Сейфеддини, М. А.

Сейфеддини, М. А.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Իլխանների XIV դարի մետաղադրամները

Աշխատությունը նվիրված է Իլխանության պատմության և դրամաշրջանառության կարևորագույն աղբյուրներից մեկի՝ XIV դարի մետաղադրամների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է մոնղոլական ծագում ունեցող Իլխանների պետության դրամագիտական ժառանգությունը՝ դիտարկելով մետաղադրամները ոչ միայն որպես տնտեսական շրջանառության միջոցներ, այլև որպես պատմական, քաղաքական, վարչական և մշակութային արժեքավոր սկզբնաղբյուրներ։ XIV դարը Իլխանության պատմության առանձնահատուկ ժամանակաշրջան էր, երբ պետությունը ենթարկվում էր ներքին քաղաքական փոփոխությունների, իշխանական պայքարի, վարչական վերակազմավորումների և կրոնամշակութային նշանակալի գործընթացների։ Այս պայմաններում դրամահատությունը կարևոր դեր ուներ պետական իշխանության հաստատման, տիրակալների հեղինակության ներկայացման, տնտեսական հարաբերությունների կարգավորման և քաղաքական ինքնության արտահայտման գործում։ Մետաղադրամների վրա պահպանված արձանագրությունները, տիրակալների անունները, տիտղոսները, թվագրությունները, պատկերագրական տարրերն ու տարբեր նշանները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի քաղաքական պատմությունը, իշխանության փոխանցման առանձնահատկությունները, դրամահատության կենտրոնների գործունեությունը և պետական կառավարման համակարգը։ Դրամագիտական նյութի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև Իլխանության տարածքում շրջանառված դրամական համակարգի, տնտեսական կապերի, առևտրային հարաբերությունների և տարածաշրջանային փոխազդեցությունների բացահայտման համար։ Մետաղադրամների ձևը, նյութը, չափերը, կշիռը, դիմերեսի ու դարձերեսի պատկերագրությունը և դրանց վրա կիրառված գրային համակարգերը ներկայացնում են ժամանակաշրջանի դրամահատական ավանդույթների բազմազանությունը և արտացոլում տարբեր մշակութային ազդեցությունների համադրությունը։ Հատուկ արժեք ունեն նաև դրամների վրա պահպանված արաբերեն և պարսկերեն արձանագրությունները, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել իշխանական տիտղոսների, կրոնական պատկերացումների, պետական գաղափարախոսության և ժամանակի պաշտոնական լեզվամշակութային միջավայրի մասին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը կարևոր է նաև տարածաշրջանի միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ Իլխանության դրամաշրջանառությունը սերտորեն կապված էր Իրանի, Հարավային Կովկասի, Փոքր Ասիայի և հարակից տարածքների քաղաքական ու տնտեսական զարգացումների հետ։ Դրամագիտական նյութի համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր դրամահատական կենտրոնների առանձնահատկությունները, դրանց փոխհարաբերությունները և ընդհանուր պետական դրամական համակարգի զարգացման միտումները։ Այս տեսանկյունից մետաղադրամները հանդես են գալիս որպես նյութական պատմական վկայություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է լրացնել գրավոր աղբյուրների տեղեկությունները, ճշգրտել պատմական իրադարձությունների ժամանակագրությունը և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել միջնադարյան պետականության ու հասարակական կյանքի մասին։ Հեղինակի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Իլխանության դրամագիտական ժառանգության համակարգման, միջնադարյան մետաղադրամների գիտական ճանաչման և դրանց պատմական արժեքի բացահայտման համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում միջնադարյան Իրանի և հարակից տարածաշրջանների պատմությամբ, մոնղոլական տիրապետության ժամանակաշրջանով, դրամագիտությամբ, հնագիտությամբ և արևելագիտությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև պատմական սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-21
Իլխանների XIV դարի մետաղադրամները

Free

Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more