История Московского Лазаревского института восточных языков

Քաղաքագիտություն

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի ազգային գրադարանի 2016 թվականի գործունեության ծրագրային ուղղություններին և այդ տարվա ընթացքում իրականացված մշակութային, գիտական և կազմակերպչական նախաձեռնություններին, որոնք ուղղված էին ազգային գրավոր ժառանգության պահպանմանն ու թվայնացմանը, տեղեկատվական ռեսուրսների ընդլայնմանը և գրադարանային համակարգի արդիականացմանը։ Այդ ժամանակահատվածում գրադարանն իրականացրել է բազմաբնույթ ծրագրեր՝ ներառելով մատենագիտական աշխատանքի կատարելագործում, հազվագյուտ և արժեքավոր հավաքածուների պահպանություն, ինչպես նաև էլեկտրոնային շտեմարանների զարգացում, որոնք նպաստում էին գիտական հետազոտությունների համար ավելի մատչելի տեղեկատվական միջավայրի ստեղծմանը։ Կարևոր ուղղություններից էր նաև միջազգային համագործակցության ակտիվացումը, մասնավորապես՝ հայկական գրադարանների միջազգային համաժողովների շրջանակում գիտական քննարկումների կազմակերպումը, որտեղ ներկայացվել են թվային գրադարանների զարգացման, հին տպագիր նյութերի պահպանման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հարցեր։ Այդ տարի գրադարանի գործունեության մեջ նկատելի էր նաև կառուցվածքային փոփոխությունների և համակարգային բարեփոխումների միտումը, ներառյալ տարբեր մշակութային կազմակերպությունների միավորման և ռեսուրսների կենտրոնացման գործընթացները, որոնք նպատակ ունեին բարձրացնել ազգային գրադարանի արդյունավետությունը որպես գիտական և մշակութային խոշոր կենտրոն։ Ընդհանուր առմամբ, 2016 թվականի ծրագիրը արտացոլում էր գրադարանի դերը որպես Հայաստանի մշակութային ժառանգության պահպանման, գիտական տեղեկատվության տարածման և ժամանակակից թվային գրադարանային համակարգի զարգացման առանցքային հաստատություն։

Այլ առարկաներ

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Իմաստասեր Օձնեցու գրական և եկեղեցագիտական ժառանգության լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նրա երկերը դիտարկելով VIII դարի հայ գրավոր մշակույթի և գրաբարի զարգացման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հեղինակի ստեղծագործություններում գործածված բառապաշարի, ձևաբանության, շարահյուսության, դարձվածաբանության և ոճական արտահայտչամիջոցների քննության վրա՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ինչպես ժամանակաշրջանին բնորոշ ընդհանուր լեզվական օրինաչափությունները, այնպես էլ անհատական հեղինակային լեզվի առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում բառերի իմաստային կառուցվածքը, բառընտրության սկզբունքները, եկեղեցական, աստվածաբանական, դավանաբանական և կանոնագիտական հասկացությունների արտահայտման համար կիրառվող եզրույթները, ինչպես նաև դրանց տեղը միջնադարյան հայերեն մասնագիտական բառապաշարի համակարգում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գրաբարյան բառապաշարի տարբեր շերտերին, հոմանիշային հարաբերություններին, վերացական հասկացությունների անվանումներին և այն լեզվական միջոցներին, որոնց օգնությամբ ձևակերպվում են աստվածաբանական ու փիլիսոփայական բարդ գաղափարներ։ Ձևաբանական մակարդակում ուսումնասիրվում են անվանական և բայական համակարգերի կիրառության առանձնահատկությունները, հոլովական ու խոնարհման ձևերը, դերանունների, մակբայների, կապերի և շաղկապների գործածությունը՝ դրանք համադրելով դասական գրաբարի լեզվական նորմերի հետ։ Շարահյուսական քննության ընթացքում կարևորվում են պարզ և բարդ նախադասությունների կառուցվածքը, ստորադասական հարաբերությունների արտահայտման եղանակները, շարադասությունը, նախադասության անդամների կապակցման ձևերը և ծավալուն տրամաբանական կառուցվածքների կազմակերպման միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն լեզվական կառույցներին, որոնք պայմանավորված են երկերի աստվածաբանական, մեկնողական, կանոնական կամ բանավիճային բնույթով։ Ոճագիտական տեսանկյունից դիտարկվում են կրկնությունները, հակադրությունները, զուգահեռ կառուցվածքները, հռետորական հարցերը, դիմումները և այլ արտահայտչամիջոցներ, որոնց միջոցով հեղինակն ուժեղացնում է խոսքի տրամաբանական, համոզիչ կամ հուզական ազդեցությունը։ Ուսումնասիրվում է նաև աստվածաշնչյան լեզվի և վաղ քրիստոնեական մատենագրական ավանդույթի ազդեցությունը՝ պարզելու դրանց դերը հեղինակի բառապաշարի, շարահյուսության և ոճի ձևավորման գործում։ Միաժամանակ կարևորվում են այն առանձնահատկությունները, որոնք կարող են վկայել լեզվի պատմական զարգացման և դասական գրաբարի հետագա փոփոխությունների մասին։ Երկերի լեզվական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնել VIII դարի հայերենի վիճակը, գրական լեզվի գործառական հնարավորությունները և եկեղեցագիտական ու գիտական մտքի արտահայտման համար ձևավորված լեզվական համակարգը։ Առանձին նշանակություն ունի հեղինակային լեզվի և ժամանակաշրջանի ընդհանուր մատենագրական ավանդույթի հարաբերակցության բացահայտումը, քանի որ այդ համեմատությունը հնարավորություն է տալիս որոշել, թե որ լեզվական հատկանիշներն են ընդհանուր գրաբարյան ժառանգության դրսևորումներ, իսկ որոնք կարող են բնորոշ լինել հենց հեղինակի անհատական ոճին։ Հետազոտությունը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի նաև հայերենի պատմական բառագիտության և տերմինաբանության ուսումնասիրության համար, քանի որ եկեղեցական ու աստվածաբանական բնույթի երկերում պահպանվել են բազմաթիվ հասկացություններ և արտահայտություններ, որոնք արտացոլում են միջնադարյան հայկական մտավոր մշակույթի զարգացումը։ Լեզվական փաստերի համակարգված քննությունը նպաստում է ոչ միայն տվյալ հեղինակի մատենագրական ժառանգության առավել խոր ընկալմանը, այլև գրաբարի պատմության տարբեր փուլերի, հայ աստվածաբանական լեզվի և միջնադարյան գիտական ու եկեղեցական տերմինաբանության զարգացման ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի, պատմական քերականության, բառագիտության, ոճագիտության, հայ միջնադարյան մատենագրության և Հայոց եկեղեցու գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող լեզվաբանների, հայագետների, բանասերների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Իրավաբանություն

Այս գիրքը՝ «Հին հայ իրավունքի պատմություն. Հատոր 1», ներկայացնում է հայ իրավական մտքի և իրավական համակարգերի ձևավորման վաղ փուլերը՝ սկսած հնագույն ավանդական նորմերից մինչև պետականացված իրավունքի առաջին համակարգված դրսևորումները։ Այն ուսումնասիրում է սովորութային իրավունքի հիմքերը, համայնքային կարգավորումները և դրանց աստիճանական փոխակերպումը պետական իրավական ինստիտուտների մեջ։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական հին իրավական աղբյուրներին, եկեղեցական իրավունքի ազդեցությանը, ինչպես նաև իրավական նորմերի կապին սոցիալական կառուցվածքի և սովորույթների հետ։ Հեղինակը վերլուծում է նաև իրավունքի զարգացման վրա ազդած պատմական և մշակութային գործոնները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է ձևավորվել հայկական իրավական մտածողությունը։ Նյութը համադրում է պատմական, իրավաբանական և աղբյուրագիտական մոտեցումներ՝ ապահովելով համակարգված պատկերացում հին հայկական իրավունքի հիմքերի վերաբերյալ։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ուսանողների, դասախոսների, գիտաշխատողների և մասնագետների համար։ Ցանկում ընդգրկված են մեքենաշինությանը, էլեկտրատեխնիկային, էլեկտրոնիկային, էներգետիկային, շինարարությանը, ավտոմատացման համակարգերին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին և տեխնիկական այլ ուղղություններին վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները և ոլորտի զարգացման հիմնական ուղղությունները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ռեսուրս, որը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և գիտատեխնիկական տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի գործունեության համակողմանի ուսումնասիրությանը 1990–1995 թվականների ընթացքում՝ ընդգծելով անկախ պետականության ձևավորման փուլում նրա ունեցած քաղաքական և ինստիտուցիոնալ դերը։ Վերլուծվում են խորհրդարանի օրենսդրական գործունեության հիմնական ուղղությունները, սահմանադրական գործընթացների զարգացումը, պետական կառավարման համակարգի ձևավորման մեխանիզմները, ինչպես նաև քաղաքական ուժերի փոխհարաբերությունները անցումային շրջանում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անկախության հռչակման, պետական ինստիտուտների կայացման և օրենսդրական բազայի ստեղծման գործընթացներին, որոնք ձևավորել են նորանկախ Հայաստանի քաղաքական համակարգի հիմքերը։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է ներքաղաքական զարգացումները, խորհրդարանական որոշումների ազդեցությունը սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի վրա և ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևավորման մարտահրավերները։ Աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել Գերագույն խորհրդի պատմական դերը Հայաստանի պետականության վերականգնման և քաղաքական համակարգի կայացման գործընթացում։