Բնապահպանական կենսատեխնոլոգիաներ

Economics

Նյութը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղական բյուջեների ձևավորման և ծախսման գործընթացներին, դրանց կազմակերպման առանձնահատկություններին, առկա հիմնախնդիրներին և արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Տեղական բյուջեները համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության և տեղական ինքնակառավարման համակարգի արդյունավետ գործունեության կարևոր հիմքերից են, քանի որ դրանց միջոցով ֆինանսավորվում են համայնքային նշանակության ծառայությունները, ենթակառուցվածքների զարգացումը, բարեկարգման աշխատանքները և բնակչության առօրյա կարիքների հետ կապված բազմաթիվ ծրագրեր։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ տեղական բյուջեների եկամուտների հիմնական աղբյուրներին, դրանց ձևավորման մեխանիզմներին և ծախսային ուղղություններին՝ առանձնացնելով սեփական եկամուտները, պետական բյուջեից տրամադրվող փոխանցումները և համայնքային այլ ֆինանսական միջոցները։ Տեղական ֆինանսների արդյունավետությունը մեծապես կախված է համայնքների եկամտային ներուժից, հարկային և ոչ հարկային եկամուտների հավաքագրման մակարդակից, պետական ֆինանսական աջակցության ծավալից և համայնքային կառավարման մարմինների կարողությունից՝ ռեսուրսները նպատակային ու արդյունավետ օգտագործելու համար։ Կարևոր հիմնախնդիրներից է համայնքների ֆինանսական հնարավորությունների անհավասարությունը, որի հետևանքով տարբեր համայնքներ կարող են ունենալ հանրային ծառայությունների մատուցման և զարգացման ծրագրերի իրականացման էապես տարբեր հնարավորություններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև բյուջետային պլանավորման, ծրագրային բյուջետավորման, ծախսերի առաջնահերթությունների սահմանման և ֆինանսական վերահսկողության խնդիրները։ Ծախսերի արդյունավետ կառավարման համար անհրաժեշտ է հստակ կապ հաստատել համայնքի զարգացման ռազմավարական նպատակների և բյուջետային հատկացումների միջև, որպեսզի սահմանափակ ֆինանսական միջոցներն ուղղվեն առավել անհրաժեշտ և հասարակական նշանակություն ունեցող ծրագրերին։ Թեմայի կարևոր ուղղություններից է նաև բյուջետային գործընթացի թափանցիկության և հաշվետվողականության բարձրացումը, քանի որ համայնքի բնակիչների տեղեկացվածությունն ու մասնակցությունը կարող են նպաստել հանրային միջոցների նկատմամբ վերահսկողության ամրապնդմանը։ Թվայնացումը, ֆինանսական կառավարման ժամանակակից համակարգերի ներդրումը և տվյալների վրա հիմնված որոշումների ընդունումը կարող են բարելավել ինչպես բյուջեի պլանավորման, այնպես էլ ծախսերի վերահսկման գործընթացները։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է զարգացնել համայնքային կառավարման մարմինների մասնագիտական կարողությունները և կատարելագործել ֆինանսական կառավարման գործիքները։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև համայնքների խոշորացման և տեղական ինքնակառավարման համակարգի փոփոխությունների ազդեցությանը բյուջետային կառավարման վրա՝ գնահատելով ավելի մեծ վարչատարածքային միավորների ֆինանսական ռեսուրսների համախմբման հնարավոր առավելություններն ու առաջացող մարտահրավերները։ Ընդհանուր առմամբ, թեման հնարավորություն է տալիս համակողմանիորեն ուսումնասիրել տեղական բյուջեների ձևավորման և ծախսման արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, վարչական և ինստիտուցիոնալ գործոնները և բացահայտել այն ուղղությունները, որոնց զարգացումը կարող է նպաստել համայնքների ֆինանսական կայունության, տեղական ինքնակառավարման արդյունավետության և բնակչությանը մատուցվող հանրային ծառայությունների որակի բարձրացմանը։

Economics

Տնտեսագիտական և կառավարչական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրոպարենային համակարգում տեղեկատվական-խորհրդատվական ծառայությունների կազմակերպման, կառավարման և արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսական արտադրողների տեղեկատվական կարիքները, խորհրդատվական ծառայությունների դերը ագրոպարենային համակարգի զարգացման գործում և դրանց կազմակերպման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղացիական տնտեսությունների, վերամշակող կազմակերպությունների, մասնագիտական խորհրդատուների, գիտահետազոտական հաստատությունների և պետական կառավարման մարմինների միջև տեղեկատվական փոխգործակցության մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են գյուղատնտեսական խորհրդատվության մատչելիության, մասնագիտական որակի, ֆինանսավորման, տարածքային ընդգրկվածության և կառավարման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Քննարկվում են նաև ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման, թվային խորհրդատվական հարթակների ներդրման, մասնագիտական գիտելիքների փոխանցման և գյուղատնտեսական նորարարությունների տարածման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են տեղեկատվական-խորհրդատվական ծառայությունների կազմակերպական կառուցվածքների կատարելագործման, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության, խորհրդատուների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման և ծառայությունների արդյունքների գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղատնտեսական արտադրության մրցունակության բարձրացմանը, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, շուկայական տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը և գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, ագրոպարենային համակարգի կառավարման, գյուղատնտեսական խորհրդատվության և տեղեկատվական ծառայությունների կազմակերպման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Geography

Աշխատանքը աշխարհագրական գիտելիքների գործնական և մատչելի ձեռնարկ է, որը նախատեսված է ընթերցողին երկրի, մայրցամաքների, ծովերի, լեռների, գետերի և բնակավայրերի մասին հիմնական տեղեկություններ հաղորդելու համար։ Այն ներկայացնում է աշխարհագրությունը որպես գիտություն, որն ուսումնասիրում է Երկրի բնական առանձնահատկությունները, տարածքների տարբերությունները, բնակչության տեղաբաշխումն ու մարդկային գործունեության կապը աշխարհագրական միջավայրի հետ։ Գրպանի ձեռնարկի ձևաչափը ենթադրում է տեղեկությունների համառոտ և համակարգված ներկայացում՝ հեշտ ընթերցման, կրկնության և գիտելիքների արագ յուրացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է ծառայել որպես օժանդակ ուսումնական նյութ՝ աշխարհագրական հասկացություններին ծանոթանալու, տեղանունները ճանաչելու և տարբեր տարածաշրջանների մասին ընդհանուր պատկերացում կազմելու համար։ Նման հրատարակությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել աշխարհագրական կրթության տարածման և հանրակրթական գիտելիքների ընդլայնման գործում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 19-րդ դարի հայալեզու աշխարհագրական գրականության և կրթական ձեռնարկների պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին աշխարհագրական գիտելիքները մատչելի դարձվում հայերեն ընթերցողին։

Religion

Գիրքը նախատեսված է երեխաների մասնակցությամբ փոխասացությունների՝ հարց ու պատասխանի կամ հերթագայվող արտասանության ձևով կատարվող ընթերցումների և խոսքային վարժությունների համար։ Վերնագրում գործածված «ի պէտս» արտահայտությունը մատնանշում է գրքի գործնական նշանակությունը, իսկ «փոխասաց» բառը՝ նյութի երկխոսական կամ հերթագայվող ներկայացման բնույթը։ Նման ձեռնարկները կարող էին կիրառվել երեխաների կրթության և դաստիարակության ընթացքում՝ նպաստելով նրանց խոսքի զարգացմանը, ընթերցանության հմտությունների ամրապնդմանը, հիշողության մարզմանը և նյութը հերթականությամբ արտասանելու կարողության ձևավորմանը։ Եթե փոխասացությունները կապված են եղել եկեղեցական կամ կրոնական ուսուցման հետ, դրանք կարող էին ծառայել նաև աղոթքների, հավատքի դրույթների և հոգևոր դաստիարակությանն առնչվող նյութերի յուրացմանը՝ երեխաներին ներգրավելով համատեղ ընթերցման ու արտասանության գործընթացում։ Փոխասացության ձևը կրթական առումով կարևոր է նրանով, որ սովորողին հնարավորություն է տալիս ոչ միայն լսելու և ընկալելու նյութը, այլև ակտիվորեն մասնակցելու դրա վերարտադրմանը՝ պահպանելով խոսքի հերթագայությունը և բովանդակության տրամաբանական հաջորդականությունը։ Այսպիսի գրքերը կարող էին օգտագործվել ընտանեկան, դպրոցական կամ եկեղեցական միջավայրում՝ երեխաների ուսուցումն ավելի մասնակցային և կազմակերպված դարձնելու նպատակով։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մանկավարժական և մանկական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար՝ որպես երեխաների ուսուցմանն ուղղված տպագիր նյութի օրինակ։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ կրթական մշակույթի, մանկական ընթերցանության, լեզվական հմտությունների ձևավորման և եկեղեցական դաստիարակության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Գիրքը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպիսի մեթոդներով էին կազմակերպվում երեխաների համատեղ ընթերցումն ու ուսուցումը և ինչ դեր էր վերապահվում հերթագայվող խոսքին կրթական ու դաստիարակչական գործընթացում։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության հայեցակարգային հիմքերի, դրանց ձևավորման քաղաքական նախադրյալների և պետական կառավարման համակարգում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ազգային անվտանգության հասկացության տեսական և մեթոդաբանական մոտեցումները, պետության կենսական շահերի պաշտպանության սկզբունքները, անվտանգության քաղաքականության հիմնական ուղղությունները և դրանց փոխկապակցվածությունը երկրի ներքին ու արտաքին քաղաքականության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության, սահմանադրական կարգի, հասարակական կայունության և ազգային շահերի պաշտպանության հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են ազգային անվտանգության քաղաքական, ռազմական, տնտեսական, տեղեկատվական, էներգետիկ, ժողովրդագրական և հասարակական բաղադրիչները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը անվտանգության միասնական համակարգի ձևավորման գործընթացում։ Դիտարկվում են Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքի, տարածաշրջանային հակամարտությունների, արտաքին քաղաքական հարաբերությունների և միջազգային անվտանգության միջավայրի ազդեցությունները ազգային անվտանգության ռազմավարական առաջնահերթությունների սահմանման վրա։ Կարևորվում են պետական ինստիտուտների գործունեության համակարգումը, անվտանգության ոլորտում որոշումների կայացման մեխանիզմները, ռազմավարական պլանավորման սկզբունքները և հնարավոր սպառնալիքների գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ազգային անվտանգության հայեցակարգերի զարգացման պատմական փուլերին, պետական անվտանգության վերաբերյալ քաղաքական պատկերացումների փոփոխություններին և միջազգային համագործակցության նշանակությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել ազգային անվտանգության վերաբերյալ տարբեր քաղաքագիտական տեսություններ, Հայաստանի ռազմավարական փաստաթղթերի հիմնադրույթները և այլ պետությունների անվտանգության քաղաքականության հայեցակարգային մոտեցումները։ Առանձնացվում են ազգային շահերի սահմանման, անվտանգության սպառնալիքների դասակարգման, պետական կառույցների գործառույթների հստակեցման և հասարակության անվտանգության ապահովման հետ կապված տեսական ու գործնական հարցերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի ազգային անվտանգության քաղաքականության գիտական ուսումնասիրության, ռազմավարական մտածողության զարգացման և անվտանգության համակարգի ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, անվտանգության հետազոտողների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, պատմաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Մովսես Խորենացիի «Հայոց պատմության» մեջ հնարավոր հունական աղբյուրների խնդրին՝ բացահայտելով այն գիտական բանավեճերը, որոնք վերաբերում են նրա աշխատության կառուցվածքային, գաղափարական և տեղեկատվական աղբյուրների ծագմանը։ Ուսումնասիրվում է, թե որքանով է հեղինակը օգտվել հունալեզու պատմագրական ավանդույթից, ինչպես նաև՝ ինչ ձևով են այդ հնարավոր աղբյուրները վերամշակվել և ինտեգրվել հայկական պատմագիտական համակարգին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեքստային համեմատություններին, միջնորդ լեզուների ազդեցությանը, պատմական տեղեկությունների փոխանցման ուղիներին և միջմշակութային փոխառությունների մեխանիզմներին, որոնք կարող էին ձևավորել Խորենացու պատմական պատկերացումները։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է խնդրի շուրջ գոյություն ունեցող տարբեր գիտական դիրքորոշումները՝ ընդգծելով թե՛ աղբյուրագիտական քննադատության, թե՛ ազգային պատմագրության ինքնուրույնության հարցերը։ Այն կարևոր ներդրում է հայ պատմագրության ուսումնասիրության մեջ՝ ցույց տալով, թե ինչպես է ձևավորվում դասական պատմական տեքստի աղբյուրների բազմաշերտ և հաճախ հակասական բնույթը։