Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Law

    Նախաքննության մարմինների պատմական զարգացումը Հայաստանի երեք հանրապետություններում

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պետականության երեք ժամանակաշրջաններում նախաքննություն իրականացնող մարմինների ձևավորման, կազմակերպական կառուցվածքի, իրավական կարգավիճակի և գործունեության զարգացման պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում նախաքննության ինստիտուտի զարգացումը դիտարկվում է Առաջին Հանրապետության, Խորհրդային Հայաստանի և Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության պետական ու իրավական համակարգերի փոփոխությունների համատեքստում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել տարբեր ժամանակաշրջաններում կիրառված կառավարման և քրեական դատավարության մոդելների առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում նախաքննության մարմինների ստեղծման իրավական նախադրյալները, նրանց իրավասությունների շրջանակը, ենթակայության սկզբունքները, կազմակերպական կառուցվածքը և փոխհարաբերությունները դատախազության, ոստիկանության, դատարանների ու իրավապահ համակարգի մյուս կառույցների հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Առաջին Հանրապետության տարիներին նորաստեղծ պետական համակարգում քրեական հետապնդման և նախնական քննության կազմակերպման խնդիրներին, համապատասխան իրավական հաստատությունների ձևավորմանը և նախկին իրավակարգից ժառանգված մեխանիզմների վերափոխմանը։ Խորհրդային ժամանակաշրջանի ուսումնասիրության ընթացքում ներկայացվում են պետական և դատավարական համակարգի փոփոխությունները, նախաքննության կենտրոնացված կառավարման առանձնահատկությունները, քննիչների իրավական կարգավիճակի զարգացումը և քրեական դատավարության օրենսդրության ազդեցությունը նախաքննական գործունեության կազմակերպման վրա։ Հետխորհրդային փուլում ուշադրությունը կենտրոնացվում է անկախ պետականության պայմաններում իրավապահ համակարգի վերակազմավորման, նոր օրենսդրական հիմքերի ստեղծման, մասնագիտացված քննչական կառույցների ձևավորման և նախաքննության ինստիտուցիոնալ ինքնուրույնության զարգացման գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են տարբեր տարիներին իրականացված իրավական և կառուցվածքային բարեփոխումները, դրանց նպատակները և ազդեցությունը քրեական գործերի քննության կազմակերպման արդյունավետության վրա։ Կարևորվում են քննիչի դատավարական ինքնուրույնության, օրինականության ապահովման, մարդու իրավունքների պաշտպանության, դատախազական վերահսկողության և դատական վերահսկողության հետ կապված հիմնահարցերը։ Երեք պատմական փուլերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել նախաքննության համակարգում պահպանված իրավական ավանդույթները, էական փոփոխությունները և ժամանակակից համակարգի ձևավորման վրա ազդեցություն ունեցած պատմական գործոնները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև Հայաստանի իրավապահ համակարգի ինստիտուցիոնալ պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ նախաքննության մարմինների զարգացումը ներկայացվում է պետական կառավարման, օրենսդրության և քրեական արդարադատության ընդհանուր վերափոխումների հետ փոխկապակցված։ Պատմաիրավական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր ժամանակաշրջանների փորձը, բացահայտել համակարգի զարգացման օրինաչափությունները և առավել ամբողջական պատկերացում կազմել ժամանակակից նախաքննական համակարգի ձևավորման հիմքերի մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, քննիչների, քրեական դատավարության և իրավունքի պատմության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-23
    Նախաքննության մարմինների պատմական զարգացումը Հայաստանի երեք հանրապետություններում
    Online

    History

    Օսմանյան կայսրություն. ցեղասպանության ծրագրի ծագումնաբանությունը

    Աշխատությունը պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի քաղաքական, գաղափարական և հասարակական գործընթացների վրա՝ փորձելով բացահայտել այն նախադրյալները, որոնց պայմաններում ձևավորվեց հայ բնակչության նկատմամբ զանգվածային բռնության և բնաջնջման քաղաքականությունը։ Քննության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում XIX դարի վերջից կայսրությունում խորացող ներքին ճգնաժամերը, ազգային հարցերը, կենտրոնացման քաղաքականությունը, ժողովրդագրական փոփոխությունները և տարբեր ժողովուրդների կարգավիճակի շուրջ առաջացած հակասությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետևել այն գաղափարական պատկերացումների զարգացմանը, որոնց միջոցով քրիստոնյա և հատկապես հայ բնակչությունը որոշ քաղաքական շրջանակներում աստիճանաբար ներկայացվում էր որպես պետական անվտանգության կամ տարածքային ամբողջականության խնդիր։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն երիտթուրքական շարժման վերափոխումները, իշխանության կենտրոնացման գործընթացները, ազգայնական գաղափարախոսության ազդեցությունը և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ստեղծած արտակարգ քաղաքական միջավայրը։ Քննվում է նաև այն հարցը, թե զանգվածային բռնության քաղաքականությունը որքանով էր ձևավորվում նախորդ տասնամյակների քաղաքական փորձի, վարչական մեխանիզմների, բռնությունների և ժողովրդագրական վերափոխումների շարունակականության պայմաններում։ Աղբյուրագիտական առումով նման հետազոտությունը կարող է համադրել օսմանյան պետական փաստաթղթեր, դիվանագիտական հաղորդագրություններ, հյուպատոսական զեկույցներ, ժամանակակիցների վկայություններ, մամուլ, հուշագրություններ և հետագա պատմագիտական ուսումնասիրություններ՝ տարբեր աղբյուրների հնարավոր կողմնակալությունները քննադատաբար գնահատելով։ Կարևոր խնդիր է որոշումների ընդունման տարբեր մակարդակների՝ կենտրոնական իշխանության, կուսակցական կառույցների, տեղական վարչակազմերի և այլ դերակատարների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում բռնության գաղափարական հիմնավորման, բնակչության տեղահանման և ժողովրդագրական վերակազմավորման քաղաքականության փոխկապակցվածությանը։ Հայոց ցեղասպանության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից աշխատանքը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ կենտրոնանում է ոչ միայն իրադարձությունների ընթացքի, այլև դրանց քաղաքական ու գաղափարական նախապատմության վրա՝ հնարավորություն տալով հասկանալու զանգվածային հանցագործության ձևավորման երկարաժամկետ և անմիջական գործոնների փոխազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ այն ընդգրկվում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի պատմության, Հայկական հարցի, ցեղասպանագիտության և զանգվածային բռնության պատմական մեխանիզմների ուսումնասիրության շրջանակում։

    Updated: 2026-09-22
    Օսմանյան կայսրություն. ցեղասպանության ծրագրի ծագումնաբանությունը
    Online

    Political Science

    Ճապոնիայի քաղաքականությունը Պարսից ծոցի տարածաշրջանում և Ծոցի համագործակցության խորհուրդը (1981–2011 թթ.)

    Աշխատությունը նվիրված է Ճապոնիայի արտաքին քաղաքականության ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններին Պարսից ծոցի տարածաշրջանում 1981–2011 թվականների ընթացքում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Ծոցի համագործակցության խորհրդի (ԾՀԽ) երկրների հետ նրա քաղաքական, տնտեսական, դիվանագիտական և ռազմավարական հարաբերություններին։ Ուսումնասիրության առանցքում Ճապոնիայի և Պարսից ծոցի արաբական պետությունների միջև ձևավորված բազմակողմ համագործակցությունն է, որը պայմանավորված է տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական նշանակությամբ, էներգետիկ ռեսուրսների կարևորությամբ, միջազգային առևտրի և տրանսպորտային ուղիների նկատմամբ ունեցած հետաքրքրություններով, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում ուժերի հարաբերակցության փոփոխություններով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես է Ճապոնիան իր արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները հարմարեցրել Պարսից ծոցի տարածաշրջանում տեղի ունեցող քաղաքական և տնտեսական զարգացումներին՝ ձգտելով պահպանել կայուն հարաբերություններ տարածաշրջանի պետությունների հետ և ապահովել իր երկարաժամկետ ազգային ու տնտեսական շահերը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում Ծոցի համագործակցության խորհրդին, որը 1981 թվականին հիմնադրված տարածաշրջանային միջկառավարական կազմակերպություն է և միավորում է Սաուդյան Արաբիան, Քուվեյթը, Բահրեյնը, Կատարը, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները և Օմանը։ Կազմակերպության ձևավորումը նոր հնարավորություններ ստեղծեց տարածաշրջանային համագործակցության, քաղաքական խորհրդակցությունների և տնտեսական ինտեգրման համար՝ միաժամանակ նպաստելով Պարսից ծոցի պետությունների՝ միջազգային հարաբերությունների համակարգում որպես միասնական տարածաշրջանային դերակատար հանդես գալուն։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են Ճապոնիայի հարաբերությունները ԾՀԽ անդամ պետությունների հետ՝ հաշվի առնելով դրանց քաղաքական համակարգերի, տնտեսական հնարավորությունների, արտաքին քաղաքական դիրքորոշումների և ազգային շահերի առանձնահատկությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը էներգետիկ անվտանգության հիմնահարցն է։ Ճապոնիան, լինելով բնական էներգակիրների սահմանափակ պաշարներ ունեցող և ներմուծումից մեծապես կախված արդյունաբերական զարգացած պետություն, Պարսից ծոցի նավթային ու գազային ռեսուրսները դիտարկում է որպես իր տնտեսական կայունության և էներգետիկ ապահովության կարևոր բաղադրիչ։ Հետևաբար տարածաշրջանի հետ հարաբերությունները պայմանավորված են ոչ միայն առևտրատնտեսական փոխանակմամբ, այլև էներգակիրների մատակարարման շարունակականության, մատակարարման ուղիների անվտանգության և միջազգային էներգետիկ շուկաների փոփոխությունների նկատմամբ զգայունությամբ։ Միաժամանակ ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են Ճապոնիայի տնտեսական համագործակցության մյուս ուղղությունները՝ ներդրումները, տեխնոլոգիական փոխանակումը, արդյունաբերական նախագծերը, ենթակառուցվածքների զարգացումը և առևտրային կապերի ընդլայնումը։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում քաղաքական և դիվանագիտական հարաբերությունների զարգացումը՝ տարածաշրջանային ճգնաժամերի, միջազգային հակամարտությունների և անվտանգության մարտահրավերների պայմաններում։ 1981–2011 թվականներն ընդգրկում են մի շարք կարևոր պատմական իրադարձություններ, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել ինչպես Պարսից ծոցի տարածաշրջանի, այնպես էլ Ճապոնիայի արտաքին քաղաքականության վրա։ Դրանց թվում են Իրանի և Իրաքի պատերազմը, Քուվեյթի օկուպացիան և 1990–1991 թվականների Պարսից ծոցի պատերազմը, Իրաքի նկատմամբ միջազգային քաղաքականության փոփոխությունները, 2003 թվականի Իրաքյան պատերազմը, ինչպես նաև տարածաշրջանային անվտանգության և էներգետիկ շուկաների վերափոխումները։ Այս իրադարձությունների դիտարկումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Ճապոնիայի դիվանագիտական մոտեցումների, միջազգային համագործակցության ձևերի և տարածաշրջանային ներգրավվածության փոփոխությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է նաև Ճապոնիայի արտաքին քաղաքականության և Ծոցի համագործակցության խորհրդի ինստիտուցիոնալ հարաբերությունների զարգացումը, երկկողմ ու բազմակողմ բանակցությունների նշանակությունը և տարածաշրջանային կազմակերպությունների հետ համագործակցության դերը միջազգային հարաբերություններում։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ Ճապոնիայի քաղաքականությունը Պարսից ծոցի նկատմամբ ձևավորվել է տնտեսական շահերի, էներգետիկ կախվածության, դիվանագիտական հարաբերությունների և միջազգային անվտանգության խնդիրների փոխազդեցության պայմաններում։ Գրական և գիտական առումով աշխատությունը պատկանում է միջազգային հարաբերությունների, արևելագիտության և տարածաշրջանային քաղաքականության ուսումնասիրությունների շրջանակին՝ համադրելով արտաքին քաղաքականության վերլուծությունը, աշխարհաքաղաքական գործընթացների դիտարկումը և տնտեսական դիվանագիտության հարցերը։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Ճապոնիայի՝ որպես Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի առաջատար տնտեսական պետության, և Պարսից ծոցի արաբական երկրների միջև հարաբերությունների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հասկանալու տարածաշրջանային կազմակերպությունների ազդեցությունը համաշխարհային քաղաքական և տնտեսական գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրության պատմաքաղաքական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն ընդգրկում է երեք տասնամյակների զարգացումներ՝ հնարավորություն տալով համեմատելու տարբեր ժամանակաշրջաններում Ճապոնիայի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները և Ծոցի համագործակցության խորհրդի հետ նրա փոխգործակցության ձևերը։ Աշխատությունը կարևոր է Ճապոնիայի արտաքին քաղաքականության, ճապոնա-արաբական հարաբերությունների, Պարսից ծոցի տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքականության, էներգետիկ անվտանգության և տարածաշրջանային ինտեգրման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագետներին, արևելագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, տնտեսագետներին, դիվանագետներին և Մերձավոր Արևելքի ժամանակակից պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ նպաստելով Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի միջև քաղաքական ու տնտեսական կապերի, միջազգային համագործակցության մեխանիզմների և տարածաշրջանային շահերի փոխազդեցության ավելի խորքային ընկալմանը։

    Updated: 2026-11-17
    Ճապոնիայի քաղաքականությունը Պարսից ծոցի տարածաշրջանում և Ծոցի համագործակցության խորհուրդը (1981–2011 թթ.)
    Online

    Economics

    Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրները տնտեսական համագործակցության պայմաններում

    Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներին՝ դիտարկելով դրանք միջազգային և տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության համատեքստում։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ երկրի տնտեսական աճի վրա ազդող հիմնական գործոնները պայմանավորված են արտաքին շուկաների ինտեգրման մակարդակով, ներդրումային միջավայրի կայունությամբ և արտահանման կառուցվածքի մրցունակությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման հնարավորություններին՝ ներառյալ առևտրային համաձայնագրերը, տարածաշրջանային ինտեգրացիոն գործընթացները և օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավումը, որոնք կարող են նպաստել տնտեսության դիվերսիֆիկացմանը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև կառուցվածքային խնդիրները՝ կապված արտադրողականության ցածր մակարդակի, արդյունաբերական հատվածի սահմանափակ զարգացման և տեխնոլոգիական հետամնացության հետ, որոնք խոչընդոտում են երկարաժամկետ կայուն աճին։ Միաժամանակ վերլուծվում են տնտեսական քաղաքականության բարեփոխումների անհրաժեշտությունը, պետական կարգավորման արդյունավետությունը և մասնավոր հատվածի մրցունակության բարձրացման ուղիները՝ որպես տնտեսական համագործակցության առավել արդյունավետ օգտագործման պայմաններ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի տնտեսական զարգացման հեռանկարները մեծապես կախված են արտաքին համագործակցության արդյունավետ ինտեգրումից և ներքին կառուցվածքային բարեփոխումների հաջող իրականացումից:

    Updated: 2026-09-06
    Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրները տնտեսական համագործակցության պայմաններում
    Online

    Agriculture

    Գյուղատնտեսություն (1979)

    Սա հանրային և տնտեսագիտական լայն ոլորտ է, որը վերաբերում է բույսերի մշակման, անասնաբուծության և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպմանը, ինչպես նաև հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և գյուղական տնտեսության զարգացմանը, աշխատանքը ընդգրկում է հողագործության տեխնոլոգիաները, ոռոգման համակարգերը, բույսերի պաշտպանության միջոցները, սերմնաբուծությունը և կենդանիների բուծման մեթոդները, միաժամանակ դիտարկվում են գյուղատնտեսության տնտեսական, էկոլոգիական և սոցիալական կողմերը՝ ներառյալ պարենային անվտանգության ապահովումը, գյուղատնտեսական արտադրողականության բարձրացումը և կայուն զարգացման սկզբունքների կիրառումը, ոլորտը հանդիսանում է ցանկացած երկրի տնտեսության հիմնասյուներից մեկը և անմիջական ազդեցություն ունի բնակչության կենսամակարդակի և սննդային ապահովության վրա։

    Updated: 2026-09-09
    Գյուղատնտեսություն (1979)
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1989, Май, №5-6)

    Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1989, Май, №5-6)