Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Technology

    Оптимизация режимов энергосистемы учетом факторов целевой природной неопределенностей

    Այս աշխատությունը վերաբերում է էներգահամակարգերի աշխատանքի ռեժիմների օպտիմալացման խնդիրներին՝ հաշվի առնելով նպատակային բնույթի բնական անորոշությունների գործոնները, ընդգծելով էներգետիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի և համակարգային վերլուծության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և ուսումնասիրել էներգահամակարգերի կառավարման այնպիսի մոդելներ և ալգորիթմներ, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել համակարգի արդյունավետությունը և հուսալիությունը՝ անորոշ արտաքին ազդեցությունների պայմաններում, ինչպիսիք են էներգիայի սպառման տատանումները, եղանակային պայմանների փոփոխականությունը և վերականգնվող աղբյուրների անկայուն արտադրությունը։ Ուսումնասիրվում են օպտիմալացման մաթեմատիկական մոտեցումները՝ գծային և ոչ գծային ծրագրավորում, ստոխաստիկ մոդելներ, ինչպես նաև բազմաչափ որոշումների ընդունման մեթոդներ, որոնք կիրառվում են էներգետիկ բալանսի պահպանման և կորուստների նվազեցման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անորոշության մոդելավորմանը՝ հավանականային բաշխումներ, սցենարային վերլուծություն և ռիսկերի գնահատում, որոնք թույլ են տալիս ավելի ճկուն դարձնել էներգահամակարգի կառավարման ռազմավարությունները։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ինտեգրման խնդիրները՝ արևային և հողմային էներգիայի փոփոխական արտադրության պայմաններում համակարգի կայունության ապահովման համատեքստում։ Միաժամանակ վերլուծվում են էներգիայի սպառման կանխատեսման մեթոդները և կառավարման ավտոմատացված համակարգերի դերը օպտիմալ ռեժիմների պահպանման գործում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է էներգետիկ համակարգերի տեսության և կիրառական ինժեներիայի ոլորտներում՝ նպաստելով անորոշ պայմաններում էներգահամակարգերի ավելի արդյունավետ և կայուն աշխատանքի ապահովմանը։

    Updated: 2026-09-13
    Оптимизация режимов энергосистемы учетом факторов целевой природной неопределенностей
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1982, Մարտ, թիվ 7)

    Գիրքը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների մատենագիտական տեղեկատու՝ նպատակ ունենալով համակարգված ձևով ներկայացնել տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական, մշակութային և արվեստագիտական գրականությունը։ Այն ներառում է տարբեր բնագավառներին վերաբերող հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկություններ՝ ընդգրկելով մշակույթի պատմությունը, արվեստի տարբեր ճյուղերը, ստեղծագործական գործունեությունը, մշակութային հաստատությունների աշխատանքը և հասարակական նշանակություն ունեցող թեմաներ։ Հրատարակությունը կարևոր դեր է կատարում մշակութային տեղեկատվության հավաքագրման, պահպանման և տարածման գործում՝ հնարավորություն տալով հետազոտողներին և ընթերցողներին հետևելու նոր գրականության զարգացման ընթացքին։ Տեղեկատուն արժեքավոր նյութ է տրամադրում գրադարանների, գիտական հաստատությունների, մշակույթի ոլորտի մասնագետների և ուսումնասիրողների համար՝ նպաստելով հայ մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գրական ժառանգության ճանաչմանը և հետագա հետազոտությանը։

    Updated: 2026-08-21
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1982, Մարտ, թիվ 7)
    Online

    Philosophy

    Առաքել Սյունեցու փիլիսոփայական հայացքները

    Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է Առաքել Սյունեցու փիլիսոփայական հայացքների էությունը և զարգացումը՝ ընդգծելով նրա մոտ մարդկային արժեքների, կյանքի իմաստի, բարոյագիտության և հոգևոր կատարյալության հասկացությունների ձևակերպումները։ Նյութում վերլուծվում են նրա տեսությունները մարդու ինքնության, բարոյական ազատության և սոցիալական պարտականությունների վերաբերյալ, ինչպես նաև փիլիսոփայության և կրոնականության փոխհարաբերությունը նրա մտքում։ Աշխատությունը ընդգծում է Սյունեցու մոտեցումները ճանաչողական գործընթացներին, գիտելիքի ձեռքբերման և մարդկային վարքագծի բացահայտման մեթոդներին, նրա մտքերն առնչվող են ինչպես անհատի ներքին զարգացման, այնպես էլ հասարակության բարեփոխման գաղափարների հետ։ Գիրքը ցույց է տալիս, թե ինչպես նրա փիլիսոփայական հայացքները անդրադարձել են ժամանակակից և պատմական հայ մտավոր մշակույթի վրա, ինչպես նաև նրա դերակատարությունը հայ մտքի և մշակույթի համապարփակ համատեքստում։ Աշխատությունը օգտակար է փիլիսոփաների, հասարակական գիտությունների հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հայ հոգևոր-միտական մտքի պատմությամբ և զարգացման գործընթացներով։

    Updated: 2026-09-22
    Առաքել Սյունեցու փիլիսոփայական հայացքները
    Online

    Informatics

    Разработка и реализация методов синтеза трехмерных объектов из последовательности двумерных цифровых изображений

    Այս աշխատանքը նվիրված է թվային պատկերների հաջորդականությունից եռաչափ օբյեկտների վերակառուցման մեթոդների մշակմանն ու իրականացմանը՝ ընդգծելով համակարգչային տեսողության, պատկերների մշակման և 3D մոդելավորման համադրական մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն ալգորիթմական հիմքերը, որոնք թույլ են տալիս 2D պատկերների բազմությունից վերականգնել օբյեկտի տարածական կառուցվածքը՝ օգտագործելով երկրաչափական համադրման, խորության գնահատման և շարժման վերլուծության մեթոդներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ստերեո տեսողության, Structure from Motion (SfM) և բազմապատկերային վերակառուցման տեխնոլոգիաներին, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ բարձր ճշգրտությամբ 3D մոդելներ նույնիսկ ոչ իդեալական տվյալների պայմաններում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև պատկերների նախնական մշակման փուլերը՝ աղմուկի նվազեցում, առանձնահատկությունների (features) հայտնաբերում և համապատասխանեցում, որոնք կարևոր դեր ունեն վերջնական մոդելի որակի ապահովման համար։ Վերլուծվում են տարբեր ալգորիթմների արդյունավետությունը, հաշվարկային բարդությունը և կիրառելիությունը իրական ժամանակի համակարգերում՝ ներառյալ ռոբոտաշինությունը, բժշկական պատկերագրությունը և վիրտուալ իրականությունը։ Նպատակն է մշակել և օպտիմալացնել մեթոդներ, որոնք թույլ կտան ավտոմատ կերպով կառուցել ճշգրիտ և կայուն եռաչափ մոդելներ՝ հիմնված երկչափ թվային պատկերների հաջորդականությունների վրա։

    Updated: 2026-09-10
    	Разработка и реализация методов синтеза трехмерных объектов из последовательности двумерных цифровых изображений
    Online

    Mathematics

    Օպտիմիզացման խնդիրներ առանց լարի ցանցերում

    Աշխատությունը նվիրված է անլար ցանցերում օպտիմիզացման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կապի ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, ցանցի արտադրողականության բարձրացման և տվյալների փոխանցման հուսալիության ապահովման նպատակով։ Անլար ցանցերի առանձնահատկություններից են սահմանափակ թողունակությունը, ռադիոալիքային միջամտությունները, կապի ալիքի փոփոխական որակը, օգտվողների շարժունակությունը, էներգետիկ ռեսուրսների սահմանափակությունը և ցանցային հանգույցների միջև ռեսուրսների մրցակցությունը։ Այս պայմաններում օպտիմալ որոշումների ընդունումը դառնում է ցանցի արդյունավետ շահագործման կարևոր նախապայման։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է ձևակերպել և լուծել այնպիսի մաթեմատիկական խնդիրներ, որոնց միջոցով հնարավոր է առավել արդյունավետ բաշխել ցանցային ռեսուրսները և բարելավել համակարգի ընդհանուր կատարողականությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել կապուղիների, հաճախականությունների, փոխանցման հզորության, ժամանակային ռեսուրսների և տվյալների հոսքերի օպտիմալ բաշխման խնդիրներ։ Այս խնդիրների լուծման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել միաժամանակ մի քանի սահմանափակումներ, քանի որ մեկ պարամետրի բարելավումը կարող է բացասաբար անդրադառնալ մյուսի վրա։ Օրինակ՝ փոխանցման հզորության ավելացումը կարող է բարձրացնել ազդանշանի որակը, սակայն միաժամանակ մեծացնել էներգիայի սպառումը և միջամտությունների մակարդակը։ Այդ պատճառով օպտիմիզացման խնդիրը սովորաբար պահանջում է փոխկապակցված չափանիշների հավասարակշռում։ Կարևոր ուղղություն է անլար ցանցերի մաթեմատիկական մոդելավորումը։ Ցանցը կարող է ներկայացվել գրաֆի միջոցով, որտեղ գագաթները համապատասխանեցնում են ցանցային հանգույցներին կամ օգտվողներին, իսկ կողերը՝ նրանց միջև առկա հնարավոր կապերին։ Այս ներկայացումը հնարավորություն է տալիս կիրառել գրաֆների տեսության և կոմբինատոր օպտիմիզացիայի մեթոդները՝ երթուղիների ընտրության, կապերի կազմակերպման և ռեսուրսների բաշխման խնդիրները լուծելու համար։ Օպտիմիզացման կարևոր խնդիրներից է տվյալների փոխանցման երթուղիների ընտրությունը։ Բազմահանգույց անլար ցանցերում տվյալների միևնույն նպատակակետին հասնելու համար կարող են գոյություն ունենալ բազմաթիվ հնարավոր ուղիներ։ Օպտիմալ երթուղու ընտրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել փոխանցման արագությունը, ուշացումը, կապի որակը, էներգիայի ծախսը և ցանցի ծանրաբեռնվածությունը։ Արդյունքում հնարավոր է ձևակերպել բազմաչափ օպտիմիզացման խնդիր, որի նպատակն է ընտրել առավել արդյունավետ երթուղին՝ միաժամանակ բավարարելով ցանցի տեխնիկական սահմանափակումները։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել էներգիայի սպառման օպտիմիզացումը։ Սա հատկապես նշանակալի է մարտկոցով աշխատող շարժական և սենսորային ցանցերի համար, որտեղ հանգույցների էներգետիկ ռեսուրսը սահմանափակ է։ Էներգիայի արդյունավետ կառավարման միջոցով հնարավոր է երկարացնել ցանցի աշխատանքի տևողությունը, նվազեցնել հանգույցների վաղաժամ անջատման հավանականությունը և պահպանել ցանցի ընդհանուր կապակցվածությունը։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել փոխանցման հզորության կարգավորման, հանգույցների ակտիվության կառավարման և էներգաարդյունավետ երթուղավորման մեթոդներ։ Հաճախականությունների և կապուղիների բաշխումը ևս կարևոր օպտիմիզացիոն խնդիր է։ Երբ բազմաթիվ սարքեր միաժամանակ օգտագործում են ընդհանուր ռադիոհաճախականային տիրույթը, առաջանում են փոխադարձ միջամտություններ, որոնք կարող են նվազեցնել կապի որակը։ Հաճախականությունների կամ կապուղիների արդյունավետ բաշխումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել միջամտությունը և բարձրացնել ցանցի ընդհանուր թողունակությունը։ Այս խնդիրը կարող է ներկայացվել որպես կոմբինատոր կամ ամբողջ թվային օպտիմիզացման խնդիր, որի լուծման համար կիրառվում են ինչպես ճշգրիտ, այնպես էլ մոտավոր ալգորիթմներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև QoS-ի՝ ծառայության որակի ապահովման խնդիրները։ Տարբեր օգտվողների և ծառայությունների համար կարող են պահանջվել տարբեր մակարդակի թողունակություն, ուշացում, հուսալիություն և փաթեթների կորստի թույլատրելի մակարդակ։ Օպտիմիզացիայի միջոցով հնարավոր է սահմանափակ ռեսուրսները բաշխել այնպես, որ հնարավորինս մեծ թվով օգտվողների համար ապահովվի պահանջվող ծառայության որակը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է բազմաչափ օպտիմիզացման կիրառումը։ Անլար ցանցերում հաճախ անհրաժեշտ է միաժամանակ նվազեցնել ուշացումը և էներգիայի ծախսը, բարձրացնել թողունակությունը և կապի հուսալիությունը, ինչպես նաև նվազեցնել միջամտությունը։ Նման խնդիրներում մեկ օպտիմալ լուծման փոխարեն կարող են գոյություն ունենալ մի շարք փոխզիջումային լուծումներ, որոնցից յուրաքանչյուրն առավելություն ունի որևէ չափանիշի նկատմամբ։ Այս դեպքում կարևոր է ուսումնասիրել օպտիմալ լուծումների բազմությունը և ընտրել տվյալ կիրառության համար առավել նպատակահարմար տարբերակը։ Մաթեմատիկական մեթոդների տեսանկյունից կարող են կիրառվել գծային և ոչ գծային ծրագրավորում, ամբողջ թվային օպտիմիզացում, դինամիկ ծրագրավորում, ցանցային հոսքերի մոդելներ, հավանականային մեթոդներ և հեվրիստիկ ալգորիթմներ։ Բարդ խնդիրների դեպքում հնարավոր է օգտագործել նաև գենետիկական ալգորիթմներ, մասնիկների բազմության օպտիմիզացում, տեղային որոնման մեթոդներ և այլ մոտավոր մոտեցումներ։ Դրանց կիրառումը հատկապես օգտակար է մեծ չափի ցանցերում, որտեղ ճշգրիտ լուծման հաշվարկային բարդությունը կարող է չափազանց մեծ լինել։ Հետազոտության գործնական մասը կարող է ներառել տարբեր օպտիմիզացիոն մոդելների համակարգչային մոդելավորում և դրանց արդյունքների համեմատական գնահատում։ Կարող են ուսումնասիրվել ցանցի թողունակությունը, փաթեթների փոխանցման ուշացումը, էներգիայի սպառումը, կապի կայունությունը, հանգույցների ծանրաբեռնվածությունը և ցանցի ընդհանուր արդյունավետությունը։ Տարբեր ալգորիթմների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները և ընտրել համապատասխան մեթոդ՝ կախված ցանցի կառուցվածքից և կիրառական նպատակներից։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ շարժական ցանցերի, անլար սենսորային համակարգերի, իրերի ինտերնետի, բաշխված ցանցերի և այլ անլար ենթակառուցվածքների նախագծման ու կառավարման համար։ Օպտիմիզացիոն մեթոդների կիրառումը կարող է նպաստել ցանցային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, էներգիայի ծախսի նվազեցմանը, փոխանցման որակի բարձրացմանը և ցանցի հուսալիության մեծացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը անլար ցանցերում օպտիմիզացման խնդիրները դիտարկում է որպես մաթեմատիկական մոդելավորման, գրաֆների տեսության և ցանցային տեխնոլոգիաների փոխկապակցված ոլորտ։ Տարբեր օպտիմիզացիոն չափանիշների և սահմանափակումների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մշակել ցանցային ռեսուրսների կառավարման ավելի արդյունավետ մեխանիզմներ և ձևավորել այնպիսի լուծումներ, որոնք կարող են ապահովել բարձր արտադրողականություն, էներգաարդյունավետություն, հուսալիություն և ծառայության համապատասխան որակ՝ փոփոխական և սահմանափակ ռեսուրսներով անլար միջավայրերում։

    Updated: 2026-09-02
    Օպտիմիզացման խնդիրներ առանց լարի ցանցերում
    Online

    Religion

    Литургия армяно-григорианской церкви

    Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու (հայ-գրիգորյան ավանդույթի) լիտուրգիկ կառուցվածքին և պաշտամունքային համակարգին՝ այն դիտարկելով որպես դարերով ձևավորված ծիսական-աստվածաբանական ամբողջություն։ Նյութում վերլուծվում են Սուրբ Պատարագի հիմնական բաղադրիչները՝ ընթերցումներ, աղոթքներ, երգեցողություն, խորհրդակատարական գործողություններ և դրանց հերթականությունը, որոնք միասին ձևավորում են եկեղեցական պաշտամունքի կենտրոնական արարողությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լիտուրգիայի պատմական զարգացմանը՝ սկսած վաղ քրիստոնեական շրջանից մինչև միջնադարյան ձևավորված կանոնական կարգեր, ինչպես նաև հայկական ծեսի առանձնահատկություններին, որոնք այն տարբերակում են արևելաքրիստոնեական այլ ավանդույթներից։ Քննարկվում է նաև լեզվի դերը՝ գրաբարական տեքստերի պահպանությունը և դրանց երաժշտական մեկնաբանությունը շարականների և հոգևոր երգեցողության մեջ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ լիտուրգիան ոչ միայն կրոնական արարողություն է, այլ նաև համայնքային ինքնության, հոգևոր փորձառության և աստվածաբանական գաղափարների կենդանի արտահայտություն, որը միավորում է հավատացյալներին խորհրդի և պաշտամունքի ընդհանուր համակարգում։

    Updated: 2026-09-05
    Литургия армяно-григорианской церкви