմական գործընթացների օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության առանցքում բայակազմական ածանցների ծագումնաբանական, կառուցվածքային և գործառական բնութագրումն է, դրանց իմաստային տարբերակվածությունը, կիրառության առանձնահատկությունները և բառակազմական հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ածանցների և հիմքերի փոխհարաբերությանը, ածանցման արդյունքում առաջացող իմաստային փոփոխություններին, ինչպես նաև տարբեր ձևաբանական միավորների միջոցով նոր բայական նշանակությունների ձևավորմանը։ Նյութի լեզվաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ադրբեջաներենի բայակազմության ներքին կառուցվածքի, բառային կազմի հարստացման մեխանիզմների և բայական բառապաշարի զարգացման օրինաչափությունների մասին։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ բայակազմական ածանցները դիտարկվում են ոչ թե որպես բառերին պարզապես միացող ձևական տարրեր, այլ որպես լեզվական ինքնուրույն գործառույթ ունեցող միավորներ, որոնք մասնակցում են նոր բառերի ստեղծմանը, արտահայտում են որոշակի իմաստային հարաբերություններ և ապահովում բառապաշարի կառուցվածքային ու իմաստային բազմազանությունը։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև ածանցների դասակարգման և դրանց գործառույթների բացահայտման խնդիրը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս տարբերակելու բառակազմական և քերականական երևույթները, հասկանալու բայական հիմքերի ձևավորման սկզբունքները և ուսումնասիրելու ածանցների տեղն ու նշանակությունը լեզվի ձևաբանական համակարգում։ Աշխատությունը կարևոր է թյուրքագիտության և մասնավորապես ադրբեջաներենի պատմահամեմատական ու նկարագրական ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ բայակազմական համակարգի քննությունը նպաստում է թյուրքական լեզուներին բնորոշ ընդհանուր կառուցվածքային օրինաչափությունների և առանձին լեզվին հատուկ առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում լեզվաբաններին, թյուրքագետներին, ադրբեջաներենի մասնագետներին, բառակազմության և ձևաբանության հարցերով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև լեզվաբանական կրթություն ստացող ուսանողներին։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի ադրբեջաներենի բառապաշարի կառուցվածքը, բայերի կազմության սկզբունքները և ածանցման միջոցով լեզվական նոր միավորների առաջացման գործընթացները խորությամբ ուսումնասիրելու համար՝ միաժամանակ նպաստելով թյուրքական լեզուների բառակազմական համակարգերի համեմատական հետազոտությանը։

Обновлено. 2026-11-18
Ածանցները՝ որպես բայակազմության միջոցներ ադրբեջաներենում

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее