Հայաստանի Հանրապետության հանքարդյունաբերության զարգացման տնտեսա-էկոլոգիական հիմնախնդիրները

Culture

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների ու մասնագիտական գրականության մատենագիտական տեղեկատվություն՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, հետազոտողներին և ոլորտի մասնագետներին համակարգված կերպով տեղեկացնել տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած համապատասխան գրականության մասին։ Այն կազմված է որպես ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու և կարող է ընդգրկել մշակույթի ու արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքեր, ժողովածուներ, հոդվածներ, կատալոգներ, տեղեկատու հրատարակություններ և այլ տպագիր նյութեր։ Ներկայացվող նյութերի համակարգումը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել ՀՍՍՀ մշակութային կյանքի, արվեստի զարգացման, պատմության, տեսության և առանձին ստեղծագործական ուղղությունների վերաբերյալ առկա նոր գրականության մեջ։ Մատենագիտական տեղեկատվությունը կարող է ներառել կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, գրականությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, թանգարանային և մշակութային գործունեությանը վերաբերող հրատարակություններ։ Առանձնահատուկ արժեք ունի այն փաստը, որ նման ընթացիկ տեղեկատուները ոչ միայն արձանագրում են հրատարակված գրականությունը, այլև ձևավորում են ոլորտային տեղեկատվության համակարգված շտեմարան, որը կարող է օգտագործվել հետագա գիտական, կրթական և մշակութային ուսումնասիրությունների համար։ Աշխատության մեջ մատենագիտական գրառումների դասակարգումն ու նկարագրությունը հնարավորություն են տալիս ընթերցողին ստանալ հրատարակությունների վերաբերյալ անհրաժեշտ հիմնական տեղեկությունները և ընտրել հետազոտության համար համապատասխան աղբյուրներ։ Նման հրատարակությունը կարևոր դեր կարող է ունենալ նաև գրադարանների, մշակութային հաստատությունների, գիտահետազոտական կենտրոնների և կրթական կազմակերպությունների տեղեկատվական սպասարկման գործում։ Այն նպաստում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության շրջանառությանը, մասնագիտական տեղեկատվության հասանելիության բարձրացմանը և տարբեր ոլորտների հետազոտողների միջև տեղեկատվական կապերի ամրապնդմանը։ Ընթացիկ բնույթը հատկապես կարևոր է, քանի որ թույլ է տալիս պարբերաբար արձանագրել նոր հրատարակությունների հայտնվելը և ժամանակին լրացնել մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկատվական դաշտը։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և հրատարակչական կյանքի յուրօրինակ փաստաթուղթ, քանի որ ներկայացվող գրականության ամբողջությունը պատկերացում է տալիս այն թեմաների, հեղինակների, արվեստագետների և մշակութային երևույթների մասին, որոնք արտացոլվել են ՀՍՍՀ-ում հրատարակվող գրականության մեջ։ Այս տեսանկյունից տեղեկատուն արժեքավոր է ոչ միայն որպես գործնական մատենագիտական գործիք, այլև որպես մշակութային պատմության ուսումնասիրման օժանդակ աղբյուր։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանային ֆոնդերի համալրման, թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման, գիտական աշխատանքների աղբյուրագիտական ապահովման և մշակույթի ու արվեստի ոլորտում տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպման համար։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, պատմաբաններին, թանգարանների և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան ոլորտներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Law

Այս ռեֆերատը վերաբերում է հարկային իրավունքին, որը իրավունքի ճյուղ է և կարգավորում է պետության և հարկ վճարողների միջև ձևավորվող հարաբերությունները՝ կապված հարկերի սահմանման, հաշվարկման, վճարման և վերահսկման գործընթացների հետ։ Հարկային իրավունքի հիմնական նպատակն է ապահովել պետական բյուջեի կայուն եկամուտների ձևավորումը, ինչպես նաև ստեղծել արդար և կանխատեսելի հարկային համակարգ, որը կկարգավորի տնտեսական գործունեությունը և կնպաստի երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը։ Հարկերը պարտադիր և անհատույց վճարներ են, որոնք գանձվում են ֆիզիկական և իրավաբանական անձանցից օրենքով սահմանված կարգով, և դրանք հանդիսանում են պետական ֆինանսական համակարգի հիմնական աղբյուրը։ Հարկային իրավունքի շրջանակներում սահմանվում են հարկերի տեսակները, հարկ վճարողների իրավունքներն ու պարտականությունները, հարկային մարմինների լիազորությունները, ինչպես նաև հարկային վերահսկողության և պատասխանատվության մեխանիզմները։ Հարկային համակարգը ներառում է ուղղակի հարկեր, որոնք գանձվում են եկամուտներից կամ ունեցվածքից, և անուղղակի հարկեր, որոնք ներառված են ապրանքների և ծառայությունների գների մեջ, օրինակ՝ ավելացված արժեքի հարկը։ Հարկային իրավունքի կարևոր սկզբունքներից են օրինականությունը, հավասարությունը, արդարությունը և կանխատեսելիությունը, որոնք ապահովում են համակարգի արդյունավետ և թափանցիկ գործունեությունը։ Այս ոլորտը նաև կարևոր դեր ունի տնտեսական քաղաքականության իրականացման մեջ, քանի որ հարկային գործիքների միջոցով պետությունը կարող է խթանել կամ սահմանափակել որոշ տնտեսական գործընթացներ։ Այսպիսով, հարկային իրավունքը հանդիսանում է պետական ֆինանսական համակարգի հիմնարար բաղադրիչ և ապահովում է պետության և հասարակության տնտեսական հարաբերությունների իրավական կարգավորումը։

Environmental Science

Մթնոլորտի աղտոտման խնդիրները համարվում են ժամանակակից աշխարհի ամենալուրջ բնապահպանական խնդիրներից, որոնք առաջանում են մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով և ազդում են ինչպես բնության, այնպես էլ մարդու առողջության վրա։ Աղտոտման հիմնական աղբյուրներն են արդյունաբերական ձեռնարկությունները, ավտոմոբիլային տրանսպորտը, ջերմաէլեկտրակայանները, վառելիքի այրումը, ինչպես նաև գյուղատնտեսական և կենցաղային թափոնների ոչ ճիշտ կառավարումը։ Այս գործընթացների արդյունքում մթնոլորտ են արտանետվում վնասակար գազեր և մասնիկներ՝ ածխաթթու գազ, ածխածնի մոնօքսիդ, ազոտի և ծծմբի օքսիդներ, փոշային նյութեր և այլ քիմիական միացություններ, որոնք փոխում են օդի բնական կազմը և նվազեցնում դրա որակը։ Մթնոլորտի աղտոտումը նպաստում է գլոբալ տաքացմանը, կլիմայի փոփոխությանը, օզոնային շերտի քայքայմանը և թթվային անձրևների առաջացմանը, որոնք վնասում են հողը, ջրային ռեսուրսները և բուսական աշխարհը։ Մարդու առողջության վրա այն ազդում է շատ բացասաբար՝ առաջացնելով շնչառական համակարգի հիվանդություններ, ասթմա, ալերգիաներ, սրտանոթային խնդիրներ և այլ քրոնիկ հիվանդություններ։ Բացի առողջապահական հետևանքներից, այն նաև տնտեսական վնասներ է պատճառում՝ նվազեցնելով աշխատանքի արտադրողականությունը և ավելացնելով առողջապահական ծախսերը։ Այս խնդիրների լուծման համար անհրաժեշտ է զարգացնել մաքուր էներգիայի աղբյուրներ, նվազեցնել վնասակար արտանետումները, խստացնել բնապահպանական օրենքները, իրականացնել կանաչապատում և բարձրացնել հասարակության էկոլոգիական գիտակցությունը։

Other Subjects

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի գրադարանային համակարգի վիճակագրական վերլուծությանը 2016 թվականին՝ ընդգծելով գրադարանների գործունեության քանակական ցուցանիշները, ընթերցողական ակտիվությունը և ոլորտի կազմակերպչական կառուցվածքը։ Հետազոտության մեջ ներկայացվում է, որ 2016 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունում գործել են հարյուրավոր հանրային, համայնքային, դպրոցական և գիտական գրադարաններ, որոնք միասին ձևավորել են երկրի գրադարանային ծառայությունների հիմնական ենթակառուցվածքը։ Վիճակագրական տվյալների համաձայն՝ այդ տարի գրադարանային համակարգը ունեցել է միլիոնավոր գրքային միավորներից բաղկացած ընդհանուր ֆոնդ, ինչը վկայում է գրադարանային հավաքածուների զգալի ծավալի և բազմազանության մասին, ներառելով ինչպես դասական գրականություն, այնպես էլ գիտական, ուսումնական և պարբերական հրատարակություններ։ Աշխատությունը վերլուծում է նաև ընթերցողների թվաքանակը և նրանց սոցիալ-դեմոգրաֆիկ կազմը՝ ընդգծելով, որ գրադարաններից օգտվողների մեջ զգալի տոկոս են կազմել դպրոցականներն ու երիտասարդները, ինչպես նաև տարբեր կրթական մակարդակ ունեցող քաղաքացիները։ Միաժամանակ քննարկվում է գրադարանային հաճախումների ընդհանուր դինամիկան, որը ցույց է տալիս գրադարանների շարունակական, սակայն որոշ հատվածներում նվազող ակտիվություն՝ պայմանավորված տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և թվային աղբյուրների աճով։ Հետազոտությունը անդրադառնում է նաև գրադարանների անձնակազմին, կառավարման համակարգին և թվայնացման գործընթացներին, որոնք 2016 թվականին արդեն սկսել էին ավելի ակտիվ զարգանալ՝ նպաստելով գրադարանային ծառայությունների արդիականացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը եզրակացնում է, որ 2016 թվականի Հայաստանի գրադարանային համակարգը բնութագրվում էր լայնածավալ ցանցով և նշանակալի ֆոնդային ռեսուրսներով, սակայն միևնույն ժամանակ կանգնած էր արդիականացման, թվայնացման և ընթերցողական վարքագծի փոփոխությունների մարտահրավերների առաջ։

Medicine

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է շների օրգանիզմում օքսիդավերականգնման գործընթացների խախտումների և լիպիդների պերօքսիդացման ակտիվացման կանխարգելման մեթոդներին սթրեսային վիճակների պայմաններում՝ ընդգծելով բջջային նյութափոխանակության կայունության պահպանման և օքսիդատիվ վնասվածքների նվազեցման կենսաքիմիական հիմքերը։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն մեխանիզմների վրա, որոնց միջոցով սթրեսը խաթարում է ազատ ռադիկալների և հակաօքսիդանտային համակարգերի հավասարակշռությունը՝ առաջացնելով բջջային թաղանթների վնասում, էնզիմատիկ ակտիվության փոփոխություններ և ընդհանուր ֆիզիոլոգիական հոմեոստազի խախտում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լիպիդների պերօքսիդացման գործընթացին, որը հանդիսանում է օքսիդատիվ սթրեսի հիմնական ցուցիչներից մեկը, ինչպես նաև հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգերի՝ կատալազի, սուպերօքսիդդիսմուտազի և գլուտաթիոն-պերօքսիդազի դերին։ Ներկայացվում են նաև կանխարգելիչ մոտեցումներ՝ ներառյալ սննդային հավելումների կիրառումը, վիտամինային և միկրոէլեմենտային հավասարակշռության ապահովումը, ինչպես նաև պահման և խնամքի պայմանների օպտիմալացումը, որոնք նպաստում են կենդանիների սթրեսի մակարդակի նվազեցմանը։ Աշխատանքը վերլուծում է նաև ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության մեխանիզմները և դրանց դերը օրգանիզմի դիմադրողականության բարձրացման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ օքսիդավերականգնման գործընթացների և լիպիդների պերօքսիդացման վերահսկումը կարևոր նշանակություն ունի շների առողջության պահպանման և սթրեսի բացասական ազդեցությունների կանխարգելման համար։

History

Արցախյան գոյապայքար (1985-1992) գիրքը պատմավերլուծական աշխատություն է, որը ներկայացնում է Արցախյան շարժումի ձևավորման, զարգացման և ռազմական փուլերի ընթացքը՝ ընդգրկելով 1985-1992 թվականների կարևոր իրադարձությունները։ Ստեղծագործությունը փորձում է համակարգված կերպով բացահայտել այն քաղաքական, հասարակական և պատմական պայմանները, որոնցում սկսվեց և ծավալվեց Արցախյան ինքնորոշման շարժումը՝ ցույց տալով ինչպես ներքին սոցիալական գործոնները, այնպես էլ արտաքին քաղաքական ազդեցությունները։ Գրքում ներկայացվում են հանրահավաքների, քաղաքական պահանջների ձևավորման, կազմակերպչական գործընթացների և հետագա ռազմական բախումների փուլերը՝ ընդգծելով շարժման աստիճանական վերաճումը զինված հակամարտության։ Հեղինակը վերլուծում է նաև կողմերի ռազմավարական քայլերը, բանակցային գործընթացների փորձերը և միջազգային արձագանքները՝ փորձելով տալ բազմաշերտ պատկերացում հակամարտության բարդության մասին։ «Արցախյան գոյապայքար (1985-1992)»-ը միաժամանակ պատմական փաստագրություն և վերլուծական ուսումնասիրություն է, որը նպատակ ունի ընթերցողին ներկայացնել այդ շրջանի իրադարձությունների ամբողջական տրամաբանությունը և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանի հետագա զարգացման վրա։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է պատմաբանների, քաղաքագետների և Արցախյան հակամարտության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար, քանի որ այն համադրում է փաստագրական նյութը և քաղաքական վերլուծությունը՝ ստեղծելով համապարփակ պատկեր այդ բարդ և ճակատագրական ժամանակաշրջանի մասին: