Սիմոնյան, Աշխեն Սիմոնի

Սիմոնյան, Աշխեն Սիմոնի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Մ. Վոլոշինի քննադատական արձակը

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Մ. Վոլոշինի քննադատական արձակի առանձնահատկությունների, գրական-գեղագիտական հայացքների և մշակութային մտածողության քննությանը՝ բացահայտելով նրա տեղը XX դարասկզբի ռուսական գրական և մտավոր կյանքում։ Վոլոշինի քննադատական ժառանգությունը կարևոր է նրանով, որ այն չի սահմանափակվում միայն գրական ստեղծագործությունների գնահատմամբ․ նրա հոդվածներում, ակնարկներում և գրականագիտական բնույթի անդրադարձներում միահյուսվում են արվեստի փիլիսոփայությունը, մշակույթի պատմությունը, գեղագիտությունը, հասարակական կյանքի նկատմամբ վերաբերմունքը և ստեղծագործական անհատի դերի մասին պատկերացումները։ Նրա համար գրականությունը և արվեստը հասարակությունից առանձնացված երևույթներ չեն, այլ մարդու և ժամանակաշրջանի հոգևոր կյանքի արտահայտություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է հասկանալ տվյալ դարաշրջանի ներքին հակասությունները։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի քննադատական մեթոդին։ Վոլոշինը գրական ստեղծագործությունը դիտարկում է ոչ միայն նրա ձևական հատկանիշների կամ սյուժետային կառուցվածքի տեսանկյունից, այլև փորձում է բացահայտել դրա ներքին գաղափարական և հոգեբանական հիմքերը։ Նրան հետաքրքրում է ստեղծագործության և հեղինակի աշխարհայացքի կապը, արվեստագետի անհատականությունը, ստեղծագործական որոնումների բնույթը և գրական երևույթի տեղը ընդհանուր մշակութային գործընթացում։ Այդ պատճառով նրա քննադատական արձակը հաճախ ձեռք է բերում էսսեիստական բնույթ՝ միավորելով վերլուծությունը, փիլիսոփայական խորհրդածությունը և գեղարվեստական դիտարկումը։ Վոլոշինի քննադատական մտածողության կարևոր առանձնահատկություններից է տարբեր գրական ուղղությունների և գեղարվեստական երևույթների նկատմամբ բաց վերաբերմունքը։ Նա հետաքրքրված էր իր ժամանակի նորարարական գրականությամբ և ձգտում էր հասկանալ նոր գեղարվեստական ձևերի առաջացման պատճառները։ Մոդեռնիստական որոնումները նրա համար միայն ավանդական գրականության մերժում չէին․ դրանք կապված էին մարդու աշխարհընկալման փոփոխության և նոր ժամանակի հոգևոր պահանջների հետ։ Այդ պատճառով քննադատը կարևորում էր գրականության մեջ նոր արտահայտչական միջոցների որոնումը և արվեստագետի անհատական ձայնի պահպանումը։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև արվեստի և իրականության փոխհարաբերության խնդիրը։ Վոլոշինի համար արվեստը իրականության պարզ պատճենը չէ։ Այն վերափոխում է իրականությունը, բացահայտում նրա անտեսանելի կողմերը և մարդուն հնարավորություն տալիս նոր կերպով ընկալելու սեփական գոյությունը։ Այս մոտեցումը նրա քննադատական արձակին հաղորդում է փիլիսոփայական խորություն, քանի որ գրական ստեղծագործության գնահատումը վերածվում է իրականության ճանաչման և մարդու հոգևոր աշխարհի ուսումնասիրության։ Մեծ նշանակություն ունի նաև արվեստագետի պատասխանատվության հարցը։ Վոլոշինի քննադատական հայացքներում ստեղծագործողը դիտվում է որպես իր ժամանակի նկատմամբ պատասխանատվություն կրող անհատ։ Գրականությունն ու արվեստը կարող են արձագանքել հասարակական և քաղաքական ցնցումներին, սակայն արվեստագետի առաքելությունը չի սահմանափակվում անմիջական արձագանքով։ Նա պետք է կարողանա պահպանել ստեղծագործական ազատությունը, ինքնուրույն մտածողությունը և հոգևոր արժեքների նկատմամբ հավատարմությունը։ Այս գաղափարը հատկապես կարևոր է պատմական ճգնաժամերի և մշակութային հակասությունների պայմաններում։ Վոլոշինի քննադատական արձակում կարևոր տեղ ունի նաև մշակութային հիշողության խնդիրը։ Տարբեր ժամանակաշրջանների արվեստագետներին և գրական երևույթներին անդրադառնալով՝ նա ձգտում է դրանք դիտարկել ավելի լայն պատմական համատեքստում։ Անցյալը նրա համար ոչ թե փակ և անփոփոխ համակարգ է, այլ ներկայի մշակութային գիտակցության բաղկացուցիչ մասը։ Դասական և ժամանակակից գրականության երկխոսությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մշակութային ավանդույթի շարունակականությունը և միաժամանակ հասկանալու նոր գեղարվեստական երևույթների առանձնահատկությունները։ Նրա քննադատական արձակին բնորոշ է նաև լեզվի պատկերավորությունը։ Վերլուծական միտքը հաճախ արտահայտվում է փոխաբերությունների, համեմատությունների և ընդարձակ փիլիսոփայական դիտարկումների միջոցով, ինչի շնորհիվ քննադատական տեքստը մոտենում է գրական էսսեի ձևին։ Այս առանձնահատկությունը Վոլոշինի քննադատությունը դարձնում է ոչ միայն վերլուծական, այլև ինքնուրույն գեղարվեստական արժեք ունեցող արձակ։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Վոլոշինի քննադատական արձակը կարևոր դեր ունի XX դարասկզբի ռուսական գրական-գեղագիտական մտքի պատմության մեջ։ Նրա աշխատություններում գրական քննադատությունը միավորվում է մշակույթի փիլիսոփայության, արվեստի տեսության և ժամանակակից հասարակության նկատմամբ մտավոր արձագանքի հետ։ Նա գրական ստեղծագործությունը դիտարկում է որպես մարդու հոգևոր կյանքի, պատմական ժամանակի և մշակութային փոփոխությունների արտահայտություն՝ միաժամանակ պահպանելով ստեղծագործական անհատականության և արվեստի ինքնուրույնության արժեքը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ռուս գրականությամբ, մոդեռնիզմով, գրական քննադատության պատմությամբ և XX դարի գեղագիտական մտածողությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ օգնելով ավելի խորությամբ հասկանալ Վոլոշինի քննադատական ժառանգության առանձնահատկություններն ու նրա դերը ռուսական մշակույթի զարգացման մեջ։

Updated: 2026-09-13
Մ. Վոլոշինի քննադատական արձակը

Free

Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more