Books by this author (1)
Political Science
Սիոնիզմի և պանթուրքիզմի առնչությունները և դրանց սպառնալիքը Հայաստանի գոյությանը
Աշխատությունը նվիրված է սիոնիզմի և պանթուրքիզմի գաղափարական ու քաղաքական ուղղությունների, դրանց պատմական ձևավորման, նպատակների և հնարավոր փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի և հայ ժողովրդի ազգային ու պետական գոյության հետ կապված հարցերին։ Հեղինակը դիտարկում է երկու տարբեր պատմական և գաղափարախոսական շարժումների ծագումը, զարգացման ընթացքը, քաղաքական նպատակադրումները և դրանց ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքի ու հարակից տարածաշրջանների քաղաքական գործընթացների վրա։ Սիոնիզմը ներկայացվում է որպես հրեական ազգային շարժում, որը ձևավորվել է 19-րդ դարի վերջին՝ նպատակ ունենալով ապահովել հրեա ժողովրդի ազգային ինքնորոշումն ու պետականության ստեղծումը պատմական Պաղեստինի տարածքում, իսկ պանթուրքիզմը՝ որպես թուրքալեզու ժողովուրդների քաղաքական, մշակութային և ազգային միասնության գաղափարախոսություն, որը ձևավորվել է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին ու տարբեր ժամանակաշրջաններում ստացել է տարբեր քաղաքական դրսևորումներ։ Աշխատության հիմնական ուսումնասիրության առարկան այս շարժումների հնարավոր քաղաքական և ռազմավարական հատման կետերն են, դրանց գաղափարական ընդհանրությունների ու տարբերությունների մեկնաբանությունը և տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության վրա դրանց ազդեցության հարցը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքին, հայ ժողովրդի պատմական փորձին, ազգային ինքնության պահպանման խնդիրներին և հայկական պետականության անվտանգության վերաբերյալ մտահոգություններին։ Գրքույկի գաղափարական առանցքում Հայաստանի գոյության, տարածքային ամբողջականության, ինքնիշխանության և ազգային շահերի պաշտպանության հարցերն են։ Հեղինակը քննարկում է այն մտահոգությունները, որոնք կապվում են թուրքական ազգայնականության, պանթուրքիստական տարածքային պատկերացումների և տարածաշրջանային քաղաքական վերադասավորումների հնարավոր հետևանքների հետ՝ դրանք դիտարկելով հայկական պատմական փորձի և ազգային անվտանգության տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև գաղափարախոսությունների և իրական քաղաքական գործընթացների փոխհարաբերության հարցը՝ ընդգծելով, որ ազգային շարժումների ծրագրերը, արտաքին քաղաքական շահերը և պետությունների ռազմավարական նպատակները կարող են էական ազդեցություն ունենալ հարևան ժողովուրդների ու պետությունների ճակատագրի վրա։ Միաժամանակ թեմայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու սիոնիզմի և պանթուրքիզմի պատմական ծագումը, գաղափարական բովանդակությունը և քաղաքական դրսևորումները՝ խուսափելով դրանք նույնականացնելուց կամ որպես միասնական երևույթ ներկայացնելուց։ Սիոնիզմն ու պանթուրքիզմը տարբեր պատմական պայմաններում ձևավորված շարժումներ են, և դրանց հնարավոր փոխգործակցության վերաբերյալ առաջադրված տեսակետները պետք է դիտարկել տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական պատկերացումների ու հեղինակային մեկնաբանությունների համատեքստում։ Աշխատության գրական և բովանդակային առանձնահատկությունը հրապարակախոսական ու քաղաքական վերլուծական մոտեցումն է, որի միջոցով ազգային անվտանգության, աշխարհաքաղաքականության և գաղափարախոսությունների փոխհարաբերության բարդ հարցերը ներկայացվում են հայ ազգային շահերի տեսանկյունից։ Այն արտացոլում է 20-րդ դարի վերջին տասնամյակի հայկական քաղաքական մտքի այն մտահոգությունները, որոնք պայմանավորված էին Խորհրդային Միության փլուզմամբ, Հայաստանի անկախ պետականության վերականգնմամբ, տարածաշրջանային ուժային հարաբերությունների փոփոխությամբ և ազգային անվտանգության նոր մարտահրավերներով։ 1990 թվականը հայ ժողովրդի պատմության մեջ առանձնահատուկ ժամանակաշրջան էր, երբ անկախության վերականգնման գործընթացները, Արցախի հիմնախնդիրը և Հարավային Կովկասի քաղաքական վերափոխումները նոր հրատապություն էին հաղորդում Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքի ու ապագայի վերաբերյալ քննարկումներին։ Այս առումով աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն իր բարձրացրած քաղաքական հարցերով, այլև որպես ժամանակաշրջանի ազգային մտահոգությունների, գաղափարական պատկերացումների և հասարակական-քաղաքական քննարկումների արտահայտություն։ Այն կարող է հետաքրքրել հայոց նորագույն պատմությամբ, քաղաքական գաղափարախոսություններով, թուրքական ազգայնականության պատմությամբ, սիոնիզմի ուսումնասիրությամբ, հայ-թուրքական հարաբերություններով և Հայաստանի ազգային անվտանգության հիմնախնդիրներով զբաղվող պատմաբաններին, քաղաքագետներին, արևելագետներին ու հետազոտողներին։ Գրքույկի արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու 1990 թվականի հայ քաղաքական հրապարակախոսության առանձնահատկությունները և հասկանալու, թե ինչպես էին այդ ժամանակաշրջանի հայ մտավոր ու հասարակական շրջանակներում մեկնաբանվում Հայաստանի պետականության, տարածաշրջանային քաղաքականության և ազգային գոյության հետ կապված հարցերը։
Updated: 2026-11-17