1844 թվականի նահանջ տարվա օրացույց՝ ըստ Քրիստոսի և Հայոց ՌՄՂԳ թվականի

History

Աշխատանքը նվիրված է Միրզա Յուսուֆ Ներսեսովի պատմագրական երկի՝ որպես Ղարաբաղի XVII–XIX դարերի պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրի ուսումնասիրությանը և դրա պատմագիտական արժեքի գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել երկում պահպանված տեղեկությունները, պարզել դրանց բնույթը, հավաստիության աստիճանը և նշանակությունը Ղարաբաղի քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական ու մշակութային պատմության վերականգնման համար։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ աղբյուրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմական իրադարձությունների նկարագրություն, այլև որպես որոշակի ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական իրականությունն արտացոլող պատմագրական հուշարձան։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում Ղարաբաղի տարածքում տեղի ունեցած քաղաքական գործընթացներին, տեղական իշխանությունների և վարչական կառույցների գործունեությանը, տարբեր իշխանական խմբերի փոխհարաբերություններին, պատերազմներին, արտաքին ուժերի ազդեցությանը և տարածաշրջանի քաղաքական կարգավիճակի փոփոխություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աղբյուրի տեղեկությունների համադրումը այլ հայկական, պարսկական, ռուսական և տարածաշրջանային գրավոր վկայությունների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզելու առանձին հաղորդումների հավաստիությունը և վերականգնելու ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների առավել ամբողջական պատկերը։ Աշխատանքը կարևոր է նաև աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ պատմական երկի օգտագործումը պահանջում է հաշվի առնել հեղինակի ժամանակաշրջանը, տեղեկությունների ստացման հնարավոր աղբյուրները, հեղինակային դիրքորոշումները և պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման առանձնահատկությունները։ Ղարաբաղի XVII–XIX դարերի պատմության ուսումնասիրության համար աղբյուրի արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու տարածաշրջանի բնակչության, հասարակական հարաբերությունների, տնտեսական կյանքի, վարչական համակարգի և մշակութային միջավայրի վերաբերյալ տեղեկություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող է կարևորվել նաև պատմական տեղանունների, անձնանունների, իշխանական տոհմերի և իրադարձությունների ժամանակագրության ուսումնասիրությունը, քանի որ նման տվյալները հնարավորություն են տալիս ճշգրտելու տարբեր պատմական գործընթացների ընթացքն ու փոխկապակցվածությունը։ Աղբյուրի քննադատական վերլուծությունը միաժամանակ թույլ է տալիս առանձնացնել այն տեղեկությունները, որոնք ունեն անմիջական սկզբնաղբյուրային նշանակություն, և դրանք տարբերակել հեղինակի մեկնաբանություններից կամ ավելի վաղ պատմական ավանդույթներից փոխանցված նյութերից։ Այս մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն դեպքում, երբ ուսումնասիրության առարկան բազմաշերտ և հակասական պատմական գործընթացներ ունեցող տարածաշրջան է։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ տվյալ պատմագրական երկի համակարգված ուսումնասիրությունն ու այլ աղբյուրների հետ համադրումը կարող են էականորեն ընդլայնել Ղարաբաղի XVII–XIX դարերի պատմության վերաբերյալ գիտական պատկերացումները՝ արժեքավոր նյութ տրամադրելով տարածաշրջանի քաղաքական և հասարակական կյանքի, պատմական իրադարձությունների ժամանակագրության և պատմական հիշողության ձևավորման գործընթացների ուսումնասիրման համար։

Other Subjects

Հեղինակներ Շ. Մ. Գրիգորյանը, Ա. Ց. Խաչատրյանը և Մինաը գրքում ներկայացնում են երկրագործական գործընթացների մեխանիկայի հիմնական սկզբունքները՝ ընդգրկելով հողի մշակման ժամանակ առաջացող դիմադրությունները, աշխատանքային օրգանների շարժման օրենքները, էներգիայի ծախսը և մեքենաների արդյունավետության հաշվարկման հիմքերը։ Աշխատությունը բացատրում է, թե ինչպես են մեխանիկական ուժերը և շարժման պարամետրերը ազդում հողի մշակման որակի, մեքենաների արտադրողականության և էներգետիկ արդյունավետության վրա՝ ձևավորելով գիտական հիմք գյուղատնտեսական տեխնիկայի ճիշտ նախագծման և շահագործման համար։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են տարբեր աշխատանքային օրգանների փոխազդեցությունը հողի հետ, տրակտորային ագրեգատների շարժման դինամիկան, սահքի, շփման և դիմադրության ուժերի ազդեցությունը, ինչպես նաև մեխանիկական համակարգերի օպտիմալացման ուղիները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվարկային մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս գնահատել մեքենաների արդյունավետությունը և նվազեցնել էներգիայի կորուստները տարբեր դաշտային պայմաններում։ Աշխատությունը ներառում է նաև գործնական կիրառություններ՝ կապված հողամշակման մեքենաների նախագծման և կարգավորման հետ, ինչը կարևոր է ժամանակակից մեքենայացված գյուղատնտեսության զարգացման համար։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական ինժեներների, ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները երկրագործության մեխանիկական հիմքերի և գյուղատնտեսական տեխնիկայի արդյունավետության բարձրացման ոլորտում։

History

Հրատարակությունը տեղեկատու-օրացույց է, որը ներկայացնում է 1973 թվականի հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների ընթացքում նշվող և հիշատակվող կարևոր ու հիշարժան տարեթվերը, իրադարձություններն ու տարելիցները։ Այն կազմված է որպես արագ կողմնորոշվելու և տեղեկություն ստանալու հարմար միջոց՝ մեկտեղելով պատմական, մշակութային, հասարակական, գիտական և այլ բնույթի նշանակալի ամսաթվեր։ Նյութը հնարավորություն է տալիս յուրաքանչյուր ամսվա կտրվածքով հետևելու տարբեր ժամանակաշրջաններին վերաբերող կարևոր իրադարձությունների տարեդարձերին, նշանավոր անձանց ծննդյան կամ մահվան տարեթվերին և պատմամշակութային նշանակություն ունեցող այլ հիշատակի օրերի։ Հրատարակության կառուցվածքը նպաստում է ամսաթվերի համակարգված ներկայացմանը և դրանք համապատասխան իրադարձությունների ու անձանց հետ կապելուն՝ դարձնելով այն գործնական տեղեկատու ինչպես մասնագիտական, այնպես էլ ընդհանուր հետաքրքրությունների շրջանակում օգտագործելու համար։ Նման օրացույցային ժողովածուն արժեքավոր է հատկապես պատմական հիշողության պահպանման, մշակութային ժառանգության հանրահռչակման և տարբեր ոլորտներում կարևոր տարեդարձերի ու հիշատակի օրերի վերաբերյալ տեղեկատվության արագ որոնման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանների, մշակութային և կրթական հաստատությունների աշխատակիցներին, ուսուցիչներին, դասախոսներին, պատմաբաններին, մատենագետներին, լրագրողներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են նշանավոր իրադարձությունների ու անհատների տարեգրությամբ։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի երկրորդ կեսի հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում պոլիֆոնիկ մտածողության և բազմաձայն գրելաոճի առանձնահատկությունների երաժշտագիտական ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տարբեր ձայների ինքնուրույն զարգացման, դրանց փոխհարաբերությունների, հակադրության և միաժամանակյա հնչողության կազմակերպման սկզբունքների վրա՝ բացահայտելով պոլիֆոնիայի դերը երաժշտական ձևի և գեղարվեստական արտահայտչականության կառուցման գործընթացում։ Դիտարկվում են ավանդական պոլիֆոնիկ տեխնիկայի և ժամանակակից կոմպոզիցիոն միջոցների փոխազդեցությունները, ինչպես նաև այն եղանակները, որոնցով հայ հեղինակները վերաիմաստավորել են դասական բազմաձայնության սկզբունքները նոր երաժշտական լեզվի պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են իմիտացիոն զարգացումը, կանոնային և ֆուգային սկզբունքները, հակադիր ձայների համադրումը, թեմատիկ նյութի բազմաձայն մշակումը, օստինատային կառուցվածքները և պոլիֆոնիկ հյուսվածքի կազմակերպման այլ ձևեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պոլիֆոնիկ և հոմոֆոն-հարմոնիկ մտածողության փոխհարաբերությանը, դրանց միաձուլման եղանակներին և երաժշտական ստեղծագործության ընդհանուր դրամատուրգիայի մեջ բազմաձայնության կատարած գործառույթներին։ Քննարկվում է նաև հայկական ազգային երաժշտական ավանդույթների ազդեցությունը կոմպոզիտորական մտածողության վրա՝ ուսումնասիրելով ժողովրդական և հոգևոր երաժշտությունից բխող մեղեդային, ռիթմական ու ինտոնացիոն տարրերի ներգրավումը բազմաձայն կառուցվածքների մեջ։ Այս համատեքստում պոլիֆոնիան դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեխնիկական հնարքների համակարգ, այլև որպես անհատական հեղինակային ոճի և ազգային երաժշտական մտածողության արտահայտման կարևոր միջոց։ Տարբեր ստեղծագործությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կոմպոզիտորների մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հետևել բազմաձայն գրելաոճի զարգացման միտումներին և գնահատել նորարարական լուծումների նշանակությունը ժամանակակից հայկական երաժշտության մեջ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական կոմպոզիտորական դպրոցի ոճական առանձնահատկությունների, երաժշտական լեզվի զարգացման և եվրոպական մասնագիտական ավանդույթների հետ դրա փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, կոմպոզիտորների, երաժշտության տեսաբանների, կատարողների, երաժշտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոսների և ուսանողների համար։

Other Subjects

Այս աշխատությունը «Նոր գրքեր: Տեխնիկա» բնույթի տեղեկատվական մատենագիտական ցանկ է, որը նպատակ ունի համակարգված ներկայացնել տեխնիկական գիտությունների և կիրառական ինժեներական ոլորտների նորագույն հրատարակությունները՝ ապահովելով մասնագիտական համայնքի և ուսումնական հաստատությունների համար արդիական գիտական տեղեկատվության հասանելիություն։ Նման տեղեկատու ցանկերում սովորաբար ընդգրկվում են մեքենաշինության, էլեկտրատեխնիկայի, ավտոմատացման, շինարարության, էներգետիկայի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և այլ տեխնիկական ուղղությունների վերաբերյալ նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են տվյալ ոլորտների գիտական և տեխնոլոգիական զարգացման վերջին ձեռքբերումները։ Յուրաքանչյուր գրքի մասին տրվում են հիմնական մատենագիտական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության տարեթիվ, հրատարակչություն և ծավալ, ինչպես նաև հաճախ ներկայացվում է համառոտ բովանդակային նկարագրություն՝ աշխատանքի կիրառական նշանակությունը և գիտական արժեքը հասկանալու համար։ Այս հրատարակությունը կարևոր դեր ունի տեխնիկական գիտելիքների տարածման, ինժեներական կրթության զարգացման և նոր տեխնոլոգիաների վերաբերյալ տեղեկատվության արագ շրջանառության ապահովման գործում։ Այն նաև ծառայում է որպես կապող օղակ գիտական հետազոտությունների և արտադրական կիրառությունների միջև՝ նպաստելով նոր տեխնիկական լուծումների և նորարարական գաղափարների տարածմանը։ Այսպիսով, «Նոր գրքեր: Տեխնիկա» տեղեկատվական ցանկը հանդիսանում է տեխնիկական գիտելիքների համակարգված ներկայացման կարևոր աղբյուր՝ աջակցելով գիտատեխնիկական առաջընթացին և մասնագիտական տեղեկատվության արդյունավետ շրջանառությանը։

Linguistics

Գիրքը նվիրված է արաբական գեղարվեստական թարգմանության լեզվական առանձնահատկությունների և թարգմանության համարժեքության ու ադեկվատության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում տարբեր լեզուների և մշակույթների միջև գեղարվեստական ստեղծագործությունների փոխանցման ընթացքում առաջացող լեզվական ու իմաստային խնդիրներն են, հատկապես բառային և դարձվածաբանական միավորների թարգմանության առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է այն հանգամանքները, որոնց պայմաններում թարգմանիչը պետք է ոչ միայն հնարավորինս ճշգրիտ փոխանցի սկզբնաղբյուրի բառային իմաստը, այլև պահպանի դրա ոճական երանգները, հուզական ազդեցությունը, ենթատեքստը, ազգային-մշակութային բաղադրիչը և հեղինակի անհատական խոսքի առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում համարժեքության տարբեր մակարդակներին՝ բառային, իմաստային, ոճական և գործաբանական, ինչպես նաև այն դժվարություններին, որոնք առաջանում են դարձվածքների, կայուն բառակապակցությունների, փոխաբերական արտահայտությունների և մշակութայինորեն պայմանավորված լեզվական միավորների փոխանցման ժամանակ։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են թարգմանական տարբեր ռազմավարություններ և հնարքներ, դրանց կիրառման նպատակահարմարությունը, ինչպես նաև բառացի և ազատ թարգմանության միջև հավասարակշռություն գտնելու խնդիրը։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ գեղարվեստական թարգմանության որակը կախված է ոչ միայն երկու լեզուների բառապաշարի և քերականական համակարգերի իմացությունից, այլև մշակութային համատեքստի, հաղորդակցական նպատակի և գրական ոճի խորքային ընկալումից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արաբերենի և այլ լեզուների միջև թարգմանության տեսության ու պրակտիկայի ուսումնասիրության, բառագիտության և դարձվածաբանության հետազոտության, ինչպես նաև գեղարվեստական թարգմանության որակի գնահատման համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում թարգմանագետների, արաբագետների, լեզվաբանների, բանասերների, գրականագետների, թարգմանիչների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։