Հայերը և հայկական մշակութային ժառանգությունը հայկական Արցախում

Journalism

Աշխատությունը նվիրված է զանգվածային տեղեկատվության ոլորտում ձևավորվող իրավահարաբերությունների բնույթի, կառուցվածքի և իրավական կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի իրավական համակարգի շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում տեղեկատվության ստեղծման, ստացման, մշակման, տարածման և հանրային հաղորդակցության ընթացքում առաջացող հարաբերություններն են, ինչպես նաև այդ հարաբերությունների մասնակիցների իրավական կարգավիճակը։ Քննվում են խոսքի և արտահայտվելու ազատության, տեղեկատվություն ստանալու և տարածելու հնարավորության, լրատվամիջոցների գործունեության ազատության ու դրանց հետ փոխկապակցված իրավական պատասխանատվության հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում լրագրողների, խմբագրությունների, լրատվական գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունների, պետական մարմինների, քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց միջև առաջացող իրավահարաբերություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տեղեկատվության ազատ տարածման և այլ իրավունքների պաշտպանության միջև հավասարակշռության խնդիրը, մասնավորապես՝ անձնական և ընտանեկան կյանքի, պատվի, արժանապատվության, գործարար համբավի, անձնական տվյալների և օրենքով պաշտպանվող այլ շահերի համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տեղեկության աղբյուրների պաշտպանության, պաշտոնական տեղեկատվության հասանելիության, հերքման և պատասխանի հնարավորության, ինչպես նաև լրատվական նյութերի տարածման հետևանքով առաջացող իրավական պատասխանատվության ընդհանուր սկզբունքները։ Առանձին նշանակություն ունի զանգվածային հաղորդակցության թվայնացման ազդեցությունը, քանի որ առցանց լրատվամիջոցների, սոցիալական հարթակների և տեղեկատվության արագ տարածման պայմաններում ավանդական լրատվական իրավահարաբերությունները ձեռք են բերում նոր առանձնահատկություններ։ Քննվում են նաև լրատվական գործունեության ինքնակարգավորման և պետական իրավական կարգավորման փոխհարաբերությունները՝ հաշվի առնելով լրատվամիջոցների անկախության և հանրային շահի պաշտպանության անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում տեղեկատվական վեճերի իրավական բնույթին և դրանց լուծման մեխանիզմներին՝ տարբերակելով քաղաքացիաիրավական, վարչաիրավական և այլ հնարավոր իրավական հարաբերությունները։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև միջազգային իրավական սկզբունքների և մարդու իրավունքների պաշտպանության չափանիշների նշանակությունը զանգվածային տեղեկատվության ոլորտի ազգային իրավակարգավորման զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը զանգվածային տեղեկատվության ոլորտը ներկայացնում է որպես բազմաշերտ իրավական միջավայր, որտեղ փոխկապակցվում են տեղեկատվության ազատությունը, լրատվամիջոցների գործունեությունը, անձի իրավունքների պաշտպանությունը, հանրային շահը և իրավական պատասխանատվության մեխանիզմները։

Technology

Գիրքը նվիրված է կիսահաղորդչային օպտիկական ուժեղացուցիչների համակարգչային մոդելների մշակման և հետազոտման խնդիրներին՝ ներկայացնելով դրանց տեսական հիմքերը, մաթեմատիկական նկարագրությունը և կիրառական նշանակությունը ժամանակակից օպտիկական համակարգերում։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են կիսահաղորդչային օպտիկական ուժեղացուցիչների աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները, ազդանշանների ուժեղացման գործընթացները, կիսահաղորդչային միջավայրում տեղի ունեցող օպտիկական և էլեկտրոնային երևույթները։ Ներկայացվում են մոդելավորման մեթոդները, հաշվարկային ալգորիթմները, համակարգչային փորձարկումների կազմակերպման մոտեցումները և սարքերի հիմնական բնութագրերի գնահատման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուժեղացուցիչների արդյունավետության, արագագործության, աղմուկային հատկությունների և օպտիկական կապի համակարգերում կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրմանը։ Գիրքը ներկայացնում է ժամանակակից օպտոէլեկտրոնիկայի և թվային մոդելավորման գործիքների կիրառման հնարավորությունները՝ նպաստելով նոր սերնդի օպտիկական սարքերի նախագծման կատարելագործմանը։ Աշխատանքը նախատեսված է օպտոէլեկտրոնիկայի մասնագետների, կապի ինժեներների, ֆիզիկոսների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և կիսահաղորդչային սարքերի մոդելավորմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է պորֆիրինների ազդեցության ուսումնասիրությանը երկշերտ լիպիդային թաղանթների վրա՝ կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի և թաղանթային համակարգերի հետազոտության շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում պորֆիրինների և լիպիդային թաղանթների փոխազդեցության մեխանիզմներն են, ինչպես նաև այդ փոխազդեցության հետևանքով թաղանթի կառուցվածքային, ֆիզիկաքիմիական և ֆունկցիոնալ հատկությունների հնարավոր փոփոխությունները։ Պորֆիրինները բարդ օրգանական միացություններ են, որոնք առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում իրենց կառուցվածքային, օպտիկական և ֆոտոքիմիական հատկությունների շնորհիվ, իսկ լիպիդային երկշերտերը կենսաբանական թաղանթների կառուցվածքային հիմնական մոդելներից են։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել պորֆիրինների տեղակայումը լիպիդային երկշերտում, դրանց փոխազդեցությունը լիպիդային մոլեկուլների հետ և թաղանթի կառուցվածքային կազմակերպվածության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել թաղանթի հեղուկության, կայունության, թափանցելիության և լիպիդների դասավորվածության փոփոխություններին՝ կախված պորֆիրինի կառուցվածքից, կոնցենտրացիայից և փորձարարական պայմաններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է նաև պորֆիրինների լուսային ակտիվությունը, քանի որ լուսավորման պայմաններում դրանց որոշ տեսակներ կարող են առաջացնել ակտիվ թթվածնային ձևեր և առաջացնել օքսիդատիվ փոփոխություններ թաղանթի բաղադրիչներում։ Այդ երևույթների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու լուսաքիմիական գործընթացների ազդեցությունը կենսաբանական թաղանթների վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև պորֆիրինների և տարբեր լիպիդային բաղադրությամբ մոդելային թաղանթների փոխազդեցության համեմատական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելու համար մոլեկուլային կառուցվածքի և թաղանթային միջավայրի առանձնահատկությունների դերը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են ինչպես թաղանթային կենսաֆիզիկայի հիմնարար խնդիրների, այնպես էլ պորֆիրինների հնարավոր կիրառությունների տեսանկյունից՝ մասնավորապես ֆոտոդինամիկ թերապիայի, կենսաբժշկական նյութերի և ֆոտոակտիվ համակարգերի մշակման բնագավառներում։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել պորֆիրին-թաղանթ փոխազդեցությունների մոլեկուլային մեխանիզմների բացահայտմանը և կենսաբանական միջավայրում այդ միացությունների վարքագծի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է կենսաֆիզիկայի, ֆիզիկական քիմիայի և կենսաքիմիայի մոտեցումները՝ բացահայտելու պորֆիրինների ազդեցությունը լիպիդային երկշերտերի կառուցվածքի և հատկությունների վրա ու գնահատելու այդ փոխազդեցությունների հիմնարար և կիրառական նշանակությունը։

Agriculture

Աշխատությունը նվիրված է Արարատի մարզի պայմաններում ծխախոտի մշակության ընթացքում տարածված հիմնական վնասատուների ուսումնասիրությանը և դրանց դեմ արդյունավետ պայքարի միջոցների մշակմանը։ Հետազոտության առանցքում վնասատու օրգանիզմների կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների բացահայտումն է՝ դրանց տարածվածությունը, զարգացման փուլերը, բազմացման ինտենսիվությունը, ձմեռման ձևերը, սննդառության առանձնահատկությունները և ծխախոտի բույսին հասցվող վնասի բնույթը։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ վնասատուների տարածումն ու վնասակարությունը մեծապես պայմանավորված են տվյալ տարածաշրջանի կլիմայական, հողային և ագրոտեխնիկական պայմաններով, ուստի դրանց դեմ պայքարի արդյունավետ համակարգը պետք է հիմնված լինի հենց տեղական պայմանների ուսումնասիրության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում ծխախոտի վրա հանդիպող միջատների տեսակային կազմի և դրանց տնտեսական նշանակության գնահատումը։ Հատկապես կարևորվում են ծխախոտի տրիպսը, լվիճները, տարբեր կրծող թրթուրները, արջուկը, վնասակար ծղրիդները և այլ բազմակեր վնասատուներ, որոնք կարող են վնասել բույսին ինչպես սածիլանոցում, այնպես էլ դաշտում։ Տրիպսների և լվիճների նման ծծող վնասատուները սնվում են բույսի հյութով՝ առաջացնելով տերևների գունափոխություն, աճի թուլացում, վաղաժամ ծերացում և հումքի որակի նվազում, իսկ կրծող վնասատուները կարող են վնասել արմատավզիկը, ցողունը և տերևները՝ հատկապես բույսի զարգացման վաղ փուլերում։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչը վնասատուների զարգացման կենսացիկլերի ուսումնասիրությունն է, քանի որ ձվադրման ժամանակի, թրթուրների առաջացման, հասունացման, սերունդների թվի և ձմեռման վայրերի իմացությունը հնարավորություն է տալիս պայքարի միջոցառումները իրականացնել առավել նպատակային ժամկետներում։ Այդպիսի մոտեցումը թույլ է տալիս ոչ միայն արձանագրել վնասատուի առկայությունը, այլև կանխատեսել նրա զանգվածային բազմացման հնարավորությունը և կանխարգելիչ գործողություններ իրականացնել մինչև բույսերին զգալի վնաս հասցնելը։ Հետազոտության մյուս կարևոր ուղղությունը վնասատուների հասցրած տնտեսական վնասի գնահատումն է։ Ծխախոտի տերևների վնասումը կարող է հանգեցնել ոչ միայն բերքի քանակական նվազման, այլև հումքի որակական ցուցանիշների վատթարացման, ինչն առանձնապես կարևոր է այն մշակաբույսի դեպքում, որի տնտեսական արժեքը մեծապես կախված է տերևների որակից։ Այդ պատճառով ուսումնասիրությունը դիտարկում է վնասատուների դեմ պայքարը ոչ թե որպես առանձին գործողություն, այլ որպես ծխախոտի մշակության ամբողջական տեխնոլոգիայի բաղադրիչ։ Պայքարի միջոցառումների մշակման ժամանակ հաշվի են առնվում ագրոտեխնիկական, մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական մեթոդները։

Other Subjects

Հանդիսանում է գիտամեթոդական և վերլուծական աշխատություն, որը նվիրված է բարձրագույն կրթության համակարգում իրականացվող Բոլոնիայի գործընթացի գաղափարական հիմքերին, բարեփոխումների ուղղություններին և ռազմավարական նշանակությանը։ Այն ներկայացնում է եվրոպական կրթական տարածքի ձևավորման նպատակները, բարձրագույն կրթության համակարգերի համադրելիության, շարժունակության և որակի ապահովման հիմնական սկզբունքները։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են կրթական աստիճանների (բակալավրիատ, մագիստրատուրա, դոկտորանտուրա) կառուցվածքային փոփոխությունները, կրեդիտային համակարգի ներդրումը, ուսանողների և դասախոսների շարժունակության խթանման մեխանիզմները, ինչպես նաև որակի ապահովման և գնահատման չափանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված Հայաստանի բարձրագույն կրթության համակարգի ինտեգրման գործընթացներին եվրոպական կրթական տարածք, կրթական քաղաքականության բարեփոխումներին և համալսարանների ինստիտուցիոնալ զարգացման խնդիրներին։ Ներառված են նաև ռազմավարական մոտեցումներ կրթության մրցունակության բարձրացման, աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխանեցման և կրթական ծառայությունների արդիականացման ուղղությամբ։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, դասախոսների, կրթական քաղաքականության մշակողների և կրթության կառավարման ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով Բոլոնիայի գործընթացի էության և կիրառական նշանակության խորքային ընկալմանը։

Economics

Վալյուտային կուրսը արտարժույթի այն գինն է, որով մեկ երկրի դրամական միավորը փոխանակվում է մյուս երկրի արժույթի հետ և այն ձևավորվում է միջազգային շուկաներում առաջարկի ու պահանջարկի, տնտեսական կայունության, տոկոսադրույքների և քաղաքական գործոնների ազդեցությամբ։ Տոկոսադրույքների պարիտետը տնտեսական տեսություն է, որը բացատրում է կապը երկու երկրների տոկոսադրույքների և նրանց արժույթների փոխարժեքների միջև՝ ցույց տալով, որ ներդրողները չեն կարող երկարաժամկետ շահ ստանալ միայն տոկոսադրույքների տարբերություններից՝ առանց փոխարժեքային ռիսկի հաշվի առնելու։ Ֆիշերի էֆեկտը նկարագրում է անվանական տոկոսադրույքի, իրական տոկոսադրույքի և սպասվող գնաճի միջև կապը՝ ընդգծելով, որ անվանական տոկոսադրույքը հավասար է իրական տոկոսադրույքին գումարած սպասվող գնաճը, ինչը կարևոր է դրամավարկային քաղաքականության և ներդրումային որոշումների համար։ Գնողունակության պարիտետը տնտեսական սկզբունք է, ըստ որի տարբեր երկրների արժույթների փոխարժեքները երկարաժամկետում պետք է հավասարակշռվեն այնպես, որ նույն ապրանքային զամբյուղը տարբեր երկրներում ունենա համարժեք գին՝ հաշվի առնելով գնաճի մակարդակները և շուկաների արդյունավետությունը։