Книги автора (1)

Онлайн

История

Իլխանների XIV դարի մետաղադրամները

Աշխատությունը նվիրված է Իլխանության պատմության և դրամաշրջանառության կարևորագույն աղբյուրներից մեկի՝ XIV դարի մետաղադրամների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է մոնղոլական ծագում ունեցող Իլխանների պետության դրամագիտական ժառանգությունը՝ դիտարկելով մետաղադրամները ոչ միայն որպես տնտեսական շրջանառության միջոցներ, այլև որպես պատմական, քաղաքական, վարչական և մշակութային արժեքավոր սկզբնաղբյուրներ։ XIV դարը Իլխանության պատմության առանձնահատուկ ժամանակաշրջան էր, երբ պետությունը ենթարկվում էր ներքին քաղաքական փոփոխությունների, իշխանական պայքարի, վարչական վերակազմավորումների և կրոնամշակութային նշանակալի գործընթացների։ Այս պայմաններում դրամահատությունը կարևոր դեր ուներ պետական իշխանության հաստատման, տիրակալների հեղինակության ներկայացման, տնտեսական հարաբերությունների կարգավորման և քաղաքական ինքնության արտահայտման գործում։ Մետաղադրամների վրա պահպանված արձանագրությունները, տիրակալների անունները, տիտղոսները, թվագրությունները, պատկերագրական տարրերն ու տարբեր նշանները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի քաղաքական պատմությունը, իշխանության փոխանցման առանձնահատկությունները, դրամահատության կենտրոնների գործունեությունը և պետական կառավարման համակարգը։ Դրամագիտական նյութի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև Իլխանության տարածքում շրջանառված դրամական համակարգի, տնտեսական կապերի, առևտրային հարաբերությունների և տարածաշրջանային փոխազդեցությունների բացահայտման համար։ Մետաղադրամների ձևը, նյութը, չափերը, կշիռը, դիմերեսի ու դարձերեսի պատկերագրությունը և դրանց վրա կիրառված գրային համակարգերը ներկայացնում են ժամանակաշրջանի դրամահատական ավանդույթների բազմազանությունը և արտացոլում տարբեր մշակութային ազդեցությունների համադրությունը։ Հատուկ արժեք ունեն նաև դրամների վրա պահպանված արաբերեն և պարսկերեն արձանագրությունները, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել իշխանական տիտղոսների, կրոնական պատկերացումների, պետական գաղափարախոսության և ժամանակի պաշտոնական լեզվամշակութային միջավայրի մասին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը կարևոր է նաև տարածաշրջանի միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ Իլխանության դրամաշրջանառությունը սերտորեն կապված էր Իրանի, Հարավային Կովկասի, Փոքր Ասիայի և հարակից տարածքների քաղաքական ու տնտեսական զարգացումների հետ։ Դրամագիտական նյութի համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր դրամահատական կենտրոնների առանձնահատկությունները, դրանց փոխհարաբերությունները և ընդհանուր պետական դրամական համակարգի զարգացման միտումները։ Այս տեսանկյունից մետաղադրամները հանդես են գալիս որպես նյութական պատմական վկայություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է լրացնել գրավոր աղբյուրների տեղեկությունները, ճշգրտել պատմական իրադարձությունների ժամանակագրությունը և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել միջնադարյան պետականության ու հասարակական կյանքի մասին։ Հեղինակի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Իլխանության դրամագիտական ժառանգության համակարգման, միջնադարյան մետաղադրամների գիտական ճանաչման և դրանց պատմական արժեքի բացահայտման համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում միջնադարյան Իրանի և հարակից տարածաշրջանների պատմությամբ, մոնղոլական տիրապետության ժամանակաշրջանով, դրամագիտությամբ, հնագիտությամբ և արևելագիտությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև պատմական սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Обновлено. 2026-11-21
Իլխանների XIV դարի մետաղադրամները

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее