Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Geography

    Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման աշխարհագրական հիմնախնդիրները

    Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման համակարգի աշխարհագրական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տարածքային զարգացման, վարչական կազմակերպման և սոցիալ-տնտեսական տարածական տարբերությունների համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է երկրի տարածքային կառուցվածքի առանձնահատկությունները, բնակչության տեղաբաշխման, բնական ռեսուրսների օգտագործման, տնտեսական գործունեության տարածքային կազմակերպման և տարածաշրջանային անհամաչափությունների ձևավորման պատճառները։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են տարածքային կառավարման արդյունավետության վրա ազդող աշխարհագրական գործոնները, մարզերի զարգացման առանձնահատկությունները, քաղաքային և գյուղական տարածքների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև տարածքային քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տարածքային զարգացման խնդիրներին, ենթակառուցվածքների տեղաբաշխմանը, սահմանամերձ և լեռնային տարածքների առանձնահատկություններին, ինչպես նաև կայուն տարածքային կառավարման սկզբունքների կիրառմանը։ Ներկայացվում են աշխարհագրական վերլուծություններ, քարտեզագրական և վիճակագրական մոտեցումներ, ինչպես նաև գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել տարածքային կառավարման համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը և տարածաշրջանային հավասարակշռված զարգացմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետներին, տարածքային կառավարման մասնագետներին, քաղաքաշինության և զարգացման ծրագրերի ոլորտի աշխատակիցներին, պետական կառավարման ներկայացուցիչներին, գիտաշխատողներին և ուսանողներին։

    Updated: 2026-09-22
    Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման աշխարհագրական հիմնախնդիրները
    Online

    Economics

    Բնապահպանական ռիսկերի ապահովագրությունը և դրա ներդրման փուլերը Հայաստանի Հանրապետությունում

    Աշխատությունը նվիրված է բնապահպանական ռիսկերի ապահովագրության տնտեսական և կազմակերպական հիմքերի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետությունում դրա ներդրման հնարավորությունների և փուլերի հիմնավորմանը։ Քննության են առնվում բնապահպանական ռիսկերի էությունը, դրանց առաջացման հիմնական աղբյուրները և շրջակա միջավայրին, տնտեսավարող սուբյեկտներին ու հասարակությանը պատճառվող հնարավոր վնասների ֆինանսական հետևանքները։ Վերլուծվում է ապահովագրության դերը որպես բնապահպանական ռիսկերի կառավարման, վնասների փոխհատուցման և տնտեսական պատասխանատվության ապահովման մեխանիզմ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապահովագրական ռիսկերի գնահատման, ապահովագրական ծածկույթի ձևավորման, սակագների որոշման և հնարավոր վնասների ֆինանսական գնահատման մեթոդական խնդիրներին։ Դիտարկվում են պետության, ապահովագրական կազմակերպությունների, տնտեսավարող սուբյեկտների և բնապահպանական կառույցների փոխգործակցության հնարավոր ձևերը։ Քննարկվում են բնապահպանական ապահովագրության ներդրման համար անհրաժեշտ իրավական, տնտեսական, ինստիտուցիոնալ և տեղեկատվական նախադրյալները։ Կարևորվում է ներդրման փուլային կազմակերպումը՝ համապատասխան կարգավորումների ձևավորումից և ռիսկերի դասակարգումից մինչև ապահովագրական մեխանիզմների գործնական կիրառումն ու դրանց արդյունավետության գնահատումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պարտադիր և կամավոր ապահովագրության հնարավոր հարաբերակցությանը, կանխարգելիչ միջոցառումների խթանմանը և բնապահպանական պատասխանատվության բարձրացմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանում բնապահպանական ռիսկերի ապահովագրական համակարգի ձևավորմանը խոչընդոտող գործոնները և դիտարկելու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել ապահովագրության, բնապահպանական տնտեսագիտության, ռիսկերի կառավարման, ֆինանսների և շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-02
    Բնապահպանական ռիսկերի ապահովագրությունը և դրա ներդրման փուլերը Հայաստանի Հանրապետությունում
    Online

    History

    Անիի քարանձավները․ 1915 թվականի Անիի XIV հնագիտական արշավախմբի նյութերը

    Դ. Ա. Կիպշիձեի աշխատությունը նվիրված է Անիի և նրա շրջակայքի քարանձավների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով Անիի XIV հնագիտական արշավախմբի հետազոտական նյութերի վրա։ Անիի քարանձավային համալիրները միջնադարյան քաղաքի պատմական և մշակութային միջավայրի կարևոր բաղադրիչներից են։ Դրանք ներկայացնում են ժայռային տարածքներում ստեղծված կամ բնական գոյացությունների հարմարեցմամբ ձևավորված կառույցների բազմազանություն, որոնք կարող էին ծառայել տարբեր նպատակների՝ բնակության, տնտեսական գործունեության, ապաստանի կամ կրոնական ու ծիսական օգտագործման համար։ Քարանձավների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Անիի և հարակից տարածքների բնակեցման պատմության, բնական միջավայրի օգտագործման, շինարարական հմտությունների և մարդկանց առօրյա կյանքի մասին։ Հնագիտական հետազոտության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն քարանձավների տեղադրությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ժայռային տարածքի մշակման հետքերը, հնարավոր գործառույթները և դրանց կապը շրջակա պատմական հուշարձանների հետ։ Այս տվյալները կարող են նպաստել քաղաքի ու նրա մերձակա տարածքների պատմական տեղագրության վերակազմությանը և տարբեր ժամանակաշրջանների բնակեցման շերտերի ուսումնասիրմանը։ Անիի հնագիտական ժառանգությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջնադարյան հայկական քաղաքակրթության պատմության մեջ, քանի որ քաղաքը եղել է քաղաքական, տնտեսական, հոգևոր և մշակութային նշանակալի կենտրոն։ Քարանձավային կառույցների փաստագրումն ու քննությունը լրացնում են քաղաքի պատմության վերաբերյալ պատկերացումները՝ ուշադրությունը տեղափոխելով ոչ միայն հայտնի եկեղեցիների, պալատների և պաշտպանական կառույցների, այլև բնակեցման ու առօրյա կյանքի ավելի քիչ ուսումնասիրված ձևերի վրա։ Արշավախմբի նյութերի գիտական արժեքը կապված է դաշտային դիտարկումների, հուշարձանների նկարագրության և հնագիտական տվյալների պահպանման հետ, որոնք կարող են օգտագործվել հետագա համեմատական ուսումնասիրություններում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հնագետների, պատմաբանների, ճարտարապետության պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, քարանձավային կառույցների հետազոտողների և Անիի պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն կարևոր նյութ է միջնադարյան Հայաստանի բնակեցման, ճարտարապետական միջավայրի և պատմական լանդշաֆտի ուսումնասիրման համար։

    Updated: 2026-10-25
    Անիի քարանձավները․ 1915 թվականի Անիի XIV հնագիտական արշավախմբի նյութերը
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1983, Հունիս, թիվ 4)

    Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

    Updated: 2026-08-21
    Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1983, Հունիս, թիվ 4)
    Online

    Economics

    Շահույթի ձևավորումը և բաշխումը շուկայական կառուցվածքներում

    Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շուկայական տարբեր կառուցվածքներում շահույթի ձևավորման, բաշխման և օգտագործման տնտեսական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ձեռնարկությունների եկամուտների և ծախսերի փոխհարաբերությունները, արտադրության ծավալի, գների, պահանջարկի և առաջարկի ազդեցությունը շահույթի մակարդակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մրցակցային միջավայրի առանձնահատկություններին և դրանց պայմաններում տնտեսական կազմակերպությունների վարքագծին ու ֆինանսական արդյունքների ձևավորմանը։ Վերլուծվում են կատարյալ և անկատար մրցակցության տարբեր ձևերում շահույթի առաջացման պայմանները, շուկայական դիրքի և գնագոյացման քաղաքականության նշանակությունը, ինչպես նաև արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման ազդեցությունը։ Քննարկվում են շահույթի բաշխման հիմնական ուղղությունները, դրա վերաներդրման, սպառման և կազմակերպության հետագա զարգացման ֆինանսավորման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու շահույթի տնտեսական բովանդակությունը և դրա դերը շուկայական հարաբերությունների ու ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, միկրոտնտեսագիտության, ձեռնարկությունների ֆինանսների և շուկայական հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-05
    Շահույթի ձևավորումը և բաշխումը շուկայական կառուցվածքներում
    Online

    History

    Народно-юридические обычаи у армян Закавказского края

    Աշխատությունը նվիրված է Անդրկովկասի հայ բնակչության շրջանում ձևավորված և սերնդեսերունդ փոխանցված ժողովրդական իրավական սովորույթների, հասարակական հարաբերությունների կարգավորման ավանդական ձևերի և դրանց պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն չգրված նորմերի և վարքականոնների վրա, որոնք երկար ժամանակ գործել են համայնքային կյանքում և կարգավորել ընտանեկան, ամուսնական, ժառանգական, գույքային, հողային ու այլ սոցիալական հարաբերություններ։ Ներկայացվում է, թե ինչպես էին ավանդույթը, հասարակական կարծիքը, համայնքի հեղինակավոր ներկայացուցիչները և ընդունված բարոյական պատկերացումները մասնակցում իրավական նշանակություն ունեցող հարցերի լուծմանը՝ պետական գրավոր օրենսդրությանը զուգահեռ կամ դրա սահմանափակ ազդեցության պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ընտանիքի կառուցվածքին, ամուսնության հետ կապված սովորույթներին, ընտանիքի անդամների իրավունքներին ու պարտականություններին, ժառանգության փոխանցման ձևերին, սեփականության վերաբերյալ պատկերացումներին և համայնքի ներսում առաջացող վեճերի կարգավորման ավանդական մեխանիզմներին։ Քննության են առնվում նաև համայնքային ինքնակառավարման առանձնահատկությունները, ավագների և հեղինակավոր անձանց դերը, փոխադարձ պարտավորությունների համակարգը և հասարակական պատասխանատվության ձևերը։ Սովորութային իրավունքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես իրավական նորմերի ամբողջություն, այլև որպես ժողովրդի սոցիալական կառուցվածքի, կենցաղի, բարոյական արժեքների և պատմական փորձի արտահայտություն։ Տարբեր բնակավայրերում և տարածաշրջաններում պահպանված սովորույթների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր հայկական իրավական ավանդույթները, այնպես էլ տեղային առանձնահատկությունները, որոնք ձևավորվել են տնտեսական պայմանների, բնակավայրի կառուցվածքի և հարևան ժողովուրդների հետ երկարատև փոխհարաբերությունների ազդեցությամբ։ Կարևորվում է նաև գրավոր իրավունքի և ժողովրդական սովորույթի փոխազդեցությունը՝ ցույց տալով, թե պաշտոնական իրավական համակարգերի փոփոխության պայմաններում ինչպես են որոշ ավանդական կարգավորումներ շարունակել պահպանել իրենց հասարակական նշանակությունը։ Նյութը արժեքավոր է հայ հասարակության պատմական առօրյայի ուսումնասիրման տեսանկյունից, քանի որ իրավական սովորույթների միջոցով հնարավոր է վերականգնել մարդկանց միջև հարաբերությունների, ընտանիքի, սեփականության, համայնքային կազմակերպման և սոցիալական պատասխանատվության վերաբերյալ պատկերացումները։ Միաժամանակ աշխատանքը կարևոր ազգագրական աղբյուր է, քանի որ իրավական հարաբերությունները դիտարկվում են ժողովրդական կենցաղի, ավանդույթների և հասարակական կազմակերպման հետ անմիջական կապի մեջ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս համադրել իրավագիտական, պատմական և ազգագրական մոտեցումները և առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հայերի սովորութային իրավական մշակույթի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավունքի պատմության, հայագիտության, ազգագրության, սոցիալական պատմության և մշակութային մարդաբանության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-19
    Народно-юридические обычаи у армян Закавказского края