Smith, Eli, 1801-1857

Smith, Eli, 1801-1857

Eli Smith

menu_book Wikipedia: English

1801 թ․ – 1857 թ․ menu_book View materials
Էլի Սմիթը (1801-1857) ամերիկացի բողոքական միսիոներ և գիտնական էր, ծնվել է Կոնեկտիկուտի Նորթֆորդ բնակավայրում։ Ավարտել է Յեյլի քոլեջը և Անդովերի աստվածաբանական ճեմարանը։ Միսիոներ Հ. Գ. Օ. Դուայթի հետ ճանապարհորդել է Հայաստանով և Վրաստանով մինչև Պարսկաստան, և 1833 թվականին երկու հատորով լույս է տեսել նրանց «Missionary Researches in Armenia» աշխատությունը։ Նույն թվականին հաստատվել է Բեյրութում, Սիրիա է բերել արաբական տառերով առաջին տպագրական մեքենան և սկսել Աստվածաշնչի արաբերեն թարգմանությունը, որն ավարտեց Կոռնելիուս վան Դայքը։ Մահացել է Բեյրութում։

Books by this author (2)

Online

History

Missionary researches in Armenia

Սա պատմագիտական և հայագիտական ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է տարբեր միսիոներական առաքելությունների գործունեությունը Հայաստանում՝ ընդգրկելով նրանց կրոնական, կրթական, մշակութային և սոցիալական ազդեցությունների վերլուծությունը տեղական հասարակության վրա, որտեղ դիտարկվում են արևմտյան միսիոներական կազմակերպությունների աշխատանքի հիմնական ուղղությունները, դպրոցների և կրթական հաստատությունների ստեղծումը, ինչպես նաև տպագրական և թարգմանական գործունեությունը, աշխատանքը նաև անդրադառնում է հայ հասարակության հետ փոխազդեցություններին, եկեղեցական կառույցների արձագանքին և այդ գործընթացների ազդեցությանը հասարակական կյանքի ու մշակութային փոփոխությունների վրա, միաժամանակ ներկայացնելով պատմական աղբյուրների և ճանապարհորդական գրառումների ուսումնասիրություն՝ որպես տարածաշրջանի սոցիալական և մշակութային պատմության կարևոր վկայություններ։

Updated: 2026-09-19
Missionary researches in Armenia

Free

Online

History

Researches of the Rev. E. Smith and Rev. H.G.O. Dwight in Armenia : including a journey through Asia Minor, and into Georgia and Persia, with a visit to the Nestorian and Chaldean Christians of Oormiah and Salmas

Գիրքը ներկայացնում է հոգևորականներ Է. Սմիթի և Հ. Գ. Օ. Դուայթի ճանապարհորդությունների ու հետազոտությունների արդյունքները՝ կենտրոնանալով 19-րդ դարի առաջին կեսի Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների աշխարհագրական, պատմական, հասարակական, կրոնական ու մշակութային կյանքի նկարագրության վրա։ Աշխատության մեջ հեղինակները ներկայացնում են իրենց ուղևորությունը Փոքր Ասիայի տարածքով դեպի Հայաստան, Վրաստան և Պարսկաստան՝ արձանագրելով ճանապարհին հանդիպած բնակավայրերը, բնական միջավայրը, պատմական հուշարձանները և տեղի բնակչության կենցաղն ու սովորույթները։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում հայկական համայնքներին, նրանց կրոնական և հասարակական կյանքին, եկեղեցական կառույցներին, կրթությանը և տեղական ավանդույթներին, ինչի շնորհիվ հրատարակությունը կարևոր նյութ է պարունակում ժամանակաշրջանի Հայաստանի վերաբերյալ։ Գիրքը նաև արժեքավոր տեղեկություններ է ներկայացնում Օրմիայի և Սալմասի շրջաններում բնակվող նեստորական և քաղդեական քրիստոնյաների մասին՝ անդրադառնալով նրանց հավատքին, եկեղեցական կազմակերպությանը, համայնքային կյանքին, լեզվական ու մշակութային առանձնահատկություններին և տարածաշրջանի այլ ժողովուրդների հետ հարաբերություններին։ Հեղինակների դիտարկումները միավորում են ճանապարհորդական տպավորությունները, տեղագրական նկարագրությունները, ազգագրական տեղեկությունները և կրոնական ուսումնասիրության տարրերը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել Օսմանյան կայսրության, Պարսկաստանի և Հարավային Կովկասի սահմանակից տարածքների բազմազգ ու բազմակրոն միջավայրի մասին։ Աշխատությունը հատկապես կարևոր է որպես ժամանակաշրջանի անմիջական դիտարկումների և վկայությունների ժողովածու, որը կարող է օգտագործվել Հայաստանի պատմության, հայ ժողովրդի սոցիալական ու մշակութային կյանքի, տարածաշրջանի քրիստոնյա համայնքների, ինչպես նաև 19-րդ դարի ճանապարհորդական գրականության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հայագետների, արևելագետների, ազգագրագետների, կրոնագետների և պատմական աշխարհագրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Updated: 2026-09-21
Researches of the Rev. E. Smith and Rev. H.G.O. Dwight in Armenia : including a journey through Asia Minor, and into Georgia and Persia, with a visit to the Nestorian and Chaldean Christians of Oormiah and Salmas

Free

Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book13 Read more