Անձի համակողմանի ձևավորման ու զարգացման հիմնախնդիրը հայ պարբերականներում (19-րդ դարի երկրորդ կես և 20-րդ դարի սկիզբ)

History

Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության դեմ իրականացված զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և ոչնչացման պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում 1915 թվականին և դրան հաջորդած տարիներին հայ ժողովրդի կրած մարդկային, սոցիալական, մշակութային և նյութական կորուստներն են, ինչպես նաև այդ իրադարձությունների ձևավորման քաղաքական ու պատմական նախադրյալները։ Ուսումնասիրվում են Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության հասարակական և քաղաքական դրությունը, ազգային հարցի զարգացումը, XIX դարի վերջի բռնությունների փորձը և այն գործընթացները, որոնք հանգեցրին համակարգված տեղահանությունների ու զանգվածային կոտորածների։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի պայմաններին, պետական կառույցների և տեղական իշխանությունների գործողություններին, հայ բնակչության բռնի տեղահանման կազմակերպմանը, մահվան ճանապարհներին, ճամբարային պայմաններին և վերապրածների ճակատագրերին։ Առանձին կարևորություն է տրվում ոչնչացման գործընթացի տարբեր դրսևորումների՝ զանգվածային սպանությունների, սովի, հիվանդությունների, բռնի տեղահանության, ունեցվածքի բռնագրավման և ընտանիքների ու համայնքների քայքայման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը անդրադառնում է նաև հայկական մշակութային ժառանգության կորստին, եկեղեցիների, դպրոցների, կրթական ու մշակութային հաստատությունների գործունեության խաթարմանը և հայաբնակ բնակավայրերի ժողովրդագրական փոփոխություններին։ Կարևորվում է միջազգային արձագանքի ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ ժամանակակից դիվանագիտական փաստաթղթերի, օտարերկրյա դիտորդների, մամուլի և մարդասիրական կազմակերպությունների հաղորդումների նշանակությունը պատմական իրադարձությունների փաստագրման գործում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև վերապրածների և փախստականների հետագա ճակատագիրը, հայկական սփյուռքի ձևավորման գործընթացը և տեղի ունեցածի հիշողության պահպանման ու փոխանցման խնդիրը։ Պատմական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել տեղի ունեցածը ոչ միայն որպես առանձին ժամանակաշրջանի ողբերգական իրադարձությունների ամբողջություն, այլև որպես հայ ժողովրդի պատմական զարգացման, ժողովրդագրական պատկերի և ազգային ինքնության վրա խոր ազդեցություն ունեցած գործընթաց։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ցեղասպանագիտության մասնագետներին, հայագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների և մարդու իրավունքների հետազոտողներին, ինչպես նաև դասախոսներին և ուսանողներին։ Ուսումնասիրության նշանակությունը պայմանավորված է պատմական փաստերի համակարգված քննությամբ և հայ ժողովրդի կրած կորուստների, վերապրման փորձի ու պատմական հիշողության պահպանման խնդիրների լուսաբանմամբ։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական սրտային անբավարարությամբ հիվանդների մոտ սրտի աջ և ձախ փորոքների կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ վերափոխումների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ իշեմիկ և իդիոպաթիկ դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիաների պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում սրտամկանի ռեմոդելավորման առանձնահատկությունների գնահատումն է՝ հաշվի առնելով հիվանդության առաջացման տարբեր պատճառները և դրանց ազդեցությունը սրտի երկու փորոքների վիճակի վրա։ Ռեմոդելավորումը դիտարկվում է որպես սրտի կառուցվածքի, չափերի, ձևի և ֆունկցիոնալ հատկությունների փոփոխությունների համալիր գործընթաց, որը զարգանում է սրտային անբավարարության առաջընթացին զուգընթաց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ձախ փորոքի կառուցվածքային փոփոխությունների և կծկողական ֆունկցիայի խանգարումների գնահատմանը, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությանը աջ փորոքի վիճակի հետ։ Աջ փորոքի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հիվանդության ընդհանուր կլինիկական պատկերի և սրտի տարբեր բաժինների միջև ֆունկցիոնալ փոխազդեցության ըմբռնման համար։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչ ընդհանրություններ և տարբերություններ կարող են դրսևորվել իշեմիկ ծագման սրտամկանի ախտահարման և անհայտ պատճառագիտությամբ զարգացող դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիայի դեպքում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել սրտի խոռոչների չափերը, պատերի կառուցվածքային փոփոխությունները, փորոքների կծկողական գործունեությունը և սրտի ընդհանուր հեմոդինամիկ վիճակը բնութագրող ցուցանիշները։ Կարևորվում է նաև աջ և ձախ փորոքների փոխկապակցված աշխատանքի գնահատումը, քանի որ մեկ փորոքի կառուցվածքային կամ ֆունկցիոնալ փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ մյուսի գործունեության վրա։ Տարբեր խմբերում ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու քրոնիկական սրտային անբավարարության զարգացման մեխանիզմների և տարբեր պատճառագիտության դեպքում սրտամկանի վերափոխումների բնույթի մասին։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը նպաստում է սրտային անբավարարության պայմաններում երկփորոքային ռեմոդելավորման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը և տարբեր տեսակի կարդիոմիոպաթիաների կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների համակարգված գնահատմանը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է հայկական կազմակերպությունների արտաքին շուկաներ մուտք գործելու գործընթացում կիրառվող մարքեթինգային ընթացակարգերի ուսումնասիրությանը՝ միջազգային տնտեսական հարաբերությունների, մրցակցության և արտահանման գործունեության զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում արտաքին շուկայի ընտրությունից մինչև ապրանքի կամ ծառայության դիրքավորման և առաջխաղացման ռազմավարության ձևավորումն իրականացվող փոխկապակցված մարքեթինգային գործողություններն են։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջազգային շուկաների վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքագրմանը և վերլուծությանը, սպառողների պահանջարկի գնահատմանը, մրցակցային միջավայրի ուսումնասիրմանը, շուկայի հատվածավորմանը և նպատակային սպառողական խմբերի որոշմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի արտաքին շուկայի գրավչության գնահատումը՝ հաշվի առնելով դրա ծավալը, զարգացման հնարավորությունները, մրցակցության ինտենսիվությունը, տնտեսական պայմանները և շուկա մուտք գործելու հետ կապված սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել արտաքին շուկա մուտք գործելու տարբեր կազմակերպական ձևեր՝ արտահանման, գործընկերային համագործակցության և միջազգային գործունեության այլ մոդելների տեսանկյունից՝ գնահատելով դրանց համապատասխանությունը կազմակերպության ռեսուրսներին և ռազմավարական նպատակներին։ Առանձին ուղղություն է միջազգային մարքեթինգային համալիրի ձևավորումը, որը ներառում է ապրանքի կամ ծառայության հարմարեցումը նպատակային շուկայի պահանջներին, գնային քաղաքականության ընտրությունը, բաշխման ուղիների կազմակերպումը և հաղորդակցական միջոցների կիրառումը։ Կարևորվում է նաև ապրանքանիշի միջազգային դիրքավորման խնդիրը, քանի որ նոր շուկայում կազմակերպության ճանաչելիությունն ու սպառողների վստահությունը կարող են էական նշանակություն ունենալ երկարաժամկետ մրցունակության համար։ Հայաստանի նյութերի հիման վրա խնդրի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել տեղական կազմակերպությունների արտահանման ներուժը, սահմանափակ ռեսուրսներով արտաքին շուկաներում մրցակցելու առանձնահատկությունները և միջազգային մարքեթինգային գործունեության կազմակերպման հիմնական մարտահրավերները։ Ուշադրություն կարող է հատկացվել նաև թվային մարքեթինգի և էլեկտրոնային առևտրի հնարավորություններին, որոնք ընդլայնում են արտասահմանյան սպառողների հետ անմիջական հաղորդակցության և նոր շուկաների փորձարկման հնարավորությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է միջազգային մարքեթինգի, ռազմավարական կառավարման, շուկայի հետազոտության և արտաքին տնտեսական գործունեության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգել արտաքին շուկա մուտք գործելու մարքեթինգային գործընթացները և բացահայտել հայկական կազմակերպությունների միջազգային մրցունակության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։

Mathematics

Այս աշխատությունը նվիրված է անկախ պատահական մեծությունների գումարների սուպրեմումների բաշխումների պոչային վարքի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այդ պոչերի ճիշտ ասիմպտոտիկ փոփոխություններին և դրանց գնահատման մեթոդներին։ Նյութում դիտարկվում են այնպիսի խնդիրներ, որտեղ հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն գումարի ընդհանուր բաշխումը, այլ նաև նրա առավելագույն արժեքների վարքը որոշ ինդեքսավորված բազմությունների վրա, ինչը կարևոր է էքստրեմալ երևույթների մոդելավորման համար։ Քննարկվում են մեծ շեղումների տեսության հիմնական արդյունքները, Լյապունովի և Լյապունով-Ֆունկցիոնալ մոտեցումները, ինչպես նաև Լարգ Դիվիեյշնսի (large deviations) սկզբունքները, որոնք թույլ են տալիս նկարագրել հազվադեպ, բայց կարևոր իրադարձությունների հավանականությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ բաշխումների պոչերը ծանր են կամ ենթադրաբար չեն բավարարում դասական կենտրոնական սահմանային թեորեմի պայմանները, և որտեղ անհրաժեշտ է ավելի նուրբ ասիմպտոտիկ վերլուծություն։ Վերլուծվում են նաև սուպրեմումային գործընթացների կապը Բրաունյան շարժման և ընդհանուր ստոխաստիկ պրոցեսների հետ, ինչպես նաև կիրառությունները ռիսկերի տեսության, ֆինանսական մաթեմատիկայի և հուսալիության մոդելավորման մեջ։ Աշխատությունը համադրում է խիստ մաթեմատիկական ապացույցներ և ասիմպտոտիկ գնահատումներ՝ նպատակ ունենալով ճշգրիտ նկարագրել ծայրահեղ արժեքների վարքը բարդ հավանականական համակարգերում։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառի պղնձահանքերի երկրաբանական ուսումնասիրությունների արդյունքների ներկայացմանը և տարածաշրջանի հանքային պաշարների գնահատմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է պղնձի հանքայնացման տարածական բաշխման, հանքաբեր ապարների երկրաբանական կառուցվածքի, հանքային մարմինների տեղադրման պայմանների և դրանց արդյունաբերական նշանակության բացահայտման վրա։ Ներկայացվում են ուսումնասիրված տարածքների երկրաբանական առանձնահատկությունները, ապարների կազմն ու փոխհարաբերությունները, շերտագրական և կառուցվածքային պայմանները, ինչպես նաև հանքայնացման ձևավորման հետ կապված բնական գործընթացները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պղնձային հանքանյութերի հանդիպման վայրերին, հանքային երակների և այլ հանքաբեր մարմինների տարածմանը, դրանց ձևաբանական բնութագրերին և շրջակա ապարների հետ ունեցած կապերին։ Դաշտային ուսումնասիրությունների շրջանակում կարող են ներկայացվել երկրաբանական դիտարկումների, նմուշառման, հանքային ապարների նկարագրության և տեղանքի հետազոտման արդյունքները, որոնց հիման վրա գնահատվում են առանձին հանքավայրերի և հանքաերևակումների հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև հանքանյութերի որակի, տարածման շարունակականության և արդյունահանման համար նպաստավոր կամ սահմանափակող երկրաբանական պայմանների վերաբերյալ տվյալները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում Զանգեզուրի հանքային հարստությունների ուսումնասիրման մակարդակի, կիրառված երկրաբանական մեթոդների և պղնձի արդյունահանման զարգացման նկատմամբ տնտեսական հետաքրքրության մասին։ Հանքավայրերի նկարագրությունները կարող են ներառել նաև արդեն շահագործվող հանքերի վիճակի, նախկին լեռնային աշխատանքների հետքերի, հանքային տարածքների հասանելիության և հետագա հետախուզական աշխատանքների նպատակահարմարության վերաբերյալ դիտարկումներ։ Հատուկ արժեք ունեն տարածքի երկրաբանական կառուցվածքի վերաբերյալ վաղ շրջանի փաստագրական տվյալները, քանի որ դրանք կարող են համադրվել հետագա երկրաբանական հետազոտությունների արդյունքների հետ և օգտագործվել տարածաշրջանի հանքարդյունաբերության պատմական զարգացման ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ նյութն արտացոլում է Ռուսական կայսրության վարչական համակարգում ընդգրկված Զանգեզուրի բնական պաշարների ուսումնասիրման պատմական փուլերից մեկը և կարևոր սկզբնաղբյուր է տարածաշրջանի տնտեսական ու արդյունաբերական պատմության տեսանկյունից։ Երկրաբանական և պատմական տեղեկությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել պղնձի հանքավայրերի նշանակությունը ոչ միայն բնական ռեսուրսների, այլև տեղական տնտեսության և հետագա հանքարդյունաբերական զարգացման համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երկրաբանության, հանքաբանության, օգտակար հանածոների հանքավայրերի ուսումնասիրության, տնտեսական պատմության, պատմական աշխարհագրության և Հայաստանի ու Զանգեզուրի հանքարդյունաբերության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, մասնագետների և ուսանողների համար։

Pedagogy

Ակունք գիտամեթոդական հանդես թիվ 1 (22) գիտամեթոդական հանդեսի տվյալ թողարկումը կրթության, մանկավարժության և ուսուցման մեթոդիկայի ոլորտին նվիրված գիտական հոդվածների ժողովածու է, որը ներկայացնում է տարբեր հեղինակների ուսումնասիրություններ՝ կապված ուսուցման գործընթացի կազմակերպման, դասավանդման արդյունավետության բարձրացման, կրթական տեխնոլոգիաների կիրառման և ուսումնական ծրագրերի արդիականացման հետ, հանդեսում ընդգրկված նյութերը անդրադառնում են նաև ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման խնդիրներին, գնահատման համակարգերի կատարելագործմանը և կրթական նորարարությունների ներդրմանը, միաժամանակ ընդգծելով գիտական հետազոտության և կրթական պրակտիկայի կապը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր ուսուցիչների, մեթոդիստների և կրթության ոլորտի մասնագետների համար։