Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Biology

    Изучение комплексов cis-ДДП-ДНК

    Աշխատությունը նվիրված է ցիսպլատինի և ԴՆԹ-ի փոխազդեցության արդյունքում ձևավորվող մոլեկուլային համալիրների կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն փոփոխություններն են, որոնք առաջանում են նուկլեինաթթվի կառուցվածքում պլատին պարունակող միացության հետ փոխազդեցության հետևանքով, ինչպես նաև այդ գործընթացի նշանակությունը ԴՆԹ-ի բնական հատկությունների և կենսաբանական գործառույթների տեսանկյունից։ Քննության են առնվում համալիրների ձևավորման ընդհանուր օրինաչափությունները, կապման բնույթը և ԴՆԹ-ի տարածական կառուցվածքի հնարավոր փոփոխությունները՝ դրանք դիտարկելով մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի և կենսաքիմիայի շրջանակում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նուկլեինաթթվի կառուցվածքային կայունությանը, տեղային ձևափոխություններին և այն հանգամանքին, թե մոլեկուլային փոխազդեցությունն ինչպես կարող է անդրադառնալ ԴՆԹ-ի ֆիզիկական հատկությունների վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր սպեկտրային, ֆիզիկաքիմիական և կառուցվածքային տվյալների համադրական վերլուծություն՝ համալիրների հատկությունների վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև ԴՆԹ-ի տարբեր կառուցվածքային հատվածների նկատմամբ փոխազդեցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը և դրանց կապը նուկլեինաթթվի ընդհանուր կոնֆորմացիոն վիճակի հետ։ Նման համալիրների ուսումնասիրությունը հիմնարար նշանակություն ունի հակաուռուցքային պլատինային միացությունների կենսաբանական ազդեցության մոլեկուլային հիմքերը հասկանալու համար, քանի որ ԴՆԹ-ն դրանց կարևոր բջջային թիրախներից է։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է նպաստել մետաղական միացությունների և կենսաբանական մակրոմոլեկուլների փոխազդեցությունների վերաբերյալ ընդհանուր պատկերացումների զարգացմանը։ Հետազոտության արդյունքների տեսական մեկնաբանությունը հնարավորություն է տալիս կապ հաստատելու մոլեկուլային կառուցվածքի փոփոխությունների և դրանց հնարավոր կենսաբանական հետևանքների միջև՝ առանց սահմանափակվելու միայն դեղաբանական ազդեցության նկարագրությամբ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի և նուկլեինաթթուների կառուցվածքային հետազոտությունների մոտեցումները՝ ԴՆԹ-մետաղական համալիրների հատկությունների և դրանց կենսաբանական նշանակության խորքային ըմբռնման նպատակով։

    Updated: 2026-09-26
    Изучение комплексов cis-ДДП-ДНК
    Online

    Medicine

    Հայկական բժշկության մասին

    Հայկական բժշկությունը ներկայացնում է Հայաստանի տարածքում ձևավորված բժշկական գիտելիքների, փորձի և ավանդույթների բազմադարյա զարգացումը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև ժամանակակից գիտական բժշկություն։ Այն ներառում է ինչպես ժողովրդական բժշկության հարուստ ժառանգությունը՝ բուսաբուժության, բնական միջոցների և բուժական փորձի վրա հիմնված մոտեցումներով, այնպես էլ միջնադարյան և նոր շրջանի գիտական բժշկության ձևավորումը, որը զարգացել է հայ բժիշկների, գիտնականների և կրթական կենտրոնների գործունեության շնորհիվ։ Հայ բժշկության պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունեն այնպիսի գործիչներ, ովքեր նպաստել են բժշկական գրականության ստեղծմանը, հիվանդությունների նկարագրությանը և բուժման մեթոդների համակարգմանը՝ միաժամանակ կապելով տեղական փորձը միջազգային բժշկական գիտության հետ։ Բժշկությունը Հայաստանում միշտ եղել է ոչ միայն բուժման միջոց, այլ նաև մշակութային և գիտական մտածողության մաս, որտեղ կարևոր դեր են խաղացել նաև վանական դպրոցները և համալսարանները, որոնք պահպանում և փոխանցում էին բժշկական գիտելիքները։ Ժամանակակից փուլում հայկական բժշկությունը համադրում է ավանդական արժեքները և արդի բժշկական տեխնոլոգիաները՝ զարգացնելով տարբեր մասնագիտացված ուղղություններ, ներդնելով նորարարական բուժման մեթոդներ և միջազգային համագործակցություն, ինչի արդյունքում ձևավորվել է մրցունակ և շարունակ զարգացող առողջապահական համակարգ։

    Updated: 2026-10-23
    Հայկական բժշկության մասին
    Online

    Journalism

    Ղարաբաղյան շարժման արձագանքները 1988-1994 թթ. ՀՀ մամուլում

    Աշխատությունը նվիրված է Ղարաբաղյան շարժման 1988-1994 թվականների իրադարձությունների արտացոլմանը Հայաստանի Հանրապետության մամուլում՝ ուսումնասիրելով լրատվամիջոցների դերը հասարակական-քաղաքական գործընթացների ներկայացման, մեկնաբանման և հանրային կարծիքի ձևավորման գործում։ Ներկայացվում են շարժման սկզբնավորման, զարգացման, անկախության առաջին տարիների, հայ-ադրբեջանական հակամարտության և պատերազմի ժամանակաշրջանի հիմնական իրադարձությունները՝ մամուլի հրապարակումների դիտանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են հայկական պարբերականների նյութերը, դրանց թեմատիկ ուղղվածությունը, լեզվական և գաղափարական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հասարակության համախմբման, ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և տեղեկատվական դաշտի փոփոխության գործընթացները։ Աշխատությունում հատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդային մամուլի պայմաններում տեղեկատվության ներկայացման սահմանափակումներին, հետխորհրդային անկախ մամուլի ձևավորմանը, հրապարակախոսության ազդեցությանը և լրագրողական գործունեության առանձնահատկություններին։ Ղարաբաղյան շարժման տարիներին մամուլը հանդես էր գալիս ոչ միայն որպես իրադարձությունների լուսաբանման միջոց, այլև որպես հասարակական տրամադրությունների արտահայտման և արժեքային պատկերացումների ձևավորման կարևոր հարթակ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, լրագրագետների, քաղաքագետների, հասարակական գործընթացների հետազոտողների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև 20-րդ դարի վերջի Հայաստանի քաղաքական և տեղեկատվական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-10
    Ղարաբաղյան շարժման արձագանքները 1988-1994 թթ. ՀՀ մամուլում
    Online

    Economics

    Տնտեսական աճի և կայունության օպտիմալ կառավարումը կարճաժամկետ ժամանակահատվածում

    Աշխատությունը նվիրված է կարճաժամկետ ժամանակահատվածում տնտեսական աճի խթանման և մակրոտնտեսական կայունության պահպանման խնդիրների համատեղ ուսումնասիրմանը՝ օպտիմալ կառավարման և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսական քաղաքականության այնպիսի տարբերակների ընտրությունն է, որոնք հնարավորություն են տալիս սահմանափակ ժամանակահատվածում ապահովել արտադրության և եկամուտների աճ՝ միաժամանակ վերահսկելով գնաճը, զբաղվածության փոփոխությունները, պետական ֆինանսների հավասարակշռությունը և տնտեսության այլ կարևոր ցուցանիշները։ Տնտեսությունը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տարրերից կազմված դինամիկական համակարգ, որտեղ մեկ ցուցանիշի փոփոխությունը կարող է անմիջական կամ անուղղակի ազդեցություն ունենալ մյուսների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տնտեսական քաղաքականության նպատակների միջև հնարավոր հակասություններին, քանի որ արտադրության արագ ընդլայնմանը նպաստող միջոցառումները որոշ պայմաններում կարող են ուղեկցվել գների աճով, բյուջետային անհավասարակշռությամբ կամ այլ կարճաժամկետ խնդիրներով։ Օպտիմալ կառավարման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս սահմանել նպատակային չափանիշներ, սահմանափակումներ և կառավարվող փոփոխականներ՝ դրանց հիման վրա ընտրելով տնտեսական համակարգի առավել նպատակահարմար զարգացման ուղին։ Քննվում են հարկաբյուջետային և դրամավարկային գործիքների հնարավոր փոխազդեցությունները, ներդրումների, սպառման, պետական ծախսերի, տոկոսադրույքների և համախառն պահանջարկի փոփոխությունների ազդեցությունները տնտեսական ակտիվության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կառուցումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր կառավարչական որոշումների հավանական հետևանքները և համեմատել այլընտրանքային սցենարները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել դինամիկական օպտիմալացման, կանխատեսման, սցենարային վերլուծության և քանակական գնահատման մեթոդներ՝ տնտեսական քաղաքականության արդյունավետությունը որոշելու նպատակով։ Միաժամանակ կարևորվում է անորոշության և արտաքին ցնցումների հաշվառումը, քանի որ կարճաժամկետ տնտեսական զարգացումը կարող է զգալիորեն կախված լինել ֆինանսական շուկաների, արտաքին առևտրի, պահանջարկի և այլ գործոնների փոփոխություններից։ Տնտեսական կայունությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես աճի բացակայություն, այլ որպես այնպիսի վիճակ, որի պայմաններում աճի գործընթացը չի առաջացնում մակրոտնտեսական հիմնական հավասարակշռությունների կտրուկ խախտումներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, օպտիմալ կառավարման տեսության և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ կարճաժամկետ տնտեսական քաղաքականության արդյունավետ որոշումների ձևավորման և աճի ու կայունության միջև հավասարակշռության ապահովման հնարավորությունները ուսումնասիրելու նպատակով։

    Updated: 2026-09-24
    Տնտեսական աճի և կայունության օպտիմալ կառավարումը կարճաժամկետ ժամանակահատվածում
    Online

    Pedagogy

    История Московского Лазаревского института восточных языков

    Պատմագիտական, կրթագիտական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի՝ Արևելյան լեզուների ինստիտուտի հիմնադրման, կազմավորման և պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում 1815 թվականին Լազարյանների ընտանիքի նախաձեռնությամբ ստեղծված կրթական հաստատության հիմնադրման նախադրյալները, նպատակները և հայ հասարակության կրթամշակութային պահանջմունքների բավարարման գործում նրա ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճեմարանի կազմակերպական կառուցվածքին, կառավարման համակարգին, ուսումնական ծրագրերին և արևելյան լեզուների դասավանդման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են հաստատության զարգացման հիմնական փուլերը, 1827 թվականին Արևելյան լեզուների ինստիտուտի կարգավիճակի ձեռքբերումը և հետագա կրթական վերափոխումները։ Քննարկվում են հայերենի, պարսկերենի, արաբերենի, թուրքերենի և այլ լեզուների ուսուցման կազմակերպումը, արևելագիտության զարգացմանը նպաստող գիտական գործունեությունը և մասնագետների պատրաստման ուղղությունները։ Ուսումնասիրվում են ճեմարանի դասախոսական կազմի, շրջանավարտների և մշակութային գործիչների ներդրումը հայագիտության, լեզվաբանության, գրականության ու պատմագիտության զարգացման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում Լազարյան ճեմարանի հրատարակչական գործունեությանը, գրադարանային հավաքածուների ձևավորմանը, հայկական ազգային ինքնության պահպանմանը և ռուս-հայկական կրթամշակութային կապերի ամրապնդմանը։ Կարևորվում է հաստատության դերը Ռուսաստանի հայ համայնքի հասարակական և մտավոր կյանքում, ինչպես նաև Արևելքի ժողովուրդների լեզուների ու մշակույթների գիտական ուսումնասիրության զարգացման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ ժողովրդի պատմության, կրթության պատմության, արևելագիտության, հայագիտության և ռուս-հայկական մշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-10
    История Московского Лазаревского института восточных языков
    Online

    History

    Կարսի նահանգի վարչաժողովրդագրական պատկերը 19-րդ դարի առաջին երեսնամյակին

    Պատմաժողովրդագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Կարսի նահանգի վարչական կառուցվածքի և բնակչության ժողովրդագրական պատկերի ուսումնասիրությանը 19-րդ դարի առաջին երեսնամյակի ընթացքում։ Քննության են առնվում նահանգի վարչատարածքային բաժանումը, բնակավայրերի տեղաբաշխումը, բնակչության կազմն ու տարածքային բաշխման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական և ռազմական իրադարձությունների պայմաններում տեղի ունեցած ժողովրդագրական տեղաշարժերին, բնակչության արտագաղթի և վերաբնակեցման գործընթացներին։ Վերլուծվում են տարբեր բնակավայրերի ու վարչական միավորների բնակչության վերաբերյալ պատմական տեղեկությունները և դրանց միջոցով տարածաշրջանի ժողովրդագրական փոփոխությունների հիմնական միտումները։ Քննարկվում են նաև վարչական կառավարման համակարգի առանձնահատկությունները և դրանց կապը նահանգի հասարակական ու ժողովրդագրական գործընթացների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Կարսի տարածաշրջանի բնակչության պատմական զարգացման և վարչատարածքային կազմակերպման մասին 19-րդ դարի սկզբին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, պատմական ժողովրդագրության, պատմական աշխարհագրության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-07
    Կարսի նահանգի վարչաժողովրդագրական պատկերը 19-րդ դարի առաջին երեսնամյակին