Сингашули, Мунидаса

Сингашули, Мунидаса

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Political Science

Շրի Լանկայի Միացյալ ազգային կուսակցության հաղթանակի պատճառները 1977 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում և իշխող կուսակցության ներքին քաղաքականությունը 1977 թվականից մինչև 1980-ականների սկիզբը

Նյութը ներկայացնում է Շրի Լանկայի քաղաքական պատմության կարևորագույն շրջադարձերից մեկը՝ 1977 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում Միացյալ ազգային կուսակցության (ՄԱԿ, UNP) համոզիչ հաղթանակը և իշխանության գալուց հետո երկրի ներքաղաքական, տնտեսական ու պետական կառավարման համակարգում իրականացված փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում 1977 թվականի հուլիսի 21-ին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրություններն են, որոնց արդյունքում Ջունիուս Ռիչարդ Ջայավարդենեի ղեկավարած Միացյալ ազգային կուսակցությունը ստացավ խորհրդարանի 168 տեղերից 140-ը՝ արձանագրելով աննախադեպ ընտրական հաջողություն և ավարտելով Սիրիմավո Բանդարանայկեի ղեկավարած Միացյալ ճակատի յոթնամյա կառավարումը։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում այդ հաղթանակը պայմանավորած քաղաքական, տնտեսական և հասարակական հանգամանքներին՝ մասնավորապես նախորդ կառավարության տնտեսական քաղաքականության հետևանքներին, բնակչության կենսամակարդակի անկմանը, գործազրկության աճին, առաջին անհրաժեշտության ապրանքների պակասին, ներմուծման սահմանափակումներին, գնաճին և հասարակական դժգոհության խորացմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև իշխող նախկին կոալիցիայի ներքին տարաձայնություններին, ձախ քաղաքական ուժերի ազդեցության թուլացմանը, կառավարության նկատմամբ վստահության նվազմանը և ընդդիմադիր ուժերի քաղաքական վերակազմավորմանը։ Առանձին ուշադրության է արժանանում Ջայավարդենեի ղեկավարությամբ Միացյալ ազգային կուսակցության վերափոխման գործընթացը, նրա նախընտրական ռազմավարությունը, ընտրազանգվածի ընդլայնման փորձերը, հասարակության տարբեր շերտերի աջակցությունը ստանալու ուղղությամբ իրականացված քայլերը և տնտեսական ազատականացման խոստումների նշանակությունը ընտրական պայքարում։ Նյութի երկրորդ կարևոր ուղղությունը իշխանության եկած կուսակցության ներքին քաղաքականությունն է, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես փոխվեց երկրի զարգացման քաղաքական և տնտեսական ուղեգիծը 1977 թվականից հետո։ Մանրամասն քննարկման առարկա են դառնում նոր կառավարության տնտեսական բարեփոխումները, նախկինում գերակշռող պետական վերահսկողության և ներմուծումը փոխարինող տնտեսական մոդելից դեպի բաց տնտեսություն, ազատ շուկայական հարաբերություններ, արտաքին առևտրի ընդլայնում և օտարերկրյա ներդրումների ներգրավում անցնելու գործընթացները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պետական կառավարման կառուցվածքի վերափոխմանը, 1978 թվականի նոր սահմանադրության ընդունմանը և գործադիր նախագահի ինստիտուտի ձևավորմանը, որոնք արմատապես փոխեցին իշխանության ճյուղերի հարաբերակցությունը և երկրի քաղաքական համակարգի կազմակերպման սկզբունքները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր են նաև իշխող կուսակցության քաղաքականության ազդեցությունը ժողովրդավարական ինստիտուտների, խորհրդարանական համակարգի, ընդդիմության գործունեության, քաղաքացիական ազատությունների և հասարակական կազմակերպությունների վրա։ Քննարկվում են կենտրոնական իշխանության ամրապնդման, քաղաքական վերահսկողության ընդլայնման, արտակարգ դրության կիրառման, ընտրական գործընթացների և իշխանության պահպանման մեխանիզմների հետ կապված հարցերը։ Առանձին պատմաքաղաքական նշանակություն ունի նաև էթնիկ հարաբերությունների և ազգային հարցի զարգացումը, մասնավորապես սինհալեզու մեծամասնության և թամիլական համայնքի միջև առկա հակասությունները, ազգային փոքրամասնությունների քաղաքական պահանջները, ինքնավարության ու ինքնորոշման հարցերի շուրջ բանավեճերը և դրանց ազդեցությունը երկրի ներքին կայունության վրա։ Այս համատեքստում դիտարկվում են նաև 1980-ականների սկզբին խորացող քաղաքական և էթնիկ լարվածությունները, որոնք հետագայում էական դեր ունեցան Շրի Լանկայի երկարատև ներքին հակամարտության ձևավորման գործում։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս 1977 թվականի ընտրությունները դիտարկել ոչ միայն որպես իշխանափոխություն, այլև որպես երկրի քաղաքական և տնտեսական զարգացման նոր փուլի սկիզբ, երբ փոխվեցին պետական կառավարման սկզբունքները, տնտեսական առաջնահերթությունները և հասարակական կյանքի կազմակերպման մեխանիզմները։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի Շրի Լանկայի նորագույն պատմության, հարավասիական քաղաքական գործընթացների, կուսակցական համակարգերի զարգացման, տնտեսական ազատականացման, սահմանադրական վերափոխումների և էթնիկ հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է պատմաբանների, քաղաքագետների, արևելագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ինչպես նաև Հարավային Ասիայի քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու 1977 թվականի իշխանափոխության պատճառների, Միացյալ ազգային կուսակցության կառավարման քաղաքականության և այդ ժամանակաշրջանի երկարաժամկետ քաղաքական ու հասարակական հետևանքների մասին։

Updated: 2026-11-21
Շրի Լանկայի Միացյալ ազգային կուսակցության հաղթանակի պատճառները 1977 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում և իշխող կուսակցության ներքին քաղաքականությունը 1977 թվականից մինչև 1980-ականների սկիզբը

Free

Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more